ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΟΥΖΑΚΗΣ

ΠΛΕΞΟΥΔΕΣ ΑΠΟ ΔΑΧΤΥΛΑ

2012-02-01T18:53:00.003+02:00

Αδύνατον να με φτάσεις
τεντώνοντας το χέρι σου
επί του κύκλου.
Tείνε το χέρι σου πίσω
να σφιχταγκαλιαστούν τα δάχτυλά μας
εκεί που οι συνήθειές μας
κι οι μικροί μας εγωισμοί
δε βλέπουν με πόση λαχτάρα
πιανόμαστε.

ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ ΤΩΡΑ

2012-01-31T18:01:00.004+02:00

Ξέρεις πόσοι Θεοί χωρούν στη γνώση;
Πιάσε τον κεραυνό με το γυμνό σου χέρι.
Φοβάσαι;
Ρεύμα ηλεκτρικό θα σε διαπεράσει
κι όλο αυτό το τίναγμα
θα κάνει το αίμα κρασί
να μεθύσει με θάνατο η ζωή σου.

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΑ ΧΑΡΤΙΑ

2012-01-29T23:17:00.000+02:00

Tο κράτος εισέπραξε χρήματα
από τη νομιμοποίηση των ημιυπαιθρίων
και μ’ αυτά πλήρωσε τους ζωγράφους
να τοιχογραφήσουν τα κάποτε
παράνομα οικήματα.
Oι φορολογούμενοι γλυκάθηκαν
απ’ το χρώμα και τις παραστάσεις
κι άρχισαν να πληρώνουν αφειδώς
το κράτος
για να νομιμοποιήσουν τη βία, τη
μοιχεία, τα ναρκωτικά, την κλοπή,
το ρατσισμό, τους δούλους και το
δουλεμπόριο.
Κι όσο οι φορολογούμενοι πλήρωναν
τόσο πλήθαιναν τα συγχωροχάρτια
τόσο πολλαπλασιάζονταν
τα χρήματα.

ΠΤΩΣΗ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

2012-01-18T21:10:00.000+02:00

Βρέχει. Εκατομμύρια ψιχάλες πέφτουν
πάνω στη σκεπή αγκαλιάζοντας
αργά το σπίτι. Oι έννοιες μου γδύνονται•
παίρνουν το μπάνιο τους γυμνές
στη γυαλάδα του νερού.
Tο αερόθερμο χτυπά με ζεστασιά
τα πόδια μου
κι απ’ την πλάτη μου κατηφορίζει
ένα ρίγος που πυκνώνει στη μέση.
O Χειμώνας είναι η εποχή
της κουβέρτας. Tα κορμιά μας
ανταλλάσσουν θερμότητα
χουχουλιασμένα στην οικειότητα
της ανάσας μας.
Tο σαπούνι στο λουτρό μοσχοβολά
για να πλησιαστούμε.
Στους γύρω δρόμους γυρνοβολά
ένα βιολοντσέλο
και μια παλιά λατέρνα.
Το άπαν σύμπαν ενορχηστρώνεται για μας
η αστραπή κορυφώνει δυνατά
τη μουσική μας.
Βαθύ συναίσθημα έφεραν τα σύννεφα.

ΕΚΣΤΑΣΗ ΩΣ ΤΟ ΞΥΠΝΗΤΗΡΙ

2012-01-16T13:28:00.001+02:00

Αέρας ξεκινά απ’ τον πνεύμονα
διασχίζει το σαξόφωνο
γίνεται νότα των ονείρων
και στρόβιλος της έκστασης.
Κι εκεί που βρεχόμαστε
σ’ ένα συντριβάνι
πατώντας τα νομίσματα
των επιθυμιών
εκεί που το υγρό φιλί μας
υδροδοτεί τον παράδεισο
να ξαναπιούν νερό οι πεθαμένοι
χτυπά το ξυπνητήρι
να σηκωθούμε για δουλειά.

ΕΡΩΤΟΒΛΗΤΗΣ

2012-01-10T00:58:00.003+02:00

Κι αν κλείσεις το στόμα
και τη μύτη μου
θα μπορώ να σ’ οσφραίνομαι
απ’ τους πόρους του δέρματός μου•
κι αν τους φράξεις κι αυτούς
μ’ ένα αναστεναγμό σου
θα ’χω αρκετή μυρωδιά σου
μέσα μου να τρέφομαι
όσες αιωνιότητες κι αν με γερνά
η παραμικρή σου απουσία.
Να μη μ’ αφήσεις όταν σ’ αγαπώ
θα την πληρώσει όλος
ο κόσμος
θα αναστατώσω απ’ τα θεμέλια
τα μνήματα
θα ξεμανταλώσω νεκροφόρες
με μύρο το χώμα θ’ ανατινάξω
να μας κάψει διάπυρος
ο πυρήνας της γης
ερωτοβλήτης.

Η ΠΕΡΙΣΤΡΟΦΗ ΤΗΣ ΓΗΣ

2012-01-07T22:19:00.001+02:00

Tα δένδρα μού θυμίζουν πρόσωπα ανθρώπων.
Λίγο τα φύλλα τους
λίγο τα κλαδιά τους
λίγο να ξέρεις να διαβάζεις
τις λεπτές αποχρώσεις των συσπάσεων του δέρματος
και
τα δένδρα λαμβάνουν εκφράσεις αμηχανίας
μίσους, περίσκεψης, θλίψης
μα κυρίως
ω Θεέ μου
κυρίως αδιαφορίας.
Tα δένδρα λένε ότι ο κόσμος δεν έχει φρένα
κι όπως φλογίζονται τα καλοκαίρια
δίπλα
από τα ιδρωμένα μέτωπά μας
νοτίζουν την ελπίδα μ’ ό,τι το μέλλον φέρνει
σβήνοντάς την απ’ την περιστροφή της γης.
Έτσι γεννιούνται αυτοί που λέμε άθεους.
Κανείς δεν τους προστατεύει
και κανείς δεν τους αγαπά
που να μην είναι άνθρωπος ή τύχη.
Μια φωτογραφία μέσα μου ακινητεί.
Αν δε σκεφτώ τον κόσμο απ’ την αρχή
θα πρέπει να παραδοθώ στα χέρια του.

ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ

2012-01-06T18:18:00.002+02:00

Μέσα στο ξενύχτι μου
χοροπηδά ένα περιστέρι
σα να το σημαδεύουν
χίλιες σφεντόνες μικρών παιδιών.
Αλαφιασμένο περιστέρι
μες στο ξενύχτι μου νυστάζεις
παραπατάς γκροκί
αλλά δεν κοιμάσαι.
Αρνείσαι να κοιμηθείς.
Tινάζεις τα φτερά σου
χουρχουρίζεις
πλένεις τα μάτια σου
στο παγωμένο νερό
βουτάς το κεφάλι σου στο χιόνι
και μανιασμένα ξενυχτάς αιμοσταγώς.
Σου ’παν να σηκωθείς χαράματα
περιστέρι
πως δίχως σου κανείς δε θα πιάσει
το σταυρό
όμως εσύ δεν ήσουν αύριο
ούτε για τελετές
ούτε για βούτες
ούτε για καμπανοκρουσίες

και Θεοφάνεια

και μανιασμένα ξενυχτάς αιμοσταγώς.

ΕΞ ΑΝΑΓΚΗΣ ΑΝΑΣΤΑΣ

2011-12-30T18:33:00.004+02:00

Εξηναγκάσθη σε ανάσταση.
Στεκόταν αναιμικός πάνω στην πέτρα
κι άλλο δεν έλεγε, άλλο δεν ήξερε
να πει από αγάπη, αγάπη, αγάπη
όμως οι Iουδαίοι δεν είχαν ανάγκη
από θαύματα
από ανθρώπους γύρω σου όταν είσαι
στο νοσοκομείο, από γυναίκες που σου
προσφέρουν το στήθος τους όταν διψάς ή
φίλους που πέφτουν στον γκρεμό μαζί σου.
Θαυματοποιούς χρειάζονταν οι Iουδαίοι
να σβήνουν απ’ τον ουρανό το φως
του ήλιου
να βγάζουν κουνέλια απ’ τις τσέπες τους
και ν’ ανασταίνονται αφού πεθάνουν
μέσα από εκτυφλωτικές λάμψεις
πάνω σε χρυσοποίκιλτα άρματα
αγγελοτραγουδισμένα και φτεροδήγητα.

ΕΛΛΗΝ ΘΕΟΣ

2011-12-21T20:35:00.003+02:00

Στην τσέπη μου απόμειναν κέρματα.
Καμιά γυναίκα δε με επιθυμεί.
Όλοι οι φίλοι μου χάθηκαν
κι όσοι δε χάθηκαν, με πρόδωσαν.
Παιδιά δεν μπόρεσα να κάνω
ούτε ήμουν άξιος να κάνω.
Η γη ανέστρεψε το μαγνητικό της
πεδίο
κι έχασε την ατμόσφαιρά της.
Ο ήλιος έπεσε πάνω της
και την εξαφάνισε.
Τα οστά των ανθρώπων
δεν έλιωσαν
αιωρούνται μνημεία των Γκουλάγκ
και του Άουσβιτς στο διάστημα.
Η μάνα μου μ’ έφτυσε και πέθανε.
Το νερό φαρμακώθηκε από τα
δισεκατομμύρια χρόνια της εναπόθεσης
νέκρας στα σπλάχνα του χώματος.
Το ήπια όλο
ωστόσο
από το πουθενά εμφανίζω
ένα ποτήρι με φραπέ
κι από το θάνατό μου
απαιτώ το καλαμάκι.

ΕΠΙΚΑΛΟΥΜΑΙ ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΑ

2011-12-13T19:01:00.002+02:00

Βγάζω το πουκάμισο
και το παντελόνι μου.
Συνεχίζω με τα εσώρουχα
και τις κάλτσες.
Αφαιρώ με όρεξη·
θέλω να βγω από δω
θέλω ο λαιμός μου
ανάσες να ξεσφίξει.
Λιώνω το σταυρό στο στήθος μου
χτυπώ το κεφάλι μου
στην υπογραφή μου
όνομα, επίθετο ξεχνώ
ξεχνώ τη μάνα μου
ξεχνώ τους ανθρώπους π’ αγαπώ
και το Θεό μου
όλες μου τις προσευχές
τις καταργώ.
Βγαίνω στο δρόμο γυμνόψυχος.
Στις ταυτότητες του κόσμου
προτάσσω αίμα, σάρκα και οστά.
Στους ζωντανούς εχθρούς
επικαλούμαι νεκροταφεία.

ΜΑΤΩΜΕΝΑ ΚΟΚΚΑΛΑ

2011-12-08T22:52:00.007+02:00

Σηκώνομαι το πρωί.
Μιλιούνια τ’ αηδόνια αλείφουν
το πρόσωπό μου με χυμό καρύδας
τραγουδώντας πες.
Μπα, δε θα κατάλαβα καλά.
Tο μονοπάτι που σκέφτομαι να πάρω
στρώνεται αμέσως από φύλλα λεμονιάς·
το στρώνουν οι τερμίτες.
Όχι, δεν είναι δυνατόν να είναι έτσι
τα πράγματα.
Όρνεα πετούν πάνω απ’ τα κεφάλια
των εχθρών μου
βροντές προειδοποιούν τους θορυβούντες
κεραυνοί, τερμίτες, αηδόνια, καρύδες
εκλιπαρούν πες.
Ο ήλιος λιποτάχτησε
κρύφτηκε στο στόμα μου.
Oι πλανήτες τουρτουρίζουν
γυρίζουν μες στο σκοτάδι
γύρω από τη γλώσσα μου
να πάρουνε γεύση: πες!
Γλώσσα των σεισμόπληκτων και
των καρκινοπαθών, γλώσσα των
πλημμυροπαθών, των ορφανών
των φτωχών, των ακρωτηριασμένων
ποια ζέστη και ποιο φως
μπορεί να σ’ αποκαταστήσει;
Τι να πω που μπορεί ν’ αναπαύσει
τα ματωμένα κόκκαλα.

Πίναξ αναρτήσεως του Γεωργίου Καβούνη

ΧΙΟΝΟΝΙΦΑΔΑ

2011-12-07T14:18:00.012+02:00

Απειράριθμα χέρια οι λέξεις
ενός πλήθους διψασμένου για Θεό
φτερουγίζουν πάνω απ’ τα κεφάλια
άτακτες και τρομώδεις.
O μαγνήτης που τις προσανατολίζει
όλες μαζί ταυτόχρονα σε πίστη
είναι απόψε μια χιονονιφάδα.
Tην είδα να σχηματίζεται ψηλά
από σταγόνες φρέσκιας δροσιάς
και να επιταχύνει προς τη γη
μ’ όλο λευκότερο βήμα
καμαρωτή, ελεύθερη, πανέμορφη.
Δεν άργησα να υπολογίσω
το σημείο της πτώσης της
όπου στάθηκα βγάζοντας από μέσα μου
όλη μου τη γλώσσα
έτοιμος για την έλευσή της.
Με τέτοια νιφάδα στη γλώσσα μου
να λιώνει
ζήλεψαν οι γυναίκες κι έκαναν φάτνη
τα στήθη τους
ν’ αποκοιμηθώ ευλογημένος
του μητρικού γάλακτος και του ουράνιου
παγωτού.

ΥΠΟΤΡΟΠΙΑΣΜΟΣ

2011-12-03T00:44:00.002+02:00

Χαράματα χαστουκίζω το παράθυρό μου.
Αναθαρρεί ο ήλιος
μπαίνει δειλά δειλά μες στο δωμάτιο
δειλά αγγίζει το γραφείο μου
το πάτωμα, το στρώμα
μα όταν ανύποπτος φτάνει
στο νυχτικό σου
λυγίζει κι αποσύρεται το φως
και πάλι σ' έχω ανάγκη στο σκοτάδι.

ΒΑΣΑΝΙΣΤΕΣ

2011-11-13T17:49:00.000+02:00

ΒΑΣΑΝΙΣΤΕΣ

Βασανιστές, κλωτσήστε με
στο πρόσωπό μου
μπήξτε στην ουρήθρα μου
πυρακτωμένα σύρματα
σβήστε στην πλάτη μου
τη δίψα σας και τσιγάρα
όμως
μη νομίσετε στιγμή
πως ακούτε χτυπήματα
τρυπήματα και καψίματα.
Εμένα ακούτε, βασανιστές.
Εγώ σφαδάζω.

ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΟ

2011-08-06T10:17:00.002+03:00

ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΙΚΟ

Οι άλλοι θέλουν να σκοράρουν
με το πέναλτι της γωνίτσας.
Εγώ θέλω να σουτάρω απ’ τη σέντρα
πάνω στον αντίπαλο τερματοφύλακα
και με τη δύναμη
των σαραντατριών θαλασσών
και των εικοσιοχτώ ηπείρων
να τον σπρώξω μες στα δίχτυα
να τα σχίσει
κι ύστερα, κουλουριασμένος
στην κερκίδα
να χαρεί την αγκαλιά
των οπαδών της ομάδας του.

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

2011-07-29T16:12:00.002+03:00

ΛΥΣΗ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Γιουρστρούχου θέραπφαν ζεστρύλιο
ορχάνλου δήλορικ γιεντέστρονβακ.
Αυτά τα ερωτόλογα μπορούσα.
Όμως τώρα, δες με:
στον χτύπο της καρδιάς μου που σε βλέπει
η καρδιά μου μένει σφιγμένη.
Τα μάτια μου κοκκινίζουν.
Το αίμα δεν μπορεί να επιστρέψει.
Κανένας εξορκισμός δεν αντέχει να θεραπεύσει
την έκρηξη της ψυχής μου
μες στου πάλλευκου στήθους σου
το ολόθερμο γάλα.
Με διαβάζουν ιερείς
ο διάβολος με ζηλεύει
καθώς παραμονεύω ξεφτιλίζοντας
τα θερμόμετρα.
Τώρα θα ’ρθω να σου μιλήσω.

ΠΟΙΗΜΑΤΑ ON SALE

2011-07-22T13:37:00.003+03:00

Η συλλογή ποιημάτων "Βρουξιστής" (60 αριθμημένα και υπογεγραμμένα αντίτυπα) αποστέλλεται ταχυδρομικώς με αντικαταβολή
8Ε+έξοδα αποστολής.

Οι ενδιαφερόμενοι παρέχουν τα στοιχεία τους (ονοματεπώνυμο, διεύθυνση, ΤΚ) στην ηλεκτρονική διεύθυνση του ιστολογίου.

ΚΛΕΜΜΕΝΟ ΠΛΕΥΡΟ

2011-07-18T15:52:00.001+03:00

ΒΡΟΥΞΙΣΤΗΣ

Όταν το σώμα σου δίψασε
να μάθει πού ανήκει
έπρεπε να ’ρθεις να με βρεις.
Προτού με γνωρίσεις γνώριζες
ότι στο σώμα σου θα βρω
τ’ αγγίγματα των άλλων.
Πώς διανοήθηκες λοιπόν
ότι μπορεί η απιστία σου
να μη με πειράξει;
Δεν ήξερες πού βρίσκομαι
θα πεις
δεν ήξερες καν αν υπάρχω.
Δεν έχει σημασία.
Προτού με γνωρίσεις γνώριζες
ότι στο σώμα σου θα βρω
τ’ αγγίγματα των άλλων
αν υπάρχω
αν στ’ όνειρά μου κάθε βράδυ
φλυαρώ
πως σ’ αγαπώ γιομάτος πείνα
στο κλεμμένο πλευρό μου.

ΒΡΟΥΞΙΣΤΗΣ

2011-07-08T19:58:00.010+03:00

60 ΑΡΙΘΜΗΜΕΝΑ ΚΑΙ ΥΠΟΓΕΓΡΑΜΜΕΝΑ ΑΝΤΙΤΥΠΑ

ΤΗΣ ΜΕΛΙΣΣΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΝΘΟΥ

Ήταν του κόσμου οι απαρχές
όταν ο ανθός
μ’ όλη τη δύναμη της γύρης του
ερωτεύτηκε σφοδρά την ωραία μέλισσα.
Της ζήτησε να παντρευτούν
να σμίξουνε αιώνια
αιώνια να δένουν όλο και πιο σφιχτά
κόμπο τα σωθικά τους
μήπως κοπάσει έστω για μια στιγμή
αυτή η έλξη του χυμού
που τόσο βασανίζει τα κορμιά μας.
Η μέλισσα αρνήθηκε
δεν ήταν είπε γραφτό τους
να κάνουνε μαζί παιδιά̇̇˙
μονάχα μέλι ολαρωμόγιομο
φουσκολουλουδωμένο
μέλι παχύ, αλάνθαστο
γιομάτο αναστάσεις
οι εργάτριες να τρέφονται
και οι νωθροί κηφήνες
να ’χει ο κόσμος καύσιμα
η γης να συνεχίζει.

ΤΟ ΠΟΥΚΑΜΙΣΟ ΤΟΥ ΦΙΔΙΟΥ

Σ’ αρπάζω να σου κάνω έρωτα
σκαμπιλίζοντας τους θεσπέσιους γλουτούς σου.
Σε βρίζω μπαίνοντας μέσα σου
μ’ ορμή σαδιστή.
Αδιαφορώ αν πονάς.
Βογγώ με την υποταγή σου.
Εκσπερματώνω στο πρόσωπό σου
προστάζοντάς σε να γονατίσεις
ακόμη βαθύτερα.
Θέλω να ισοπεδωθείς.
Ισοπεδώνεσαι.
Ιδρώνω ενοχές.
Σε κρατώ τρυφερά, μόλις
που σε αγγίζω.
Ανάβω μια αγκαλιά κεριά.
Σου ψιθυρίζω αγάπη μου, φως
μου, ανάσα μου, ψυχή μου, μπαίνω
μέσα σου αργά και σου φιλώ
το στόμα βελούδινο ρούχο παναγιάς.
Θέλω να απογειωθείς.
Απογειώνεσαι.
Δεν ξέρω ποιος είμαι:
αν έχω μάνα ή είμαι ορφανός
αν έχω πατέρα ή είμαι Θεός.

049 ΓΙΑ ΠΕΙΡΑΙΑ

Την ώρα που οι Ασιάτες
κρέμονται στα κάγκελα
για το συσσίτιο
εγώ περνώ μες στο 049
για Πειραιά
σκεπτόμενος πως ορισμένοι τόποι
ξεβράζουν τις γεννήσεις τους
σ’ άλλους τόπους
σα να ’ναι αχρείαστες
κάποιες πατρίδες.
Σκέψεις πολυτελείας
κρίνω τις σκέψεις μου
καθώς η πείνα και η μπόχα
των μεταναστών τρυπούν τον αέρα
της Αθήνας κι ανακατεύονται με το
καυσαέριο
σα να μετεωρίζεται το σύμπαν
από αηδία.
Γελοιοδέστατες παρομοιώσεις διαπερνούν
το μυαλό μου
την ώρα που ανθρωπόποδα γουρούνια
συνωστίζονται σε δωμάτια αποφάσεων
γεμάτα πτωμαΐνη, γραβάτες κι ακριβά
μπρελόκ.
«Είναι κτήνη» λέω μέσα από τα δόντια μου
και σφίγγω το πορτοφόλι
στην τσέπη μου φοβισμένος.

ΤΡΟΥΦΑ ΚΑΤΩ ΑΠ’ ΤΟ ΧΑΛΙ

Στο πατρικό μου σπίτι
κάτω απ’ το χαλί
είχα κάποτε σκουπίσει
την τρούφα που ’πεσε
απ’ το στόμα μου
καθώς έτρωγα γλυκό.
Το πατρικό μου σπίτι
πλέον δεν υπάρχει.
Η τρούφα θα ’χει πια αποσυντεθεί
κι η τύχη εκείνου του χαλιού
αγνοείται.
Εγώ, το αγνοούμενο χαλί
το γκρεμισμένο πατρικό
κι η αποσυντεθειμένη τρούφα
συνωμότες
μιας ασήμαντης παιδικής αταξίας
που δεν κοινοποιήθηκε ποτέ.
Κι όμως
όλοι γνωρίζουν για τα παιδιά
με τις μύγες στο πρόσωπο.

ΞΕΡΞΗΣ

Το δέρμα μου δεν αναπνέει.
Σε λίγο θα πεθάνει.
Σε λίγο τίποτα ζωντανό
δε θα αφορίζει τα μέσα μου
από τον ατμοσφαιρικό αέρα.
Όταν το δέρμα πάνω μου
αποσυντεθεί
τα σπλάχνα μου θα υποστούν
εξάχνωση
στις αναπνοές του πλήθους.
Αλίμονο σ’ όποιον με αντιληφθεί
όταν ανεμπόδιστος κυκλοφορώ οσμή
μες στα ρουθούνια.
Βγάζοντας το κεφάλι του
απ’ την εξάτμιση
θ’ αντικρύσει ξεκάθαρα
τον απέραντο τόπο των κεφαλών
μέσα στις εξατμίσεις
καθηλωμένος απ’ το εκκωφαντικό
μαρσάρισμα
του αόρατου ηγέτη.

ΔΥΟ ΜΙΚΡΟΚΕΙΜΕΝΑ

2011-06-16T17:25:00.003+03:00

ΣKΟΥΛΗΚΙ ΣΤΟ ΣΤΟΜΑ

Κάποτε ξεδιψούσα σκύβοντας κάτω από τη βρύση: δροσερό, τρεχούμενο νεράκι δίχως τύπους και ποτήρια μα με λαίμαργες, γεμάτες γουλιές. Κάθε φορά που μ’ έβλεπε η γιαγιά μου, κάπως έντονα, είναι η αλήθεια, γι’ αυτή μου τη συνήθεια, και πάντως σίγουρα ενοχλητικά, προσπαθούσε να μ’ αποτρέψει: «Μην το κάνεις αυτό», μου έλεγε, «καμιά φορά στο νερό μπορεί να πάει σκουλήκι, κι έτσι όπως πίνεις, θα πέσει στο στόμα σου». Δυο, τρεις, πέντε, δέκα δεν της έδινα σημασία, μα μια φορά δεν άντεξα, της άρπαξα το χέρι κι έβαλα το δάχτυλό της πάνω στο μεταλλικό πλέγμα που έφρασσε το στόμιο της βρύσης, θριαμβολογώντας «πάει, δεν πάει σκουλήκι, γιαγιά, στο στόμα μου δε θα πέσει». Δια ψηλαφήσεως η γιαγιά μου αποστομώθηκε κι απόμεινε να με κοιτάζει λυπημένη…

…μόνον προσωρινά Δεν πέρασε καιρός απ’ όταν με ξανάπιασε να δροσίζομαι σκυφτός δίχως ποτήρι, οπότε και επανέλαβε «καμιά φορά στο νερό μπορεί να πάει σκουλήκι, κι έτσι όπως πίνεις, θα πέσει στο στόμα σου». Σκουλήκι στο στόμα μου η εμμονή της γιαγιάς κι ακόμη να χωνέψω πώς ξέχασε ολόκληρη ψηλάφηση, πόσο ανυπόφορο γίνεται και το παραμικρό, όπως κι αν εξηγείται.

Η ΛΙΣΤΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ

Ο καθηγητής των μαθηματικών έγραφε με μεράκι τα φύλλα εργασίας που μοίραζε στο μάθημα, αλλά, αλλεργικός στο ενδεχόμενο να βλέπει τη δουλειά του σαΐτες δω και κει, προειδοποιούσε από καιρό σε καιρό: «κάποια στιγμή θα σας ζητήσω τα φυλλάδια κι όποιος δεν τα έχει, θα τιμωρηθεί».

Πλησίαζε το τέλος του τριμήνου και, ψυχαναγκαστικός πάντοτε, πραγματοποίησα μια προληπτική καταμέτρηση των φυλλαδίων του καθηγητή, στην οποία διαπίστωσα δύο απώλειες. Πανικός. Το πρωί, προτού καν καλημερίσω το Βασίλη το διπλανό μου, ρώτησα αν έχει μαζί του το υλικό κι έπειτα έσπευσα σε καταμέτρηση. Ακέραιος ήταν ο φάκελός του κι ο έπαινος του καθηγητή βέβαιος, με τέτοιες μηδενικές ελλείψεις. «Λοιπόν», του είπα, «θα μου δώσεις τα δύο που δεν έχω, θα τα φωτοτυπήσω και θα σ’ τα φέρω αύριο». «Όχι», με κεραυνοβόλησε ο Βασίλης, σα να τον είχα ρωτήσει. «Δε σου τα δίνω, μεγάλε», συμπλήρωσε εμφανώς ενοχλημένος.

Έμεινα ενεός. Τέτοια αναπάντεχη αντίδραση στράγγιξε κάθε μου διάθεση για διευκρινίσεις. Δανείστηκα τα φυλλάδια από την Αλεξάνδρα –μια καλημέρα είχα μαζί της όλη κι όλη, όπως αυτή που ξέχασα στο φίλο μου να πω μέσα στη βιάση μου– κι έλυσα το πρόβλημα, σίγουρος ότι ο Βασίλης ήταν σκάρτος. «Δεν είναι κακό που ζηλεύει», σκεφτόμουν, «κι εγώ ζηλεύω, μα δεν το αφήνω να με κυριεύσει».

Ο Σωτήρης, στην ίδια τάξη κι αυτός, ήρθε σε κάποιο διάλειμμα και μου είπε τους λόγους που ο κολλητός μου δε μου έδωσε τα φυλλάδια˙ τα ’χαν κουβεντιάσει μεταξύ τους. «Δεν ήταν δίκαιο να του τα δώσω αφού αυτός τα παρατούσε όπου να ’ναι, ενώ εγώ, όπως κι άλλοι, δεν τα χάναμε από τα μάτια μας». Ή μήπως δε θυμάμαι καλά; Μήπως είπε «ήθελα να του δώσω ένα μάθημα για να γίνει πιο προσεχτικός»; Ή μήπως «τον έχω κεράσει τρεις φορές τυρόπιτα και κείνος καμία»;

Ίσως όλα αυτά μαζί κι ίσως τόσα κι άλλα τόσα. Η λίστα του Βασίλη, έτσι κι αλλιώς, δεν έχει τέλος, κι όσο κι αν δεν μπορώ να τη θυμηθώ, θυμάμαι το Σωτήρη να μη μου δίνει δίκιο.

ΦΘΙΝΟΠΩΡΟ ΣΤΑ ΧΕΙΛΗ ΣΑΝ ΤΣΙΓΑΡΟ ΒΡΕΓΜΕΝΟ

2011-05-22T14:24:00.006+03:00

Τι να πεις για έναν ποιητή που γνωρίζεις προσωπικά, όταν η φωνή μέσα σου επαναλαμβάνει «μιλάμε για τα ποιήματα σα να μην τα έγραψε κανείς, σα να υπήρχαν πάντα» κατακυριεύοντας κάθε σου κρίση; Κοινοποιείς την προσωπική επαφή και λες ό,τι θες.

Αυθόρμητα συμπάθησα τον Γιάννη Τόλια. Tα ποιήματά του όλα είναι γυναίκα. Πρόκειται, λοιπόν, για ποιήματα που καταλαβαίνω. Στη δισκοθήκη του βρίσκεις τον Wim Mertens, τους Diary of Dreams, τους Secret Garden. Στη βιβλιοθήκη του βρίσκεις τον Τσέσλαφ Μίλος, τον Νίκο Εγγονόπουλο, τον Τάσο Ζερβό. Από τις ταινίες του είχα τσιμπήσει το Sin City και τον Batman του Μπάρτονα. Τον τελευταίο σκέφτηκα να του τον κλέψω, αλλά τελικά του τον επέστρεψα. Του έκλεψα, όμως, μια φράση που χρησιμοποιεί συχνά: «από λεπτότητα έχω χάσει τη ζωή μου».

Κριτήρια... δίσκοι, βιβλία, ταινίες, γυναίκα και απώλεια ζωής εξαιτίας (ή χάρη στη, όπως προτιμάτε) της λεπτότητος. Ο καθείς από το μετερίζι του μιλάει- κι εγώ απ’ το δικό μου. Κλείνω με ένα ποίημα από κάθε συλλογή της συγκεντρωτικής έκδοσης των ποιημάτων του Γιάννη Τόλια και λέω: κάποια βιβλία αξίζει να τα αγοράσει κανείς δύο φορές. Για να τα διαβάσει και για να τα δωρίσει.

ΜΟΝΙΜΟΣ ΛΟΧΙΑΣ

Σκαρφάλωσε
κόκκινο
πάνω από τα κράνη
το φεγγάρι
βάφοντας
τα πεύκα
τα όπλα
τα σκοτεινά αγάλματα
που η λάσπη
ζωγράφιζε
σε κάθε βήμα
Κι έμενε μόνο η ζωή σου
άχρωμη
λύση-αρμολόγηση
πάνω σε μια βρώμικη
στρατιωτική κουβέρτα.

[ΤΙ ΩΦΕΛΕΙ]

Τι ωφελεί
αν αδειάζεις το παγούρι σου
στη μεγάλη μου ξηρασία;

[ΜΟΝΑΧΑ ΕΜΕΙΣ]

Οι ανυποψίαστοι
και οι νεκροί
Μονάχα εμείς
και συ κοιτάζεις το ρολόι σου
να φύγεις

ΕΣΚΙΣΕΣ ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ ΜΟΥ

Έσκισες το γράμμα μου
σε μικρά κομμάτια
που έτρεχαν πίσω σου
πεινασμένα σκυλιά
όπως τις φύσαγε ο αέρας
οι λέξεις.

ΜΑΤΑΙΩΜΕΝΟΣ

Οι μέρες του φθινοπώρου
αλυχτούν μέσα στη νύχτα

Αγέλη πεινασμένη
αναμένει να τραφεί
με τις σάρκες των ωρών

Περιφέρω τη λύπη μου
στα άδεια δωμάτια
την παρατάσσω
απέναντι στο μέτωπο της χαράς

Μπροστά μου το ποίημα
ζητάει
άγρια την αφορμή του

Σπάω τις μύτες των μολυβιών πάνω στα τζάμια

Αναιρώ κάθε αξία ποιητική
κάθε υγρό ελιγμό των λέξεων
που εκβάλλει πάνω στο χαρτί

Δεν επιθυμώ να αποτυπωθώ

Τι θα ωφελήσει αν με δείτε;

ΜΕ ΤΟ ΚΟΠΙΔΙ ΤΩΝ ΛΕΞΕΩΝ

Όλη τη νύχτα
σε χάραζα
με λέξεις δίκοπες

Δεν άφησα αγεωγράφητο
κανένα σημείο
του κορμιού σου

ΓΕΡΝΑΜΕ ΑΓΝΩΣΤΟΙ

Σαράντα χρόνια
περνάς
κάτω από τα παράθυρά μου

Ποτέ
δε μου είπες
ούτε μια καλημέρα

Ποιος από τους δυο μας
φταίει
που γερνάμε άγνωστοι;

ΠΟΙΟΙ ΑΓΑΠΟΥΝ ΤΟΝ ΚΑΒΑΦΗ;

2011-05-15T14:21:00.007+03:00

Στην πρόσφατη παρουσίαση των ποιητών Παστάκα-Αραβανή στο Passport του Πειραιά έγινε μια μικρή συζήτηση για την ποίηση. Κάποια στιγμή έπεσε το όνομα του Καβάφη στο τραπέζι. Ρώτησα: ποιοι αγαπούν τον Καβάφη; Κι η απάντηση που πήρα από τον παρουσιαστή, ποιητή Γιώργο Χρονά, ήταν: Όλοι- μήπως έχετε την εντύπωση ότι τον Καβάφη αγαπούν μόνο οι ομοφυλόφιλοι;

Χαμογέλασα (τα πληρώνω τα χαμόγελά μου, γι’ αυτό τα αναφέρω). Αυτό το κοινότοπο «think outside the box» είναι πάντα επίκαιρο όταν μιλούμε για ανθρώπινη επικοινωνία. Θέλω να γράψω εδώ τι περιείχε η δική μου ερώτηση στον πυρήνα της, το κέντρο της ψυχής της, αν προτιμάτε. Η Ελλάς έχει ένα δεδομένο πληθυσμό. Αν δώσουμε ένα τετραδιάκι σ’ έναν-έναν τους κατοίκους της (όσους γνωρίζουν γραφή έστω) και τους ζητήσουμε να γράψουν ό,τι γνωρίζουν για τον Κωνσταντίνο Καβάφη και ό,τι γνωρίζουν για την Ελένη Μενεγάκη, τι θα διαπιστώσουμε, μελετώντας τα τετράδια αυτά; Ζήτημα εκτιμήσεως.

Να σας πω τη δική μου. Αισθητά (πιθανότατα συντριπτικά) περισσότεροι γνωρίζουν ότι υπάρχει η Ελένη Μενεγάκη σε σχέση με αυτούς που γνωρίζουν ότι υπήρξε ο Κωνσταντίνος Καβάφης. Από αυτούς που γνωρίζουν και τα δύο ονόματα/πρόσωπα, οι γνώσεις τους για τη Μενεγάκη θα είναι σημαντικά υπέρτερες των γνώσεών τους για τον Καβάφη.

Θα αναρωτηθείτε, ίσως, γιατί στέκομαι στο περιστατικό. Υπάρχει λόγος: και δεν είναι, βέβαια, για να πω ότι «οι αμόρφωτοι Έλληνες ξέρουν τα άπαντα της Μενεγάκη αλλά το γίγαντα Καβάφη τον έχουν στην καλύτερη περίπτωση ακουστά». Το λέω, κύριοι, μπας και συνεννοηθούμε, επιτέλους, ποτέ, για να καταλήξω: αυτό συμβαίνει (μεταξύ άλλων ίσως) επειδή η Μενεγάκη προβάλλεται απείρως περισσότερο από τον Καβάφη. Η Μενεγάκη είναι παντού (μαγειρεύει, φωτογραφίζεται, διαφημίζει και διαφημίζεται, σκανδαλίζει και σκανδαλίζεται), ενώ ο Καβάφης είναι στην καλύτερη περίπτωση ξαπλωμένος μέσα σ’ ένα σχολικό βαθμοβιβλίο, διδασκόμενο συχνά υπό φιλολόγου σε έντονο κνησμό.

Και συνεχίζω το συλλογισμό μου: γιατί τα ποιήματα του Καβάφη πουλάνε απείρως περισσότερο από τα ποιήματα του οποιουδήποτε νεοφερμένου ποιητή; Απλό. Διότι (μεταξύ άλλων) ο Καβάφης είναι διάσημος (για τα μέτρα της ποιητικής διασημότητας) ποιητής κι ως εκ τούτου προβάλλεται πολύ περισσότερο (για τα μέτρα της ποιητικής προβολής) από οποιονδήποτε νεοφερμένο ποιητή- το χέρι, λοιπόν, αυτού που θα αγοράσει ποιήματα πάει απείρως ευκολότερα στο «Καβάφης» από το «Μπιρμπιλογιάννης», όποια κι αν είναι η αξία του Καβάφη ή του Μπιρμπιλογιάννη. Όχι;

Να θέσουμε κι άλλα ερωτήματα; Γουστάρετε; Γιατί ο Καβάφης-κι ο κάθε Καβάφης-έφθασε το ζενίθ της αίγλης του με τεράστια καθυστέρηση ως προς το χρόνο συγγραφής του έργου του; Απλό κι αυτό. Γιατί κανείς από αυτούς που προβάλλουν δεν παραδέχεται το σύγχρονο «αριστούργημα», «μεγαλούργημα», «έπος» (το οποίο πάντοτε υπάρχει, αφού όλες ανεξαιρέτως οι εποχές αφήνουν αριστουργήματα προς αναγνώριση στις επόμενες). Μίζερα αναζητείται το σπουδαίο στο ταυτόχρονο, λοιπόν, γι’ αυτό και το σπουδαίο αργεί τόσο να ιδωθεί.

Προσοχή: δε λέω ότι δεν υπάρχει και στο ταυτόχρονο η διαφορική προβολή: αυτή, ας πούμε, θα προσφέρει καλύτερες πωλήσεις (ή βραβεία) στο Βλαβιανό, παραδείγματος χάρη, σε σχέση με το φουκαρά τον Μπιρμπιλογιάννη. Η προβολή έχει πάντα τη σημασία της. Η αξία όχι.

Βγαίνοντας, ο Παστάκας με ρώτησε: το ’στειλες το βιβλίο σου πουθενά; «Όχι», του είπα. Έχει γούστο να με ρώτησε επειδή διάβασε τις σκέψεις μου (αυτές που πιο πάνω περιέγραψα) και νομίζει πως τις πραγματοποιώ επειδή νιώθω παραγνωρισμένος, παρεξηγημένη μεγαλοφυΐα, άγνωστος ποιητόθεος, τρόπον τινά. Να το πούμε και αυτό, λοιπόν: όσο εννοώ ότι την ποίηση του Καβάφη αγαπούν μόνο οι ομοφυλόφιλοι ρωτώντας «ποιοι αγαπούν τον Καβάφη;», τόσο ακριβώς νιώθω ποιητόθεος. Σπειρί παραπάνω.

ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΟΝΤΟΛΟΓΙΑ

2011-05-08T22:04:00.003+03:00

Παρατηρώντας τις φωτογραφίες των ανθολογιών ποίησης ενός κάποιου κύρους, παιδιόθεν απορούσα: πώς γίνεται οι ποιητές των διαφόρων εποχών να φωτογραφίζονται μαζί σαν ποδοσφαιρικές ομάδες ή συμβούλια συλλόγων;

Δεν είναι καθόλου περίεργο, μπορεί κάποιος να ισχυριστεί. Ο συνδετικός κρίκος είναι η ποίηση- αρκεί η ποίηση για να έρθουν πιο κοντά οι ποιητές. Η ποίηση, αντέτεινα και αντίτεινω με όλο και βαθύτερο πάθος, δεν είναι ούτε επάγγελμα ούτε άθλημα (πολύ περισσότερο ομαδικό) ούτε στοιχείο κοινωνικοποίησης. Γεννιέται σχεδόν απαρέγκλιτα κάτω από ιδιαίτερα μοναχικές συνθήκες πλήρους ησυχίας και αποστειρωτικής απομόνωσης, όχι σε συμπόσια, συνέδρια, συνεδρίες και συνεδριάσεις.

Οι συνωστισμοί των ποιητών σε περιοδικά, ανθολογίες, συμπόσια και φωτογραφίες δεν έχει στην πραγματικότητα να κάνει με την τέχνη τους- έχει κυρίως να κάνει με τη διαφήμιση της τέχνης τους, τη δόξα, το χρήμα, τη φήμη και την υστεροφημία. Κλίκες δημιουργούνται, κάστες αναδεικνύονται, μαχαιρώματα πραγματοποιούνται, μίση υφέρπουν, κολακείες έρπουν και χαμόγελα αστράφτουν σ’ ένα παιχνίδι ανάδειξης και εσόδευσης.

Οι συνεργασίες, θεωρητικώς τουλάχιστον, δεν αποκλείουν τη δημιουργικότητα, την ανταλλαγή ερεθισμάτων, το γόνιμο διάλογο, την επικοινωνία στη βάση της κοινής αγάπης. Στην πράξη, όμως, υπονομεύουν μέχρις εσχάτων την ποιητική πράξη με τα ταπεινά κίνητρα που συχνά εξυπηρετούν.

Να το ξαναπούμε, λοιπόν: ο ποιητής είναι αξεχώριστος από τα γραφτά του. Καλύτερα, για να μην μπερδευόμαστε: ο ποιητής είναι τα γραφτά του. Δεν είναι ούτε οι φίλοι του ούτε οι γνωστοί του ούτε οι μπίζνες του ούτε ο εκδοτικός του οίκος ούτε τα PR skills του ούτε τα λοιπά που οι κρετίνοι επιμένουν σκυλοειδώς να επιβάλλουν στο είναι του ποιητή.

TO ALL THE YOUNG MAIDENS OF THE WORLD...

2011-05-03T00:51:00.002+03:00

Το βασικό για να μετάσχεις σ’ έναν πριγκιπικό γάμο είναι να ’χεις γύρω σου το πλήθος που αναγνωρίζει την πριγκιπική σου ιδιότητα. Αν όλοι ήμασταν πρίγκιπες, το πλήθος αυτό θα εξέλειπε, μαζί με αυτό και οι πριγκιπικοί γάμοι. Αυτό, όμως, φαίνεται να μη μας πτοεί. Προτιμούμε να χαμογελάσουμε επί της παρακολουθήσεως του πριγκιπικού γάμου στην οθόνη, να θαυμάσουμε τη χλιδή της κατάστασης και το συνωστισμό της επευφημούσας λαοθάλασσας, να ζήσουμε, δηλαδή, εξ ανακλάσεως το θαύμα, παρά να αυτοχριστούμε γαλαζοαίματοι που δεν επευφημούνται και δεν επευφημούν.

Το μαθηματικό αίτημα του πλήθους που συρρέει δεν μπορεί να ξεπεραστεί. Μέσα σ’ ένα ποίημα, βεβαίως, το σύμπαν ολόκληρο προσφέρεται εθελοντικά να προσκυνήσει μια ένωση, αρκεί να το θέλει ο ποιητής.

Στις παρθένες του κόσμου απευθύνομαι: προτιμήστε το θρόνο του ποιήματος από αυτόν του παλατιού. Προτιμήστε τις λέξεις, όχι τους υπηρέτες. Δείξτε αφοσίωση σε αυτόν που λέξεις σκλαβώνει για σας. Και να! Πλανήτες, όχι άμαξες. 'Ηλιοι, όχι δαχτυλίδια. Φώτα, όχι νυφικά.

Η ΒΑΣΗ ΚΑΘΕ ΜΕΤΑΦΥΣΙΚΗΣ

2011-04-22T23:42:00.004+03:00

Yet underneath Socrates clearly see, and underneath Christ the divine I see,

The dear love of man for his comrade, the attraction of friend to friend,

Of the well-married husband and wife, of children and parents,

Of city for city and land for land.

Walt Whitman

Το βράδυ της 31ης Ιανουαρίου έβλεπα τηλεόραση -όχι ακριβώς, κανάλια άλλαζα, πράγμα εξίσου χαλαρωτικό και συχνά λιγότερο βλακώδες από την πραγματική παρακολούθηση- κι έπεσα πάνω στον Αντώνη Κανάκη, ο οποίος, όπως και να το κάνουμε, μου είναι συμπαθής, όπως μου ήταν συμπαθής κάποτε ο κακός μαθητής της τάξης που μιλά καλύτερα τα ελληνικά από πολλούς καλούς συμμαθητές του.

Το θέμα του ήταν οι μετανάστες- κι όταν η ώρα έφθασε να τοποθετηθεί, είπε ότι κανείς δεν μπορεί να κατηγορήσει κανέναν: οι κάτοικοι του Αγίου Παντελεήμονα αντιμετωπίζουν ένα σοβαρό, πρακτικό πρόβλημα από τη μια, από την άλλη, η μόνη δική του ένσταση, είναι ότι δεν πρέπει να χάνεται η ανθρωπιά στην προσέγγιση και την αντιμετώπιση αυτού του ζητήματος.

Μέλι-μέλι και τηγανίτα τίποτα η τοποθέτηση του κυρίου Κανάκη, μιας και δεν προσφέρει σπειρί ούτε στην κατανόηση ούτε στην αντιμετώπιση του ζητήματος. Ξύλινη, συνθηματική τοποθέτηση, όπως αυτές των πολιτικών που τόσο συχνά ο ίδιος μέμφεται για την κενότητα των λόγων τους και την έλλειψη εφαρμόσιμης στρατηγικής. Στις λίγες αυτές αράδες, θα αποπειραθούμε να φωτίσουμε το γιατί.

Ας ξεκινήσουμε από την έννοια που βρίσκεται στην καρδιά του προβλήματος, έστω κι αν ετούτο δεν είναι ορατό στον καθένα που αναλογίζεται το πρόβλημα. Πατρίδα, έννοια ευρεία: γλώσσα, γεωφυσικά χαρακτηριστικά, τοπίο, ιστορία, τέχνη, ήθη, έθιμα, παραδόσεις, αρχιτεκτονική, κι όλα τούτα ανά περιοχή θαυμαστά, ανά περιοχή σημαντικά, ανά περιοχή άξια να διαφυλαχθούν, να προστατευθούν, να επιβιώσουν.

Από την άλλη όψη, υπάρχει το συμφέρον της πατρίδας, το οποίο δένεται μαζί της πυρηνικά κι εν τω γεννάσθαι αυτής. Οι συμπατριώτες παραιτούνται έτσι εκ προοιμίου της ανθρωπιάς τους, αναγνωρίζοντας ότι η ποιότητα ζωής τους προέχει της ποιότητας ζωής εκείνων που συμπατριώτες τους δεν είναι. Ο Αμερικάνος βορβαρδίζει τον Ιρακινό προκειμένου να εξυπηρετήσει το εθνικό του συμφέρον, αγνοώντας τις επιπτώσεις του βομβαρδισμού του στον Ιρακινό. Ο Τούρκος θέλει να επιτεθεί στον Έλληνα προκειμένου να εξυπηρετήσει το δικό του συμφέρον, αγνοώντας τις επιπτώσεις που μια τέτοια επίθεση θα έχει στον Έλληνα. Ο Έλληνας προσπαθεί να παρακάμψει την επιθετικότητα του Τούρκου συνάπτοντας συμφωνίες με άλλα κράτη, αδιαφορώντας πλήρως για τα συμφέροντα του Τούρκου. Οι πόροι, ως γνωστό, είναι πάντοτε περιορισμένοι, κι οι ομόψυχοι πληθυσμοί παρουσιάζουν την έξη να τους διεκδικούν.

Το συμφέρον, εξάλλου, δεν προσδιορίζει συμπεριφορές σχετιζόμενες με την εθνική ομοψυχία και μόνον. Υπάρχουν τόσα είδη ομοψυχίας που λειτουργούν κατά την αυτή λογική: οικογενειακή ομοψυχία, εταιρική ομοψυχία, ποδοσφαιρική ομοψυχία, ομοψυχία χρώματος δέρματος, ομοψυχία του φύλου, σεξουαλικών προτιμήσεων και άλλες, διόλου ευάριθμες. Όποιαν αντίστιξη, συνεπώς, παρουσιάζει ως προς την ανθρωπιά η οικειοποίηση του χρήματος των Ιρακινών από τους Αμερικανούς, την ίδια παρουσιάζει και η συσσώρευση του πλούτου σε ολίγιστες οικογένειες μιας κοινωνίας.

Έχοντας ξεκαθαρίσει τούτα, ας δούμε το πρόβλημα της μετανάστευσης, όπως η Ελλάδα το αντιμετώπιζει τώρα˙ ένα τώρα φλέγον και επείγον κι επικίνδυνο. Λένε κάποιοι: ας νομιμοποιηθούν όλοι οι μετανάστες. Προσωπικώς, δεν τους συγχαίρω για την ανυποχώρητη ανθρωπιά τους. Τους ρωτώ, όμως: τι σημαίνει η τοποθέτησή τους ως προς τη φυσιογνωμία του ελληνικού πληθυσμού σε βάθος χρόνου; Τι σημαίνει η τοποθέτησή τους ως προς την εγκληματικότητα; Τι σημαίνει η τοποθέτησή τους ως προς την ανεργία; Τι σημαίνει η τοποθέτησή τους ως προς τη συνοχή του κοινωνικού ιστού; Τι σημαίνει η τοποθέτησή τους ως προς τη βαθιά οικονομική κρίση που αντιμετωπίζει η Ελλάδα; Τι σημαίνει η τοποθέτησή τους ως προς τη θέση της Ελλάδας στο διεθνές προσκήνιο; Τι σημαίνει η τοποθέτησή τους ως προς το βιοτικό επίπεδο των κατοίκων της χώρας; Τι σημαίνει η τοποθέτησή τους ως προς τους γείτονες εχθρούς της;

Κάποιοι από αυτούς μπορεί να απαντήσουν ότι μια τέτοια κίνηση δε σημαίνει τίποτα ως προς τα σημεία που θίγω˙ ζήτημα εκτιμήσεως. Διαφωνώ κατακάθετα, αλλά δεν προτίθεμαι να επιχειρηματολογήσω περαιτέρω. Κάποιοι άλλοι μπορεί να πουν πως ό,τι κι αν σημαίνει, το ανθρώπινο είναι να νομιμοποιηθούν όλοι. Αυτούς τους συγχαίρω. Τους ανιδιοτελείς πρέπει να τους συγχαίρει κανείς, στην περίπτωση, βέβαια, που επωμίζονται έτσι, χωρίς φόβο, το κόστος της ανθρωπιάς τους.

Υπάρχουν κι εκείνοι που επιθυμούν να σταματήσει η ασύδοτη παράνομη μετανάστευση, να γίνουν απελάσεις παράνομων μεταναστών, να τεθούν, τελοσπάντων, κάποιοι κανόνες, με την ευρωπαϊκή, ίσως, αρωγή. Πού είναι, όμως, η ανθρωπιά όταν στέλνεις ένα φοβισμένο παιδί πίσω στην πατρίδα του να πεθάνει από την πείνα ή να σκοτωθεί από τη σφαίρα ενός ελεύθερου σκοπευτή;

Κοιμάται- διότι πατρίδα σημαίνει συμφέρον της πατρίδας, κι είναι προτιμότερο να πεθάνει το παιδί αυτό στην πατρίδα του, από το να «καθυστερεί» το ελληνόπουλο στο σχολείο εξαιτίας του ότι δε μιλά καν τη γλώσσα ή να το χτυπήσει για να του πάρει το πορτοφόλι ή να ψηφίζει, αργότερα, ένα μουσουλμανικό κόμμα που θα εξυπηρετεί σκοπιμότητες των εχθρών της Ελλάδος.

Ας το καταλάβουμε, επιτέλους. Όση φύση περιέχεται στην αγάπη του ανθρώπου για τον άνθρωπο, περιέχεται και στην εκμετάλλευση του ανθρώπου από άνθρωπο. Αυτή η αντίληψη είναι η βάση της δικής μου μεταφυσικής. Αν επιθυμούμε (και πολλοί το επιθυμούμε) να μετατοπίσουμε την ύπαρξή μας πλησιέστερα στην αγάπη, οφείλουμε να οργανώσουμε τις κοινωνίες μας αλλιώς, ως άνθρωποι πια, και όχι ως Έλληνες ή Βρεττανοί ή Γάλλοι. Ο εγκέφαλός μας επιτρέπει τέτοιες αποφάσεις, τέτοιες προσπάθειες και δη καρποφόρες. Συμφέρον της πατρίδας και ανθρωπιά δε συμπορεύονται, όσα χαδάκια κι αν ανταλλάξουν, όσα χαρτομάντηλα κι αν αγοραστούν, όσοι μετανάστες κι αν νομιμοποιηθούν.

Φαιδρός; Γραφικός; Για να δούμε…

ΑΦΕΝΤΑΔΙΚΑ

2011-04-12T22:14:00.004+03:00

Διαλέγεις για τη βόλτα σου ένα αμάξι. Ας είναι αυτό. Είναι άσπρο. Τα λάστιχά του έχουν μια λευκή ρίγα. Τα φώτα του είναι στρογγυλά. Ξεσκέπαστο, να σε χτυπά το αεράκι. Μπροστά έχει τ' αλογάκι. Έχει και μέρος ν' ακουμπήσεις τον καφέ σου που ιδρώνει. Η φωνή του είναι βαθιά, σα διδακτική.

Χρειαζόμαστε αυτοκινητόδρομο: απέραντο, ευθύ, κοντά (κάπου-κάπου έστω) σε νερό.

Τραγούδια θα παίζουν στο ραδιόφωνο.

Eσύ να μην έρθεις μαζί, αφού δε σ' αρέσει η λευκή ρίγα στα λάστιχα, το αεράκι που χτυπά, ο καφές που ιδρώνει, οι απέραντοι αυτοκινητόδρομοι, οι βαθιές, σα διδακτικές, φωνές, το αλογάκι μπροστά και τα τραγούδια των άλλων εποχών. Θα 'χω αυτές μαζί μου.

ΒΑΜΒΑΚΙ ΚΑΙ ΙΩΔΙΟ ΣΕ ΜΙΑ ΓΩΝΙΑ ΠΑΤΡΙΔΑΣ

2011-04-11T20:01:00.002+03:00

Ο άνεμος σηκώνεται ολόκληρος ανάσα, μέσα στα πνευμόνια μου πνοές πεθαίνουν της πείνας. Τα φύλλα των δένδρων εκπνέουν με ορμή οξυγόνο εμπλουτίζοντας τον ξεσηκωμό της ατμόσφαιρας με το ενδεχόμενο της πυρκαγιάς. Πάνω απ’ τα κεριά που ανάβουν στο σπίτι μου τρεμοπαίζουν θύελλες και πεταλούδες. Όλη μου η αναταραχή έχει ένα σκοπό: να με νομίσετε τρελό και να με ξεχάσετε για να πω. Για να πω έχω ανάγκη από μητρικό γάλα και από ησυχία. Από μητρικό γάλα και από ησυχία είναι καμωμένο το φόρεμά σου καθώς με συναντάς σκυφτό στο τραπέζι με τον αντίχειρα στο μάγουλο, το τσιγάρο από δείκτη και μέσο ανάμεσα. Θέλω να πω πως θέλω να σε θρέψω έχοντάς σε ντυμένη από πριν με λευκό νυχτικό. Με καταστρέφεις, σε καπνίζω, με απειλείς και σε ανάβω ξανά. Κατάλευκο περιστέρι τι χουρχουρίζεις μέσα στο κεφάλι μου! Τι φυλακή είναι το κρανίο μου για σένα! Όλα τα φτερά σου με δικαιώνουν, πώς μπορεί και πού να πέσω έξω από πτήση; Πόσο αδύναμα είναι τα οστά μου για να στηρίξουν τη σάρκα που ξεχειλίζει. Μα τω Θεώ, δεν έχω σελιδοδείκτη που δεν είναι λουλούδι. Μα τω Θεώ, κανένα νόημα δεν προσποιήθηκα ότι το κατάλαβα. Όλα τα νοήματα τα απολαμβάνω. Κι είμαι άλλοτε επιεικής, άλλοτε αυστηρός, άλλοτε έρπομαι κι άλλοτε κάνω να σηκωθώ, μα πάντοτε, πάντοτε κλαίω, μα τω Θεώ, αείποτε αναστατώνομαι όταν φιλιούνται με τα ράμφη τους τα γεράκια, όταν αχνίζουν βαμβάκι και ιώδιο τα εσώρουχα των γυναικών σε μια γωνιά πατρίδας.

ΣΚΥΛΟΠΟΛΗ

2011-04-04T21:03:00.003+03:00

Ας πούμε ότι ένας αστυνομικός βολτάρει γύρω από την πολυκατοικία ή πως ένας γείτονας κοιτά επίμονα μέσα στο διαμέρισμα. Ας πούμε ότι κάποιος ψαχουλεύει το γραφείο, ότι κάποιος διαβάζει το λογαριασμό του τηλεφώνου, ότι κάποιος ανοίγει την αλληλογραφία, ότι κάποιος κινηματογραφεί, μαγνητοφωνεί, αρχειοθετεί

εμάς τους ίδιους. Πανάρχαιη ανατριχίλα. Κι όμως, αν ήμασταν άλλοι, αν δεν ήμασταν εμείς, αν η κατασκευή μας ήταν συθέμελα αλλιώτικη, δε θα είχαμε, ίσως, ανάγκη από τη μυστικότητα που μας κρύβει στη σκιά μιας σαύρας ή ενός ποντικού.

Να ’ναι, λοιπόν, ανύπαρκτοι οι τοίχοι, ναι, να φαινόμαστε καλά. Κι ο Μωϋσής; Σκύλος κι αυτός που γαβγίζει.

Ο ΡΟΥΦΙΑΝΟΣ ΤΟΥ ΠΟΙΗΜΑΤΟΣ

2011-03-21T12:50:00.006+02:00

Κακώς ταυτίστηκε η ποίηση με την ευαισθησία, αδίκως οι ποιητές κατηγορούνται ως τα μαλθακά αγόρια της καθημερινής ζωής. Στην πραγματικότητα, οι ποιητές δε διαφέρουν στη συμπεριφορά από τους υπόλοιπους ανθρώπους: διψάνε για δόξα, πεινούν για χρήμα, εγωιστικά πορεύονται, με άνεση αδιαφορούν. Άγριοι είναι οι άνθρωποι, άγριοι κι οι ποιητές τους, λοιπόν.

Το χαρακτηριστικό που έχει δημιουργήσει την παρεξήγηση είναι η ερεθιστικότητα. Μπορεί, ας πούμε, να βρίσκεσαι στον κινηματογράφο, κι εκεί που ο Al Pacino λέει στην Ellen Barkin

Δεν μπορώ να κοιμηθώ
Στο κρεβάτι μου εκτός
Αν είσαι μέσα του

Σε χρειάζομαι να ξαπλώνεις
Μαζί μου αλλιώς
Θα περπατώ στους δρόμους όλη
Τη νύχτα

Φορώ τα παπούτσια που μου χάρισες
Έλα μαζί μου σε παρακαλώ

εσύ να νιώθεις έναν ταχύ μετεωρίτη στην πλάτη σου που ριγώνει το διαφεύγοντα λόγο σε στίχο. Μπορεί να θυμώνεις τόσο που η πιο σεισμογενής χώρα στον κόσμο έχει πυρηνικά εργοστάσια, ώστε κάθε έννοια ομαδοποίησης (φυλετικής, εταιρικής, ιδεολογικής, χωροταξικής) γνησίως να σου προκαλεί αντανακλαστικό εμετού εξαιτίας του κόσμου που δεν μπορεί ως όλον να λειτουργήσει. Μπορεί να ρωτάς τους ανθρώπους αν έχουν ερωτευθεί κι εκείνοι να σου απαντούν με χαμόγελα συμπάθειας˙ κι εσύ, αντί να παρεξηγείσαι, να τους ρουφιανεύεις στο ποίημα, έτσι όπως ακριβώς είναι, χωρίς προσθαφαιρέσεις.

Ακόμα και τα περιστέρια ρουφιανεύεις: αυτά που τρώνε τα κομματάκια της τυρόπιττας που διαφεύγουν από το στόμα σου. Κι όταν παύουν να τα ραμφίζουν και ραμφίζονται μεταξύ τους πια για τα ολίγιστα που απόμειναν, κλαις απαρηγόρητος. Κλαις και πάλι στο ποίημα ρουφιανεύεις μιαν ευτυχία απόλυτη, μια ευτυχία που δεν υπάρχει για τα στόματα που πεινάνε, για τα μάτια που κλαίνε, για τα λόγια που πενθούν.

Δεν είναι ευαισθησία το πένθος. Ο κόσμος έχει ανάγκη από ήρωες. Τα ποιήματα δε θα λείψουν ποτέ.

ΕΝΑ ΦΙΛΙ ΚΑΙ Ω ΘΕΕ ΜΟΥ

2011-03-10T20:46:00.005+02:00

Στη «Φιλοσοφία της Σύνθεσης» ο Edgar Allan Poe αναπτύσσει γλαφυρά τα βήματα γέννησης του κορακιού. Αυτό μπορεί κανείς το κάνει για ποιήματα που έχει γράψει αλλά και για ποιήματα που δεν έχει γράψει. Ένα ποίημα που δεν έχω καταφέρει να γράψω, λοιπόν, περιέχει το αφελές ερώτημα: πώς μπορεί κανείς να χωνέψει την εξέλιξη ενός παιδιού που θαυμάζει τους υπερήρωες σε έναν πορωμένο ενήλικα; Αναντίρρητα, νομίζω, κάθε παιδί στη φαντασία του θέλει να σώσει τον κόσμο. Έπειτα, μαζί με τη φαντασία, χάνεται κι ο στόχος, κι ο κόσμος συνεχίζει δίχως σωτήρες σε πορεία πτερυγισμού.

Το ερώτημα επανέρχεται όταν στην ενήλικη έκφραση συναντώ αναλλοίωτη την παιδικότητα και δη ως σωτηρία του κόσμου σύμφυτη του καθαρού έρωτα, όπως στο φιλμ The Αdjustment Βureau. Η ταινία ξεκινά μ’ ένα φιλί μετά το οποίο ο Matt Damon αναφωνεί «Oh, my God». Ω Θεέ μου, λοιπόν, κι ο άνθρωπος αψηφά το Θεό, τον πείθει να ξαναγράψει το πλάνο, ανοίγει πόρτες ως τότε κλειστές, παραιτείται από τα πάντα πετυχαίνοντας τα πάντα.

Ένα φιλί και ω Θεέ μου. Ένα φιλί.

251 ΓΝΑ

2011-03-07T16:40:00.007+02:00

ΚΑΘΕΤΗΡΕΣ

Καθετήρες διαβάζει κανείς
στο πρόσωπο κάποιων νοσοκόμων.
Καθετήρες τυλιγμένους γύρω από λαιμούς
ημιθανών ασθενών
και μαξιλάρια με πίεση
πάνω στα πρόσωπά τους.
Τέτοιο αβάσταχτο μίσος
δεν έζησε ποτέ σκουπιδιάρης
για τα σκουπίδια που μαζεύει.

ΛΟΥΪΖΑ ΜΑΡΙΑ ΑΝΔΡΟΜΑΧΗ

Απ’ το πρωί καταχωρώ αντιβιογράμματα
στο αρχείο των αντιβιογραμμάτων
κι όλο το μάτι μου πέφτει
πάνω σε γυναικεία ονόματα.

Λουΐζα, Μαρία, Ανδρομάχη
ετών 67, ετών 72, ετών 89
δε σας καταχωρώ μηχανικά.
Σας συλλογίζομαι έφηβες
μέσα σε σφύζοντες κήπους
αξεχώριστες απ’ τα αρώματα
των λουλουδιών.
Ήσασταν όμορφες
γίνατε μάνες
περπατήσατε την αποθέωση
του κάλλους και της περηφάνιας
όπως κάθε γυναίκα.

Λουΐζα, Μαρία, Ανδρομάχη
τρέμουν τα δάχτυλά μου
γλιστρούν μέσα σε δάκρυα
πληκτρολογώ ασυναρτησίες.
Φάρμακο ικανό
δεν έχω να σας δώσω
τρόπο να σβήσω αυτά τα δεδομένα
δεν μπορώ να βρω.
Απ’ το πρωί καταχωρώ αντιβιογράμματα
στο αρχείο των αντιβιογραμμάτων
κι είμαι απαρηγόρητος
έτσι άφθαρτα που φέγγουν τα ονόματα
στη λίστα που μας περιέχει όλους.

ΑΝΘΥΠΟΣΜΗΝΑΓΟΣ ΛΟΥΚΑΣ

«Έχεις ερωτευτεί ποτέ σου;»
ρώτησα
«θα πρέπει να είσαι
πολύ ρομαντική ψυχή»
μου απάντησε
ο ανθυποσμηναγός Λουκάς
μ’ ένα μειδίαμα συμπάθειας
σα να ρωτήθηκε πρώτη φορά
μπαμπάς
τι είναι αεροπλάνο
απ’ το παιδί του.

Πρώτη δημοσίευση: Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης-Ποιείν

Η ΑΛΛΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ΤΡΟΥΛΟΥ

2011-02-27T20:03:00.003+02:00

Ποια παράσταση

Κοσμεί την άλλη πλευρά

Του τρούλου, τύχη;

LIVE AND LET DIE

2011-02-23T22:37:00.005+02:00

Πόσοι από εσάς

έχουν δει τον κασκαντέρ

να περπατά ως James Bond

πάνω σε σώματα κροκοδείλων;

Σίγουρα περισσότεροι

από όσους φθάνουν να με ακούν.

Σε όσους φθάνουν να με ακούν

ακόμη και σε εκείνους

που δεν έτυχε να δουν

τον κασκαντέρ να περπατά

ως James Bond πάνω σε σώματα

κροκοδείλων

έχω να πω πως τα ποιήματά μου

γράφω ως σκηνοθέτης.

Επάνω μου της μητέρας η ευθύνη

–γιατί όταν με αξίζω

μια φαντασία με γεννά–

επάνω μου κι η ευθύνη προστασίας

της ζωής του κασκαντέρ

έστω κι αν ανακούφιση

το σάλτο μού προτείνεται

από υάλινους οφθαλμούς προς μελανούς

οδόντες.

ΜΑΥΡΟΣ ΚΥΚΝΟΣ

2011-02-20T22:32:00.004+02:00

H Natalie Portman δε χρειάζεται να προσπαθήσει πολύ για να είναι αγνή, εύθραυστη και χαριτωμένη- όπως, άλλωστε, ο John Malkovich δε χρειάζεται να προσπαθήσει πολύ για να είναι παρανοϊκά σαγηνευτικός ή ο Humphrey Bogart για να είναι αλαζονικά μυστηριώδης.

Αυτό είναι για άλλους ανυπαρξία ταλάντου και για μένα απόδειξη. Εγώ, βέβαια, πιστεύω ότι οι περισσότεροι άνθρωποι είναι αδιάφοροι στο ένα τους βλέμμα ή την εκφορά ολίγων λέξεων, επομένως αναγνωρίζω αξία στην άνευ προσπαθείας γοητεία εκείνων που τη διαθέτουν: το τάλαντο.

Ταλαντούχα η Portman. Ως λευκός κύκνος πείθει πραγματικά. Το βλέμμα της, η φωνή της, η ομορφιά του εύθραυστου που ευκόλως ακτινοβολεί δημιουργούν ένα ερμηνευτικό, χορταστικό πλεόνασμα τραγικής ασπράδας.

Όμως η Portman δε γίνεται ποτέ ο μαύρος κύκνος: η μοιραία γυναίκα, η πλανεύτρα, η ωραία σκοταδερή της Όψιμης Μετάνοιας του Βωδελαίρου. Κανένα εύρημα με φτερά δεν μπορεί να σκεπάσει αυτή της την αδυναμία, καμία απεικόνιση σκοτεινών φαντασιώσεων δεν μπορεί να αποκρύψει αυτό της το ερμηνευτικό πέρας.

Τάλαντο δε σημαίνει μπορώ τα πάντα. Αυτό, κύριοι, ήθελε να πει ο Aronofsky.

ΤΟ ΤΡΑΙΝΟ ΘΑ ΣΦΥΡΙΞΕΙ ΤΡΕΙΣ ΦΟΡΕΣ

2011-02-16T04:07:00.004+02:00

ΤΟ ΤΡΑΙΝΟ ΘΑ ΣΦΥΡΙΞΕΙ ΤΡΕΙΣ ΦΟΡΕΣ

Το τραίνο θα σφυρίξει τρεις φορές
για να παραπέμψει στο γνωστό τίτλο.
Με τον τρόπο αυτό
θα επιδιώξει το οικείο
προκειμένου να πετύχει το σκοπό του.
Σε άλλη περίπτωση
θα ποντάρει στην έκπληξη
σφυρίζοντας τέσσερεις φορές
κι ίσως καμία ή περισσότερες.
Έτσι σκέφτεται το τραίνο.
Τώρα που το έμαθες
δικαιολογία πια δεν έχεις.
Επιλογή σου να ’σαι βαγόνι του
ευθύνη σου να το εκτροχιάσεις.

ΕΡΩΤΑΣ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΧΟΛΕΡΑΣ

2011-02-15T01:44:00.005+02:00

ΕΡΩΤΑΣ ΣΤΑ ΧΡΟΝΙΑ ΤΗΣ ΧΟΛΕΡΑΣ

Δεν ξέρω πώς ακριβώς μπορεί να χαρακτηρισθεί εκείνη η παιδική μου φοβία˙ μαστιζόμουν από την ιδέα πως ολάκερος ο κόσμος είναι ένα ίδρυμα, το οποίο μελετά τις αποκρίσεις μου κατά το βομβαρδισμό μου με αναληθείς πληροφορίες. Μου έλεγαν, για παράδειγμα, στο σχολείο ότι η εκκλησία στήριξε την ελληνική επανάσταση κι εγώ είκαζα ότι την αφόρισε. Μου έλεγαν ότι ο Χριστός ανέστησε το Λάζαρο κι εγώ υποπτευόμουν το Θεό για επικοινωνιακές τακτικές, για καλοστημένες θεατρικές παραστάσεις. Ακόμη και το πείραμα του Chadwick για τον προσδιορισμό υποατομικών (εάν ενθυμούμαι καλώς) σωματιδίων δε με έπειθε ιδιαίτερα, καίτοι πειστικότατα περιγραφέν. Δύσκολο να επαναλάβω τέτοιο πείραμα μόνος μου, μονολογούσα εσωτερικά, ίσως όλα αυτά να είναι παραμύθια. Εγώ ούτε Θεούς ούτε νετρόνια ούτε δεοξυριβονουκλεϊκά οξέα είχα δει.
Παράξενη αίσθηση κι επίκαιρη. Χρηματοπιστωτική κρίση, οίκοι αξιολόγησης, εκδίκηση του δολλαρίου, συμφέροντα των ισχυρών της Ευρώπης, απαιτήσεις δανειστών, κράτη διαφόρων ταχυτήτων, έλλειψη ρευστότητας, οικονομικοί δολοφόνοι, αδηφάγες τράπεζες με επαναφέρουν στον παιδικό μου εκείνο ιδεασμό. Υπάρχει, όμως, μια διαφορά: το ίδρυμα μου φαίνεται απείρως μικρότερο, απειροελάχιστο, ισχνό. Μου φαίνεται ότι μια χούφτα -στην κυριολεξία- ανθρώπων αποφάσισαν μέσα σε ολίγιστα δωμάτια να καταξεσκίσουν τις σάρκες λαοθαλασσών και πως οι όποιες διακυμάνσεις της κατάστασης οφείλονται στις μικροδιαφωνίες αναμεταξύ τους. Σα μαθητής του δημοτικού δυσφορώ, ασφυκτιώ, βράζω, αλλά δεν μπορώ ν’ αμφισβητήσω την πραγματικότητα. Και η πραγματικότητα είναι τα χρόνια της χολέρας. Σ’ ένα δημοψήφισμα, για να παραφράσω τον Ι.Μ. Παναγιωτόπουλο[1], θα ’ταν ακατανόητο να προταθεί το ναι ή το όχι για την ύπαρξη της οικονομικής κρίσης, μιας και η οικονομική κρίση είναι η πραγματικότητα. Δόξα και τιμή, λοιπόν, σ’ όποια εξέλιξη, ατμόσφαιρα, σύνθημα, κλίμα, προπαγάνδα φόρεσε τα άρβυλα της πραγματικότητας, παραδίδοντας και τους υποψήφιους ακόμη αρνητές στα χέρια της ψυχιατρικής.
Διανύοντας τα χρόνια της χολέρας, δεν παύω να είμαι σε μια ηλικία που ο έρωτας είναι πιο επίκαιρος από ποτέ για μένα και τους συνομηλίκους μου, αφού πλέον δεν κινείται μόνο γύρω από την έξαρση, την ταχυπαλμία, τον πόθο και τις μνημειώδεις εκκρίσεις σεροτονίνης, αλλά και γύρω από το ζήτημα της εύρεσης παντοτινού συντρόφου. Παρατηρώ, λοιπόν, με δέος την κόπωση υπό την οποία γίνεται το πλησίασμα, τον πανικό που προκαλεί ο φόβος της μοναξιάς και το άγχος της τεκνοποίησης, την αναγόρευση της νεκροφανούς συνήθειας σε σπουδαία επιτυχία, την παραίτηση από το ηχόχρωμα του πρώτου εφηβικού σκιρτήματος και θυμάμαι μιαν άλλη πρόταση του Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου: «Ο αισθησιασμός είναι ο πατροπαράδοτος αντίπαλος του συναισθηματισμού. Όσο ευκολότερα ικανοποιούνται οι αισθήσεις, τόσο δυσκολότερα ικανοποιούνται τα συναισθήματα»[2].
Παντελώς λανθασμένη εκτίμηση ή αποτυχημένη διατύπωση; Ο αισθησιασμός (ως δυναμικό ικανοποίησης αλλά και ως ικανοποίηση των αισθήσεων) είναι η βάση, η ψυχή, ο πυρήνας ενός κοσμογονικού έρωτα, ο οποίος ξεκινά ως ακαταμάχητη έλξη, συνεχίζει προς εκρηκτική συνεύρεση και συνεχίζεται επί μήνες ή και έτη ως αγνός, πάμφωτος, σωματικός και δοξασμένος έρωτας, έρωτας, έρωτας, ο οποίος τελικώς θεμελιώνει, αν ευτυχήσει προς μια τέτοια καρποφορία, το μείζον συναίσθημα: την αγάπη.
Πώς και από ποιους αποφασίστηκε το μονοπώλιο του σημαινομένου του αισθησιασμού από πολλούς, πολλαπλούς, άπειρους ερωτικούς συντρόφους, μικρά στήθη, μεγάλα στήθη, οργιώδεις απολαύσεις, τεράστια πέη και ποικιλόσχημα πισινά; Αποδέχομαι το μερίδιο που διεκδικεί στο σημαινόμενο του αισθησιασμού ο έρωτας του ταχυφαγείου, ο βουλιμικός της ποικιλίας, ο της ακόρεστης εναλλαγής και της ελάχιστης επένδυσης, αλλά σίγουρα όχι το μονοπώλιο. Στον ελάχιστο μηρό που αποκαλύπτει μια μακριά, αεράτη φούστα στο εφηβικό μάτι κρύβεται η πραγματικά εκκωφαντική θύρα του αισθησιασμού με τα μάνταλα της αθωότητας.
Το ξεχάσαμε αυτό. Γίναμε προοδευτικοί, ενεργοποιήσαμε τις αισθήσεις σε μια ποιοτικώς υποβαθμισμένη τέρψη τους, εξοικειώσαμε τους υποδοχείς μας, ξεμανταλώσαμε την πόρτα και ατιμάσαμε την επιθυμία. Είμαστε οι σπαταλημένοι του περιστασιακού. Το μπόλιασμα του αισθησιασμού της εκρηκτικής πρώτης επαφής με το συναισθηματισμό της βαθιάς οικειότητας (κι αντίστροφα: το μπόλιασμα του αισθησιασμού της βαθιάς οικειότητας με το συναισθηματισμό της πρώτης εκρηκτικής επαφής) δεν το δοκιμάσαμε. Συρθήκαμε από εδώ και από εκεί στο τίποτα, γίναμε δυσλεξικοί του στοιχειώδους μετατρέποντας το πιο σημαντικό κεφάλαιο της ευτυχίας μας σε απόφαση λογιστικής ρουτίνας.
Μη με παρεξηγείτε. Παλιομοδίτης πάντα και παλαιοσυντηρητικός, δικαιολογούμαι να αναθεματίζω. Ο κόσμος, εξάλλου, είναι για μένα ένα ίδρυμα στο οποίο τα χρόνια της χολέρας του έρωτα ουδόλως σχετίζονται με την οικονομική κρίση- είναι απλώς και αυτά κομμάτια μιας πραγματικότητας που, όπως και στα της οικονομικής κρίσης, δυσκολεύομαι ν’ αποδεχθώ.

[1] «Είναι ματαιοπονία να προσπαθήσει κανείς ν’ απαρνηθεί τις πραγματικότητες. Και όχι μόνο γιατί είναι οι πραγματικότητες, αλλά και γιατί είναι, κατά γενικό σχήμα, αποδεκτές. Σ’ ένα δημοψήφισμα θα είταν αληθινά ακατανόητο να προταθεί το ναι ή το όχι για το αυτοκίνητο, το αεροπλάνο, το ραντάρ, το ραδιόφωνο». Στο: Παναγιωτόπουλου, Ι.Μ., 1992: 46. Ο Σύγχρονος Άνθρωπος, Οι Εκδόσεις των Φίλων
[2] ο.π., : 84

Ο ΠΟΡΤΙΕΡΗΣ ΤΟΥ ΛΙΜΑΝΙΟΥ

2011-02-15T01:19:00.002+02:00

ΤΟ ΘΕΡΕΤΡΟ

Θα πιω μια μπύρα
για να κατασκευάσω ένα θέρετρο.
Στην κουνιστή μου πολυθρόνα
θα σκεφθώ τα απαραίτητα.
Βουνό η θάλασσα; Και τα δύο.
Μια βουνοκορφή θα δρέψω από αστέρι μακρινό
κι έτσι
απάτητη σημαίας κι ορειβάτη
θα την πω νησί μου
παραλιακή βουνοκορφή στο πέλαγος
που δυστυχεί απ’ τα πανιά προσκεκλημένων.
Κατά τα λοιπά, ένας κινηματογράφος κι ένα
αυτοκίνητο
μπορούν να εξασφαλισθούν.
Οπότε άλλο δε μένει
από το σημαντικότερο
το διορισμό του πορτιέρη του λιμανιού.
Ανεπηρέαστος των απειλητικών χρωμάτων
αδέκαστος κριτής των παλαιών κακών μαντάτων
πιάνω χαρτί κι αναλαμβάνω:
Προσωπορρυθμίσεις των αγενών
για καθαρές
θάλασσες και ακτές
και συνωστισμούς.

DRACULA

2011-02-13T20:23:00.002+02:00

Να βλέπουμε τις ταινίες με όλη τους την ποίηση, κύριοι.

Ο Δραγώνος πολεμιστής χάνει την αγαπημένη του από τις δολοπλοκίες των Τούρκων εχθρών. Η οργή του είναι τόση που σκοτώνει την πίστη του στο Θεό.

Ο έρωτας εξαρτά κάθε σκοπό από τον εαυτό του.

Ο Δραγώνος πολεμιστής δεν μπορεί να πεθάνει μετά την απώλεια της αγαπημένης του.

Ο τάφος δεν μπορεί να επουλώσει τη ραγισμένη καρδιά.

Ο Δραγώνος πολεμιστής, εκατονταετηρίδες αργότερα, ερωτεύεται ξανά την ίδια αγαπημένη.

Ο έρωτας διψάει μετενσάρκωση.

Η ίδια αγαπημένη κόβει το κεφάλι του Δραγώνου πολεμιστή.

Η ραγισμένη καρδιά λαχταρά από το ίδιο χέρι που τη ράγισε να σπάσει. Ο θνητός φοβάται το θάνατο. Ο αθάνατος φοβάται τον έρωτα. Ο έρωτας είν’ η επάρατος νόσος των αθανάτων.

MASK

2011-02-11T22:57:00.004+02:00

Για να δούμε ένα ποίημα:

Αυτά τα πράγματα είναι καλά:
παγωτό και κέικ
μια βόλτα με τη Χάρλεϋ
να βλέπω μαϊμούδες στα δέντρα
η βροχή στη γλώσσα μου
κι ο ήλιος να λάμπει στο πρόσωπό μου.

Αυτά τα πράγματα είναι χάλια:
σκόνη στα μαλλιά μου
τρύπες στα παπούτσια μου
καθόλου λεφτά στην τσέπη μου
κι ο ήλιος να λάμπει στο πρόσωπό μου.

Δύσκολα θα το πει κανείς σπουδαίο. Για να το πει κανείς σπουδαίο, θα πρέπει, ίσως, να το γράψει ένας παραμορφωμένος, πανέξυπνος έφηβος, όπως ακριβώς συμβαίνει στην ταινία “Mask”. Αν, τώρα, μια πανέμορφη κοπέλα τα έφτιαχνε μ’ έναν παραμορφωμένο, πανέξυπνο έφηβο, θα τη χαρακτηρίζαμε σπουδαία. Αν, όμως, η πανέμορφη αυτή κοπέλα ήταν τυφλή, δύσκολα κανείς θα τη χαρακτήριζε έτσι. Στην ταινία, πάντως, τυφλή ήταν.

Κοντολογίς, η κοπέλα δέχθηκε στην καρδιά της τον ποιητή επειδή αγνοούσε την όψη του προσώπου του- κι εμείς, απορρίψαμε το ποίημά του για τον ίδιο ακριβώς λόγο.

ΑΘΑΝΑΤΟΣ

2011-02-09T20:29:00.002+02:00

Ένας επιπλοποιός μου περιέγραφε κάποτε τις καρέκλες που είχε φτιάξει για ένα μοναστήρι, οι οποίες είχαν επάνω παραστάσεις καμωμένες στο χέρι- ένας αετός και πάνω από το κεφάλι του το στέμμα, αν θυμάμαι καλά. «Ωραία», του είπα εγώ, «κάποια στιγμή θα σου παραγγείλω για το σπίτι μερικές». Μια φίλη μου, λίγο πιο πέρα καθισμένη, άκουσε τι είπα στον επιπλοποιό, κι αυθορμήτως σχολίασε: «είσαι τρελός, αγόρι μου, δεν πας καλά».

Αυτή της η αντίδραση έχει σαφώς να κάνει με το δράμα του βρικόλακα Lestat στο φιλμ “Interview With The Vampire”. O Lestat, κατά πώς τα παρουσίαζε το φιλμ, από περήφανος, εύρωστος, δραστήριος απέθαντος έγινε φοβισμένος, καχεκτικός και άπραγος, μακριά από τα φώτα της νυχτερινής πόλης, επειδή δεν κατάφερε να συγχρονιστεί με τις αλλαγές του περιβάλλοντος: από τα ημίψηλα στα τζόκεϋ, από τα άλογα στα αυτοκίνητα, από τις πέτρες στα τσιμέντα, από την ησυχία στο θόρυβο... ως ένα βαθμό, σωστά. Βάρβαρο πράγμα να ζεις για πάντα και όλα γύρω σου να αλλάζουν. Νιώθεις απολιθωμένος.

Όπως εξήγησα, όμως, στη φίλη μου μετά, υπάρχει ο χώρος τον οποίο καμιά αλλαγή εποχής δεν μπορεί να αγγίξει: ο χώρος μες στον οποίο ιδιωτεύει κανείς. Αν ήμουν, λοιπόν, εγώ ο βρικόλακας, θα είχα το σπίτι μου όπως θα άρεσε σε μένα. Θα ’χα τη νύφη μου δίπλα μου διαρκώς. Θα ’χα και τρεις τέσσερεις φίλους βρικόλακες να περνούμε το χρόνο μας ευχάριστα σχολιάζοντας τα βράδια που πίναμε με τον Walt Whitman.

Σίγουρα οι άνθρωποι θα με νόμιζαν εκκεντρικό. Όμως εγώ θα ήμουν αθάνατος.

ΣΥΜΒΟΛΑ

2011-02-08T22:59:00.004+02:00

Θέλω να θυμηθούμε μαζί ένα διάλογο από το φιλμ “Rocky”.

Rocky: Δε θα τα καταφέρω.

Adrian: Τι;

Rocky: Δε θα τον νικήσω.

Adrian: Τον Apollo;

Rocky: Ναι. Έκανα βόλτες και σκεφτόμουνα. Ποιον δουλεύω; Δεν είμαι της κλάσης του.

Adrian: Τι θα κάνουμε;

Rocky: Δεν ξέρω.

Adrian: Δούλεψες τόσο σκληρά.

Rocky: Ναι, αλλά δεν έχει σημασία. Δεν ήμουνα τίποτα πριν.

Adrian: Μην το λες αυτό.

Rocky: Έλα, Adrian, είναι αλήθεια. Δεν ήμουνα τίποτα. Όμως ούτε αυτό έχει σημασία. Δεν έχει σημασία αν θα χάσω αυτόν τον αγώνα. Ούτε έχει σημασία αν αυτός ο τύπος θα μου ανοίξει το κεφάλι. Γιατί το μόνο που θέλω είναι να αντέξω. Κανείς δεν έχει βγάλει τον αγώνα με τον Creed, κι αν εγώ τα καταφέρω και το καμπανάκι χτυπήσει κι είμαι ακόμα όρθιος, τότε για πρώτη φορά στη ζωή μου θα ξέρω ότι δεν ήμουν ακόμη ένας αλήτης της γειτονιάς.

Συνήθως το φιλμ αυτό το βλέπω μόνος μου. Μια φορά που έτυχε να μην το δω μόνος μου, σ’ αυτήν ακριβώς επάνω τη σκηνή που με βουρκώνει, άκουσα το εξής: «Τι βλακεία... μεγάλο επίτευγμα που θα στέκεται όρθιος μετά από τόσο ξύλο». Προφανώς, για το πρόσωπο που είχα δίπλα μου, ο Rocky έπρεπε να βγάλει ένα εκατομμύριο δολλάρια για να αποδείξει στον εαυτό του ότι δεν είναι ένας ακόμη αλήτης της γειτονιάς. Ή να πάει στο πανεπιστήμιο και να γίνει επιστήμονας. Ή να πολιτευθεί και να γίνει δήμαρχος- πάντως όχι ν΄ ακούσει το καμπανάκι λήξης του δέκατου πέμπτου γύρου, όρθιος, ξυλοκοπημένος άγρια από τον Creed.

Ένα σύμβολο δεν απορρίπτεται πάντα γι’ αυτό που συμβολίζει.

ΓΙΑΤΙ ΕΚΛΑΨΕ Ο ΜΑΡΚΗΣΙΟΣ;

2011-02-07T22:44:00.003+02:00

Υπάρχει μια σκηνή στο φιλμ “Quills” που έχει μεγάλη, πολύ μεγάλη σημασία. Ο Μαρκήσιος Ντε Σαντ, συγκεκριμένα, ο καρδινάλιος της ακολασίας, ο λογοτέχνης της οργιώδους σεξουαλικότητας, ο στυγνός υβριστής της συντηρητικής ηθικής, μαθαίνει ότι η Μαντελέν, εργάτρια στο άσυλο όπου νοσηλευόταν και φανατική αναγνώστριά του, πέθανε παρθένα από τα χέρια ενός άλλου τροφίμου, ο οποίος είχε σεληνιαστεί υπό την επήρεια κάποιου κειμένου του.

Και κλαίει. Κλαίει ψελλίζοντας κάτι για αγνό, γλυκό κορμί, ζητώντας από τον ιερέα να τη θάψει στον περίβολο της εκκλησίας με δικά του έξοδα- μακριά από τα νεκρά κορμιά των διαβόλων του ασύλου.

Γιατί έκλαψε ο Μαρκήσιος; Μήπως από τη στενοχώρια του που η Μαντελέν πέθανε δίχως να γνωρίσει τις ηδονές του έρωτα από μακριά πέη, κοντά πέη, έναν εραστή, πολλούς εραστές, βουτηγμένη στην κοπρολαγνεία, την ουρολαγνεία, τη λαγνεία του μητρικού γάλακτος και την ασύδοτη, πανελεύθερη σεξουαλικότητα;

Ή μήπως όχι; Μήπως ο Μαρκήσιος έκλαψε που ξεψύχησε έτσι άδοξα ένα αναμάρτητο κορμί, πάλλευκο, αγνό, αθώο, θεϊκό μέσα στην ασυδοσία της δικής του λογοτεχνικής επανάστασης;

Ομορφιά είναι μια αθώα γυναίκα μέσα σ’ ένα λευκό νυχτικό. Έρωτας, ο άνδρας που τη βρίσκει.

ΔΕ ΘΑ ΤΙΜΩΡΗΘΟΥΜΕ ΞΑΝΑ ΜΕ ΟΜΟΡΦΙΑ

2011-02-05T17:48:00.005+02:00

ΔΕ ΘΑ ΤΙΜΩΡΗΘΟΥΜΕ ΞΑΝΑ ΜΕ ΟΜΟΡΦΙΑ

Δε χρειάζεται πλέον ν’ ανησυχούμε.
Τα ωραία λόγια εξέλειψαν από καιρό
γιατί όλοι οι ποιητές είναι από καιρό
νεκροί.
Κανείς δε θα ξαναπροστάξει
να ευτυχήσουμε με ήλιο
και με βότσαλα˙
κανείς δε θα προτείνει
να εκχυλίσουμε τη φαντασία μας
από την καθημερινότητα
ώστε να πιει κουράγιο η ψυχή μας.
Αυτόχειρες ποιητές
κουράστηκαν από τα σχήματα του λόγου
μπήγοντας στο κορμί τους
τη φριχτή πραγματικότητα:
έρωτες δίχως φιλιά
ποιήματα χωρίς αναγνώστες
ασχήμιες που δε θα γίνουνε
ποτέ τους αμαρτίες.

ΚΟΡΩΝΑΓΡΑΜΜΑΤΑ

2011-02-01T20:07:00.002+02:00

Το Καλοκαίρι θα περάσει κορώνα γράμματα.
Μια μέρα του Φθινοπώρου
θα μαζευτούμε οι καπνιστές στα καφενεία˙
θα κοιταχτούμε καλά
κι ύστερα θα βγούμε στη βροχή
να προστατεύσουμε
τα τσιγάρα που μας άναψαν
οι έρωτες.
Κι όπως θα γίνουμε ένα
με τις καύτρες του στήθους μας
θα καταλάβουν επιτέλους
του κόσμου όλου οι άκαπνοι
ποιο πάθος μας μοσχοβροντά
και ποιο μας αποτεφρώνει.

ΣΤΑΣΗ ΕΜΒΡΥΟΥ

2011-02-01T14:42:00.001+02:00

ΣΤΑΣΗ ΕΜΒΡΥΟΥ

Συλλέγω σκώληκες.
Πού είν’ η υψιπέτειά σας, ωρέ;
Ως πότε τροφή θα έρπεστε
για κείνους που πετάνε;

Πάντοτε˙ να μακαρίζεις πέταγμα˙
πουλιά που επισκέπτονται τη γη
για να μας φάνε. Με το ’να μάτι
να κοιμάσαι ανοιχτό και να θαυμάζεις.

Είναι βαθύς ο ουρανός για κείνους που φοβούνται.

ΙΔΙΩΤΗΣ

2011-01-31T19:56:00.004+02:00

Η μέλισσά μου

Ξεχάστηκε στο άνθος

Που προτίμησε

ΕΙΚΟΣΤΗ ΟΓΔΟΗ

2011-01-31T13:58:00.002+02:00

ΕΙΚΟΣΤΗ ΟΓΔΟΗ

Σ’ επέτειο του όχι
δεν άφησα ούτε μια φορά
άλλος να κρατήσει τη σημαία.
Όμως δεν ήταν η επιτυχία μου
εκεί.

Όλος μου ο βηματισμός
ήταν γεμάτος ενοράσεις
αμάχων και μετώπου.

Κρέατα, πυρίτιδα και σίδερο
στο χώμα ανακατεμένα
βολβοί ματιών κι αυγά βραστά
στις ποδιές θηλυπρεπών κουκουλοφόρων
γουρούνια π’ ανοίγουν κι άλλες τρύπες
στις μουτσούνες τους
να μυρίζουν το σαπιόδερμα καλύτερα
και τις αρτηρίες που μπλεδίζουν
μες στα ούρα και τα κόπρανα
σα φιδάκια εξωτικά, σαν πέη διαβόλων.

Κάπου κι η Βέμπο.

Με γύρω της παιδιά ημιλιωμένα
πείνα, μπόχα, δυσωδία, κάλτσες
π’ έμειναν σ’ ακρωτηριασμένα πόδια
λίπος βρασμένο σε τσουκάλια καννιβάλων
κι απεμπλουτισμένο ουρανό σ’ εφήβων
μάτια, μιλημένα για τη φυλή
αποφασισμένα για ζωτικό χώρο
επί πτωμάτων.

Κάπου κι η Βέμπο προσηλωμένη

να τραγουδά τα λόγια και τις νότες
και τρελά ν’ ανησυχεί για τα φάλτσα
για τη φωνή και τη θαμπάδα
τα μέτρα και τις αξίες
των πνευστών το φύσημα
τα πλήκτρα στο παλιό πιάνο
την κούραση στα πνευμόνια του κλαρίνου
την ακρίβεια στο πάτημα του βιολιού
δίχως τάστα, δίχως τριγύρω ανθρωπιά.

Δίχως ανθρωπιά τριγύρω
κάπου κι η Βέμπο προσηλωμένη
τη νοιάζει μόνο να τραγουδήσει˙
γεννημένη τραγουδίστρια
δεν πιστεύει σε γεννημένους δολοφόνους
και δίνει το παράδειγμα.

OTAN

2011-01-31T12:44:00.003+02:00

ΟΤΑΝ

Όταν η ποιητική φλέβα
εγκαταλείπει τον ποιητή
είναι για ν’ αποσύρει από τον κόσμο
το αίμα που κουράστηκε
είναι για να σηκώσει
η γραφίδα
το φορτίο της αιμάτωσης
να βουτήξει στην καρδιά μια ανθοδέσμη.

ΕΙΚΟΝΕΣ

2011-01-31T12:16:00.004+02:00

Φιλώ εικόνες
Μόνο στα γυμνόστηθα
Πόδια αγίων

ΒΑΣΙΛΙΚΟΣ

2011-01-30T21:35:00.003+02:00

ΤΟ ΠΑΡΑΠΟΝΟ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ

α’

«και ξεκρεμώντας μια παλιά κιθάρα
στις κόρδες της ριμάρω τόνομά σου
με την ευκή: τη γη που θα με κλείση
βασιλικός να μου την πρασινίση»
ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ

Σε διάβασα σπεύδοντας στο μνήμα σου
κι όμως τάρωμα που λαχταράς νεκρός
δε βρήκα˙ κανείς δεν πήρε σοβαρά
το ποίημα, ποιητή.

β’

«Μ’ αρέσεις περισσότερο
απ’ όλες τις άλλες γυναίκες»
της είπα, κι εκείνη αποκρίθηκε
«γι’ αυτό που είπες
θα σ’ αγαπώ, θα σε φροντίζω
θα σε θηλάζω και θα σε
νανουρίζω».

Ας ήταν η τύχη τους αυτή
των όσων λέω
π’ άλλα δεν είναι απ’ όσα εννοώ.

ΣΤΟ ΖΑΧΑΡΟΠΛΑΣΤΕΙΟ

2011-01-30T19:54:00.004+02:00

ΣΤΟ ΖΑΧΑΡΟΠΛΑΣΤΕΙΟ

Εσύ να τρως την πάστα σου
και γω να σε κοιτάζω.
Την ώρα που η γλώσσα σου
πλανάται στη σοκολάτα
κι όλο το στοματάκι σου
ζαχαροσπαρταράει
εγώ αποστηθίζω το δέρμα
του προσώπου σου.
Μ’ όπλο τη φωτογραφία αυτή
σου πιάνω το χέρι.

ΑΓΡΥΠΝΕΙΤΕ

2011-01-29T21:18:00.006+02:00

ΑΓΡΥΠΝΕΙΤΕ

Από πού έρχεται αυτή η μουσική
που ’ναι σα λαρύγγι τροβαδούρου
αντιστασιακών καιρών
έτοιμων ν’ ανατιναχθούν
στων μη ακουόντων τα ώτα;
Έρχεται απ’ το ποδοβολητό των χωρικών
που ξεσηκώθηκαν
κι έρχονται προς το ναό
με άγριες, μελωδικές διαθέσεις.
Οι χωρικοί θα ξεριζώσουν το παγκάρι
με τα λερωμένα χέρια τους
θα το περιφέρουν πάνω στα κορμιά τους
θα το φάνε, θα το πιουν, θα το ντυθούν
θα το κλέψουν.
Οι χωρικοί θα πλυθούν
μ’ έναν αρχαίο τους φόβο.
Απόψε θ’ απολύσουν τους εκπροσώπους
του Θεού
γιατ’ είναι άλλο να εκμεταλλεύεσαι
τον άνθρωπο
κι άλλο να τον εκμεταλλεύεσαι
στο όνομα του Κυρίου.
Τα πλούτη της πίστης τους
τους ανήκουν
κι έρχεται κι η σειρά των υπολοίπων.
Αγρυπνείτε.

ΤΟ ΑΕΤΟΠΟΥΛΟ, ΟΙ ΚΟΤΕΣ, Ο ΒΑΤΡΑΧΟΣ ΚΑΙ Ο ΣΚΟΡΠΙΟΣ

2011-01-29T13:30:00.002+02:00

Όποιος έτυχε να παρακολουθήσει εκπαιδευτικές διαλέξεις των γκουρού της επιχειρηματικότητας, θα άκουσε στα σίγουρα κατά τρόπο επαναληπτικό έννοιες όπως αυτή του «ηγέτη» ή της «ενσυναίσθησης», αλλά και διδακτικές παραβολές, όπως αυτές που θα περιγράψω αμέσως.
Κάποτε ένας κυνηγός βρήκε ένα αετόπουλο στο δάσος. Ψυχοπονιάρης καθώς ήταν το πήρε μαζί του και, επιστρέφοντας από το κυνήγι, το έβαλε μες στο κοτέτσι. Το αετόπουλο ήταν πια προστατευμένο στο κοτέτσι του κυνηγού, μακριά από τους κινδύνους του δάσους, κι οι μέρες άρχισαν να περνούν γλυκά η μια μετά την άλλη, ως εκείνη που το αετόπουλο άνοιξε διάπλατα τα φτερά του για να πετάξει. «Τρελάθηκες;», είπαν με μια φωνή στο αετόπουλο οι κότες, «εσύ είσαι κότα και δεν μπορείς να πετάξεις». Έτσι, το αετόπουλο μάζεψε τα φτερά του στο σώμα του κοντά και κούρνιασε απογοητευμένο πλάι στις κότες. Δεν ησύχασε, όμως. Την επομένη άνοιξε πάλι τα φτερά του διάπλατα, όμως προτού προλάβει να αφεθεί στο πέταγμα, οι κότες επενέβησαν σωφρονιστικά επιμένοντας «είσαι κότα, δεν μπορείς να πετάξεις, καμία κότα δεν μπορεί να πετάξει». Κοντολογίς, κάθε φορά που το αετόπουλο άνοιγε τα φτερά του, οι κότες προλάβαιναν το πέταγμα με την ίδια πάντοτε υπόδειξη: «είσαι κότα, είσαι κότα, είσαι κότα…», ώσπου, μοιραία, ο κυνηγός βρήκε μια μέρα το αετόπουλο νεκρό μες στο κοτέτσι.
Ένα το κρατούμενο και προχωρούμε σε επόμενο. Κάποτε ένας βάτραχος κι ένας σκορπιός συναντήθηκαν στην όχθη ενός ποταμού. «Βάτραχε», είπε ο σκορπιός, «θέλω να περάσω στην απέναντι όχθη, όμως δεν ξέρω κολύμπι, μπορείς να με κουβαλήσεις στην πλάτη σου;». «Τρελός είσαι;», αποκρίθηκε ο βάτραχος απορώντας, «αν σε αφήσω να ανέβεις στην πλάτη μου θα με τσιμπήσεις με το κεντρί σου και θα πεθάνω!». «Μη λες χαζομάρες», απάντησε ο σκορπιός, «αν σε τσιμπήσω την ώρα που κολυμπάς, εσύ θα πεθάνεις κι εγώ θα πνιγώ» και μʼ αυτά τα λόγια έπεισε το βάτραχο να τον πάρει στην πλάτη του. Στα μισά του δρόμου, ο βάτραχος ένιωσε ένα κάψιμο στην πλάτη. «Τι έκανες, σκορπιέ;», φώναξε ο βάτραχος, «τι έκανες; Τώρα θα πεθάνουμε κι οι δυο». Ο σκορπιός είπε: «Δεν μπορώ να κάνω αλλιώς. Είναι στη φύση μου».
Προφανώς, οι δύο ιστορίες αναπτύσσονται πάνω σε δύο διαφορετικές στάσεις: αυτός που είναι να κάνει κάτι θα το κάνει ούτως η άλλως από τη μια, από την άλλη το αντίθετο. Η σύγκρουση που λαμβάνει χώρα ανάμεσα στις πραγματικότητες των δύο αυτών αφηγήσεων, είναι η σύγκρουση που λαμβάνει χώρα μέσα στους μύθους όλου του κόσμου κι όλων των αιώνων: είναι όλοι τους η αλήθεια και κανείς. Ο λόγος, όμως, που φέρνω τώρα στην επιφάνεια τις δύο αυτές ιστορίες δεν είναι για να επισημάνω την εγγενή ιδιότητα των μύθων να αντιφάσκουν μες στην αλήθεια (μιλώντας, τελικά, γιʼ αυτήν ως ένα θαυμάσιο σύνολο και όχι ως μια μεμονωμένη αφήγηση). Άλλος είναι ο λόγος.
Ο λόγος είναι το κίνητρο διατύπωσης τέτοιων ιστοριών από τους γκουρού της επιχειρηματικότητας: η διαχείριση του ανθρώπου που βρίσκεται απέναντι. Για έναν γκουρού των επιχειρήσεων, παραδείγματος χάρη, μπορεί ένας ανόητος να είναι αναπόφευκτα ανόητος, και ως τέτοιος να χρήζει ανάλογης διαχείρισης. Για έναν άλλο, ο ανόητος μπορεί να πάψει να είναι ανόητος, με ό,τι αυτό συνεπάγεται ως προς τη διαχείρισή του. Ο στόχος είναι ένας σε κάθε περίπτωση: η επίτευξη του επιθυμητού αποτελέσματος (εν προκειμένω: η μεγιστοποίηση του κέρδους) βάσει των εκτιμώμενων συνεπειών μιας διαχειριστικής στρατηγικής.
Ας φέρουμε τη φιλοσοφία αυτή σε μια άλλη κατάσταση κι ας φανταστούμε ένα στρατιώτη σε κάποιο στρατόπεδο να δέχεται την εξής εντολή από το λοχία του: «πήγαινε να μου πάρεις τσιγάρα από το περίπτερο». Ο στρατιώτης που ενδεχομένως έτυχε να παρακολουθήσει διαλέξεις των γκουρού της επιχειρηματικότητας, θα σκεφτεί: «πώς θα διαχειριστώ την κατάσταση προκειμένου να εξέλθω αυτής ει δυνατόν ανώδυνα;». Προς αυτή την κατεύθυνση, μπορεί να πάει να αγοράσει τα τσιγάρα περιμένοντας τούτο να εκτιμηθεί από το λοχία ή να αντιδράσει θεωρώντας ότι η υποχώρηση θα σημάνει την αρχή μιας αλυσίδας από εξωυπηρεσιακές αγγαρείες κ.ο.κ. Όπως, εξάλλου, μας θύμησε η εγγενής αντίφαση των μύθων μες στην αλήθεια, συνταγή, στην πραγματικότητα, δεν υπάρχει: άλλος λοχίας θα εκτιμήσει την εξυπηρέτηση, άλλος όχι, άλλος θα υποχωρήσει εμπρός στην αντίδραση του στρατιώτη, άλλος θα εξοργιστεί και θα κοιτάξει να τον εκδικηθεί…
Οι επιχειρηματίες είναι, ίσως, δικαιολογημένοι στην αναζήτηση κανονικοτήτων συμπεριφοράς που εξυπηρετούν τη διαχείριση, προάγουν την ηγεσία, ακονίζουν την ενσυναίσθηση και μεγιστοποιούν το κέρδος. Ο επιχειρηματίας δεν μπορεί να παραιτηθεί του στόχου-κέρδους, διότι τότε παραιτείται αυτομάτως της επιχειρηματικής του ιδιότητας. Τι γίνεται, όμως, με τον άνθρωπο; Το στρατιώτη; Το σύζυγο; Το φίλο; Τον αδελφό; Το γείτονα; Το συνάδελφο; Ρωτώ διότι, δυσφορώντας, νομίζω ότι η διαχείριση βάσει εκτιμήσεως ωφέλειας/κόστους κυβερνά όλο και βαθύτερα τις ανθρώπινες σχέσεις- και από εδώ, παλιομοδίτης, πάντοτε, και παλαιοσυντηρητικός, θέλω να θυμίσω μια προσέγγιση άλλη: τη συμπεριφορά των αρχών.
Πιστεύω και τοποθετούμαι. Πιστεύω και υποστηρίζω. Πιστεύω και αντιδρώ. Πιστεύω και συμπεριφέρομαι. Καμία προσποίηση. Καμία εκτίμηση κόστους. Καμία διαχείριση. Καμία υποκρισία. Καμία ισορροπία. Καμιά γλοιώδης ψευδωνυμία. Χύμα.

ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ

2011-01-29T13:22:00.002+02:00

Σμηνίτης νοσοκόμος Μουζάκης Δημήτριος, πρώτη υπηρεσία στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών του 251 Γενικού Νοσοκομείου Αεροπορίας- διατάξτε. Σχεδόν αμέσως χτυπά το κουδούνι πως έρχεται περιστατικό. Η πόρτα του ασθενοφόρου ανοίγει, βλέπω ένα γλυκύτατο παππού στο φορείο. Η νοσηλεύτρια τον ρωτά: «πώς είστε;» και κείνος απαντά «λυπάμαι την Ελλάδα». Παράξενο. Είκοσι μέρες στην Τρίπολη όπου εκπαιδευόμουν να υπηρετώ τα σύμβολα κι ορκιζόμουν να μην τα εγκαταλείπω, δεν άκουσα κανέναν να προφέρει αυτή τη λέξη. Θα περίμενε κανείς (όχι κανείς˙ εγώ) η λέξη αυτή να βουΐζει διαρκώς στα αυτιά του νεοσύλλεκτου σμηνίτη, όμως κανείς δεν ασχολείται μαζί της. Δεν έχει σημασία, σκέφτομαι, σημασία έχει πως ο παππούς δεν είναι καλά και πως εγώ πρέπει τώρα να βοηθήσω στη μεταφορά του. Μαζί με άλλους σμηνίτες παίρνουμε τον παππού από το εξεταστήριο και τον πηγαίνουμε στο δωμάτιό του. Μπαίνουμε στον ανελκυστήρα. Είμαι στα πόδια του παππού, ο οποίος με κοιτάζει στα μάτια και χαιρετά. Όχι, δε μου γνέφει. Δεν κουνά πέρα δώθε το χέρι του ή τα δάχτυλά του. Στρατιωτικά χαιρετά ο παππούς με ακλόνητο χέρι κι ενωμένα δάχτυλα, υποδειγματικά, έτσι που να ʼχει νόημα ο χαιρετισμός, έτσι που να λάμπει το εθνόσημο πάνω στο κεφάλι μου και στην ψυχή μου μέσα. Φτάνουμε στο δωμάτιο, βάζουμε τον παππού στο κρεβάτι του, η νοσηλεύτρια του εκεί ορόφου πλησιάζει και ρωτά: «Είστε καλά;». Αγωνία εγώ για την απόκριση του παππού, ο οποίος, αντί να μιλήσει, της κλείνει το μάτι πονηρά, έτσι που να λάμπει η γυναίκα στην καρδιά μου και στην ψυχή μου μέσα. Χαιρετισμός είναι κι αυτός κι εξίσου ουσιώδης, γιατί πώς αλλιώς μπορεί σημαία να σταθεί δίχως τη γυναίκα, χωρίς την οικογένεια; Πατρίδα κι οικογένεια, λοιπόν, μέσα σε λίγα λεπτά της πρώτης μου αυτής υπηρεσίας, όσια και ιερά από το χέρι της τρίτης ηλικίας που δύει πάνω στα φορεία. Λείπει, όμως, ο Θεός μου από αυτή την ιστορία, πατρίδα, οικογένεια, θρησκεία, γαρ, η δική μου επιστασία, όμως ο παππούς δεν έχει άλλα να πει˙ είναι πλέον αμίλητος και ρεμβάζει. Αναζητώ, λοιπόν, το βλέμμα του, στέκομαι προσοχή, στρατιωτικά χαιρετώ και κλαίω. Οι άλλοι σμηνίτες με κοιτούν με απορία, αλλά όχι οποιαδήποτε απορία, την απορία αποστροφής του ξένου σώματος- κι έτσι, με παρόντα το Θεό μου κι όλη τη ζωή μου βουτηγμένη σʼ αυτή καθαυτή την ουσία, κλείνω αυτή τη μικρή ιστορία της πρώτης μου υπηρεσίας.

ΕΠΙΧΕΙΛΙΟΣ ΕΡΠΗΤΑΣ

2011-01-29T13:15:00.003+02:00

ΕΠΙΧΕΙΛΙΟΣ ΕΡΠΗΤΑΣ

Επιχείλιος έρπητας.
Χειλικός έρπητας.
Έρπητας της στοματικής κοιλότητας
πληγές στη γλώσσα
κύστες γεμάτες πύον.
Έρπητας της ψυχής.
Έρωτας, έρωτας γλυκός
μες στο σώμα της γυναίκας
του καλύτερού σου φίλου.
Ιδρώτες παράνομα υγροί
δαγκώνονται στους ύπνους:
φαφούτηδες εφιάλτες
γηραιοί.

ΣΕ ΕΝΑ ΠΑΛΙΟ ΚΡΕΒΑΤΙ

2010-06-30T07:00:00.016+03:00

ΣΕ ΕΝΑ ΠΑΛΙΟ ΚΡΕΒΑΤΙ

Νόμισες πως έπεσα στον γκρεμό

για να σου κόψω σπάνιο εντελβάις.

Στόχος δικός σου να ευφρανθείς

δικός μου να πάψεις να φοβάσαι.

Γέμισα με σώμα τη χαράδρα σου

γέφυρα να πατήσεις να περάσεις.

Έτσι θέλω να με θυμάσαι

αφέψημα της πείνας του μυαλού σου

που πάντα κατευνάζει

....................................ζοφερά περάσματα.

ΜΙΑ ΑΠΙΣΤΕΥΤΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΙΣΤΗ

2010-06-16T19:27:00.005+03:00

Αυτή είναι η ιστορία του Δημητρίου Λιανόπουλου που ξεκίνησε ξυπόλυτος από το Φιλώτι της Νάξου να πάει στον Πειραιά. Εκεί έκαμε μαγαζί και πουλούσε ζαρζαβατικά- κάτω πουλούσε και πάνω κοιμότανε. Τις οικονομίες του όλες τις βαστούσε στο μαγαζί, μέσα σ’ ένα σεντούκι. Όταν κάποτε έγινε έρανος για την αγορά του θωρηκτού Αβέρωφ, ο Δημήτριος Λιανόπουλος έδωσε όλα του τα χρήματα. Όταν η κατάσταση με τις δωρεές πήγε στον τότε υπουργό, το μέγεθος της δωρεάς του φτωχού μανάβη, αντάξιο ή μεγαλύτερο πολλών πλουσίων της εποχής, τον εντυπωσίασε. Ο υπουργός αποφάσισε να τον ανταμείψει δίνοντάς του δουλειά: τροφοδοσίες πλοίων του βασιλικού ναυτικού. Πέθανε σε ηλικία 49 ετών. Στο Φιλώτι της Νάξου υπάρχει το όνομά του και το τέμπλο που έφερε από τη Ρωσία για την εκκλησία.

Αυτή είναι η ιστορία του Δημητρίου Λιανόπουλου, μια απίστευτη ιστορία για την πίστη- κι αφού είναι επίκαιρη όσο και αληθινή, είπα να σας τη διηγηθώ τούτο το απόγευμα.

Ο ΒΗΧΑΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΝΤΕΧΩ

2010-06-15T19:47:00.002+03:00

Ο ΒΗΧΑΣ ΠΟΥ ΔΕΝ ΑΝΤΕΧΩ

Ο καπνός της καμένης φωτογραφίας σου

ντουμάνιασε το σπίτι
όμως δεν μπόρεσε
την απουσία σου να διώξει.
Δέκα χρόνια καπνιστής
βρήκα το βήχα που δεν αντέχω
στα τσιγάρα που δεν κάπνισες εσύ.
Τώρα που λείπεις τα θυμάμαι όλα
όμως δε σε δικαιολογώ.
Αν μ’ είχες φοβερίσει ότι θα φύγεις
τότε, ναι, θα έφταιγα εγώ.

ΦΙΛΟΣ ΔΟΛΟΦΟΝΩΝ

2010-06-08T21:31:00.002+03:00

ΦΙΛΟΣ ΔΟΛΟΦΟΝΩΝ

Δεν έχω σκοτώσει ποτέ μου

αλλά φίλους δολοφόνους έχω.

Στα θύματά τους

απολογούμαι συχνά.

Τους λέγω:

αν ήσασταν εσείς οι δράστες

θα θέλατε οι άνθρωποι

να σας εγκαταλείψουν;

Τα θύματα απαντούν:

αν το θύμα ήσουν εσύ

θα σ’ άρεσε να μας βλέπεις

παρέα με το θύτη σου;

Όχι, όχι, όχι.

Αδύνατον να συμβιβάσω

τόσο άνθρωπο.

Μην ξέροντας να συμπεριφερθώ

ψάχνω τρόπο να πενθήσω

ατιμώρητος.

ΘΕΑΤΗΣ

2010-06-05T18:08:00.002+03:00

ΘΕΑΤΗΣ

Οι πίνακες που κρέμονται μέσα μου

βλέπουν όλοι στην καρδιά μου˙

κι εσείς τι κάνετε;

Σκαρφαλώνετε στο στόμα μου

μπαίνετε στο σώμα μου

και τους ξεκρεμάτε.

Παράσταση δε θ’ αφήσετε μέσα μου˙

ό,τι σφίγγει την καρδιά μου

σας ενοχλεί.

Το δροσερό νερό θέλετε να βρομίσετε–

αλλά γιατί να με λυπηθείτε;

Πρώτα κι ανελέητα

επιτεθήκατε στον κόσμο

σα να ’φταιγε εκείνος που σας γέννησε

έτσι άγριους κι ωχρούς.

ΑΓΚΑΛΙΑ ΑΠ' ΤΟ ΣΩΜΑ ΣΤΟ ΣΩΜΑ...

2010-06-03T18:35:00.008+03:00

Ασώματος ων διαρκώς κυνηγών

την αγκαλιά απ’ το σώμα στο σώμα

που θα με ντύσει, το βλέμμα

που θα μου σιδερώσει τις ρυτίδες

θα με αποκαταστήσει όμορφο

και ευπρεπή αλλά κυρίως το σώμα

επιζητάω που θα μου δώσει πίσω

το χαμένο μου κορμί.

Ένας άντρας βγαίνει στο μπαλκόνι του.

Έχει μόνο δυο κατακόκκινες μπουκαμβίλιες:

μια στα δεξιά, μια στ’ αριστερά

κανένα άλλο λουλούδι. Καθώς σκύβει

να τις ποτίσει γέρνουν οι πλάτες του

απ’ τα πολλά τα άνθη.

*Tα ποιήματα είναι ανέκδοτα. Ευχαριστώ θερμά το Σωτήρη Παστάκα για την τιμητική παραχώρηση μελών του Χαμένου Κορμιού του.

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΣ

2010-06-02T13:40:00.005+03:00

ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΟΣ

Αργά αργά ξεδίπλωσα

αυτό που τόσο ακίνδυνο

ήταν διπλωμένο.

Δε μετανιώνω.

Αν θέλω το ξαναδιπλώνω

και πορεύομαι μαζί του

χωρίς αναρωτήσεις και ταλαιπωρίες.

Δεν πρόκειται.

Με τα ράμματα ορθάνοιχτα

και το βλέμμα στραμμένο

στο εσώτατο άκρο της πληγής

χειρουργώ αδιαλείπτως ό,τι είμαι.

Τα ψηφία φρίττουν.

Οι αυτοματισμοί αποβιώνουν.

Οι επιφάνειες καταδύονται ντροπιασμένες

στο υποκείμενο υλικό τους

κι οι πυρήνες δυσκολεύουν τα λόγια μου

δυσκολεύουν τις εκφράσεις του προσώπου μου

δυσκολεύουν όλες μου τις αποκρίσεις.

Γι’ αυτό

όταν σου λέω σ’ αγαπώ

κινδυνεύεις.

Γι’ αυτό

όταν σου λέω σ’ αγαπώ

να με πιστεύεις.

ΑΣΠΙΡΙΝΗ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

2010-05-15T10:48:00.001+03:00

ΑΣΠΙΡΙΝΗ ΣΤΟ ΝΕΡΟ

Δε φοβάμαι μήπως πνιγώ

κι όμως την ασπιρίνη λιώνω

στο κουταλάκι με νερό.

Σ’ ένα μου φόβο κραταιό

χάνω τη μάνα μου

κι έτσι, πως κάποιος νοιάζεται

για να προσποιηθώ

φροντίζω στοργικά τον εαυτό μου.

Η ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ

2010-05-07T01:02:00.004+03:00

Τα μέτρα που ψηφίστηκαν κατόπιν της κυβερνητικής προσφυγής στο μηχανισμό στήριξης της ελληνικής οικονομίας αποτελούν ζωντανή απόδειξη της δυνατότητας εφαρμογής συνοπτικών και σαρωτικών αλλαγών. Έχει σημασία ότι ομιλούμε για αλλαγές εξτρεμιστικού χαρακτήρα που νομοθετήθηκαν με διαδικασίες συνοπτικές από έναν πρωθυπουργό, ο οποίος παρουσίασε την αυτή πορεία απολύτως επιβεβλημένη, δεδομένης της εφιαλτικής-κατά τον ίδιο-εναλλακτικής: στάση πληρωμών, χρεωκοπία, επιστροφή στο εθνικό νόμισμα, καταστροφή.

Το είδα με τα μάτια μου και δεν αμφισβητείται: στη χώρα της παντοδυναμίας του πολιτικού κόστους και των πελατειακών σχέσεων, να περικόπτονται μισθοί, συντάξεις, να καταργούνται συλλογικές συμβάσεις, να γίνονται, εν ολίγοις, πράγματα ως τώρα αδιανόητα... κι η κεφαλή της κυβέρνησης να δηλώνει ηρωικά πως δεν κόπτεται για επανεκλογή, μιας και προέχει το συμφέρον της πατρίδας.

Προσωπικώς δε γνωρίζω αν τα μέτρα θα μπορούσαν να είναι άλλα. Ο κ. Οικονόμου, πάντως, εις των τριών που διεγράφησαν από τον πρόεδρο του κόμματός τους επειδή δεν ψήφισαν υπέρ των μέτρων, είπε σε κεντρικό δελτίο ειδήσεων μεγάλου τηλεοπτικού σταθμού ότι δεν είναι δυνατόν να πληρώνουν οι πένητες το λογαριασμό, όταν το κράτος συνεχίζει τις αλόγιστες σπατάλες του. Πονηρεύτηκα.

Βεβαίως η πρόταση του κ. Οικονόμου δε συνιστά εναλλακτική πορεία από αυτή που η κυβέρνηση προτίμησε. Φλέγομαι, όμως, να μάθω: ο κύριος πρωθυπουργός, ο θαρραλέος των νέων μέτρων, τι πρόκειται να κάνει για (εντελώς ενδεικτικά):

Τις πελατειακές σχέσεις; Τους αφορολόγητους; Τις ποινικές ευθύνες των πολιτικών προσώπων; Τους αργόμισθους;

Θα δώσει, μήπως, εντολή στους βουλευτές του να πετούν έξω από τα γραφεία τους όσους πολίτες έμαθαν να παρακάμπτουν το νόμο πουλώντας την ψήφο τους;

Θα δημεύσει τις περιουσίες όλων όσοι δηλώνουν πένητες και διαβιούν αυτοκράτορες;

Θα φυλακίσει το Σημίτη και τον Καραμανλή καταργώντας, παράλληλα, κάθε θεσμοθετημένη οχύρωση της πολιτικής διαφθοράς;

Θα άρει τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων, απολύοντας τους υπαλλήλους-φαντάσματα;

Αφού μπορεί να ψηφίζει το νομοσχέδιο του μηχανισμού στήριξης αδιαφορώντας για την επανεκλογή του, μπορεί να τα κάνει αυτά. Είναι και τολμηρός και ενάρετος. Αν δεν τα κάνει, πάλι, είμαστε ελεύθεροι να ψηφίσουμε το Σαμαρά, την Παπαρήγα, τον Τσίπρα ή τον Καρατζαφέρη, μόνο που αυτοί δεν έχουν λάβει μέτρα όπως αυτά που ελήφθησαν σήμερα, οπότε δεν είναι εγγυημένη ούτε η αρετή ούτε η τόλμη τους. Ίσως αυτοί νοιαστούν για την επανεκλογή τους...

...όπως νοιάστηκε και ο ίδιος για την εκλογή του την περίοδο που υπήρχαν λεφτά.

ΑΓΩΝΑΣ

2010-04-26T23:04:00.005+03:00

ΑΓΩΝΑΣ

«Αγώνας!» άκουσα μα δεν ήτανε

το πρόβλημα εκεί.

Τα γυαλιά μου έπεσαν κάτω

και, πρώτη φορά, ραγίσανε.

Η αράχνη, τρίζοντας τα σαγόνια της

πάτησε στους ιστούς

της δικής μου οράσεως

ερχόμενη να φάει τον καραγκιόζη

που το είπε.

Ο ΙΕΡΕΥΣ ΚΑΙ ΤΟ ΠΟΙΜΝΙΟ

2010-04-26T18:08:00.010+03:00

γέρασαν από συμφέρον τα μελλούμενα

της κάθε προηγούμενης γενιάς

Δε δίνει δεκάρα για ιδανικά και αηδίες, τον ενδιαφέρει να περνάει καλά αυτός και οι δικοί του. Ανταλλάσσει την ψήφο του για διορισμούς στο δημόσιο, έχοντας κατά νου τη μονιμότητα και τη σταθερότητα στο ατέλειωτο, το ηδονικό, το καθισιό του εξυπνόμαγκα. Φόρους δεν πληρώνει. Τι κι αν το πoσό που δηλώνει είναι υποεικοσαπλάσιο του ποσού που εσοδεύει, αν μπορεί να το κρύψει, να λαδώσει, να κοροϊδέψει και να διαφύγει, πάλι άρχοντας είναι. Χτίζει σπίτι και παρανομεί. Δίνει εξετάσεις για δίπλωμα οδήγησης και παρανομεί. Είναι περήφανος που ερμηνεύει το νόμο κατά το δοκούν: σημασία έχει ποιον ξέρεις, ποιον μπορείς να επηρεάσεις, αν μπορείς να παρακάμπτεις τους πάντες και τα πάντα, εξερχόμενος κύριος με κολλάρα και Cayenne. Τα χρήματα είναι λεφτά απ’ όπου κι αν προέρχονται. Αποδείξεις δεν κόβει, αδειάζει τα τασάκια του στο δρόμο, κορνάρει, βρίζει, τ’ αρπάζει απ’ το ταμείο, τ’ αρπάζει απ’ τους κουτόφραγκους, τρώει απ’ τους σωλήνες, τρώει απ’ τα μπετά, τρώει απ’ τα κουφώματα, τρώει απ’ τα βαγόνια, τις γέφυρες και τα στέγαστρα, απ’ όπου μπορεί να φάει, τρώει. Φορά γαλάζια γραβάτα, είναι πρασινοφρουρός, σα θαρραλέος κυλιέται στα ρουσφέτια, τη διαφθορά, την αναξιοκρατία, την ξεφτίλα. Πατά επί πτωμάτων, καίει τα δάση του, πάνω από τα κουφάρια ξεροφλείφεται και στραβοχαμογελά... κι όταν το Δουνουτού τον περιμένει στη γωνία, του φταίει ο Όλι Ρεν κι η Μέρκελ... τα πρώην πιθήκια των δένδρων που δε σέβονται τον Έλληνα, αυτόν που ’γραφε φιλοσοφία όταν οι υπόλοιποι συνεννοούνταν με τα ου και τα βαρ. Είναι απίθανος, σας λέω. Απίθανος.

Τώρα που ήρθε η ώρα του ταμείου, ώρα αναπόφευκτη της αυτής πορείας, δεν μπορώ να μη διαπιστώσω: αυτοί που εξαφανίζονται στα εξωτερικά, τα πίσω έδρανα και τα ευρύχωρά τους πισινονήσια φαίνεται πως πάλι δε θα πληρώσουν σεντς απ’ τα κοινόχρηστα- κι αυτό είναι μια κάποια αδικία.

Ο ιερεύς καλύπτεται από ασυλία όπου κι αν οδήγησε το ποίμνιο.

ΣΧΟΛΙΟ

2010-04-22T19:37:00.003+03:00

ότι η λογοτεχνία μας βρίσκεται σε βαθύτατη παρακμή, και πολλοί θεωρούν ότι σχεδόν από τους τρέχοντες της φήμης κανείς δεν θα επιβιώσει

από ένα κείμενο του Bασίλη Λαλιώτη

Οι διαμαρτυρίες για τα στημένα βραβεία και την τρέχουσα πραγματικότητα της φήμης είναι καλές και άγιες. Όταν, όμως, ο καταγγέλλων, στην προσπάθειά του να στηρίξει τις καταγγελίες του, ομιλεί για παρακμή της λογοτεχνίας και αδυναμία των σύγχρονων ηγεμόνων να αντέξουν στο χρόνο, επανέρχομαι στην παλιά διαπίστωση, πως η ταύτιση στα λόγια δε σημαίνει επουδενί την ταύτιση στα νοήματα (κι όχι επειδή αναγκαστικά κάποιος υποκρίνεται, αλλά επειδή πίσω από την, ανυπόκριτη ενδεχομένως, ταύτιση των λόγων, υπάρχει πραγματική απόσταση αντίληψης και πεποιθήσεων). Τι σημαίνει ο ισχυρισμός της παρακμής της λογοτεχνίας; Σημαίνει, μήπως, ότι κάποιος, κατόπιν εποπτικής εικόνας και εμβριθούς μελέτης του σύγχρονου συνόλου της έχει απογοητεθεί από τις επιδόσεις των λογοτεχνών; Όχι βέβαια, κανείς δε γνωρίζει τι γράφεται (πιο σωστά: τι εκδίδεται) στην Ελλάδα. Πώς είναι, λοιπόν, δυνατόν να αξιολογηθεί ένα αχανές σε έκταση υλικό όταν ουδείς ασχολείται μαζί του (μήτε θεσμός μήτε ιδιώτης μήτε ίδρυμα ή επιτροπή); Δεν είναι δυνατόν. Απλά, όμορφα και σταράτα. Μικρό τμήμα του υλικού αυτού θα προβάλλεται, θα βραβεύεται και θα διαφημίζεται με τους τρόπους εκείνους που προκαλούν τις διαμαρτυρίες, τις καταγγελίες και (κακώς) τα blog trolls. Ένα άλλο ιδεολογικό πλαίσιο, κατά τη γνώμη μου σαθρό, που υποβόσκει της επισήμανσης (εν είδει προφητείας) της αδυναμίας των σύγχρονων ηγεμόνων της λογοτεχνίας (με τις άριστες PR δεξιότητες) να καταστούν «κλασσικοί» είναι το εξής: α) Ό,τι κατέστη κλασσικό, αξίζει υποχρεωτικώς, β) Ό,τι λησμονήθηκε, ξεχάστηκε, δοκιμάστηκε, τελοσπάντων, από το χρόνο και απέτυχε, υποχρεωτικώς δεν αξίζει. Χρειάζεται να επιχειρηματολογήσει κανείς για να αποδείξει ότι δεν είναι έτσι τα πράγματα; Ίσως... δεν προτίθεμαι προς το παρόν να το πράξω. Αρκούμαι στο εξής: η ιστορία συμβαίνει και γράφεται από ανθρώπους. Ως αναγνώστες της και παρατηρητές της, ας αποφασίσουμε πόση εμπιστοσύνη τής πρέπει. Ας σκεφτούμε πόσα σκοπίμως αποσιωπούνται, πόσα σκοπίμως αλλοιώνονται, πόσα σκοπίμως καταστρέφονται, πόσα αγνοούνται ή ωραιοποιούνται ή λησμονούνται ή καννιβαλίζονται... και πόσα από αμέλεια ή λάθος ή φόβο. Τοποθετούμαι, λοιπόν: α) Δε γνωρίζουμε αν η λογοτεχνία παρακμάζει, γιατί δεν ασχολούμαστε παρά με τη λογοτεχνία που βραβεύεται και διαφημίζεται, β) Η τύχη ενός έργου μες στο χρόνο δεν αποδεικνύει την αξία του ή την έλλειψή της, γ) Το αίτημα της αλλαγής των μηχανισμών απόκτησης κύρους των λογοτεχνικών έργων δεν υφίσταται προκειμένου να αλλάξει το δυναμικό «κλασσικοποίησης» των στην εποχή τους φημισμένων λογοτεχνών, δ) Η αξιοκρατία είναι a priori κοινωνικό αγαθό.

Ο ΚΟΥΚΟΣ

2010-04-19T00:56:00.000+03:00

Ο ΚΟΥΚΟΣ

Βαρέθηκα να στραγγαλίζω τον κούκο
για να ψοφήσουν οι ώρες.
Μηδέποτε θα ξαναπώ
τα σύκα, σύκα
και τη σκάφη, σκάφη.
Θα πλύνω τη γλώσσα μου
μέσα στην πιο μου ασυνάρτητη
υπνολαλιά
και με την ιδιοτροπία μου αυτή
θα ερωτροπήσω ασύστολα
μ’ όλα τα θηλυκά της οικουμένης.
Έχω, πλέον, πειστεί. Αν υπάρχει
πράγματι η αδελφή ψυχή
έτσι θα μ’ αναγνωρίσει:
απ’ το ελάττωμα.
Κι ύστερα θα προσθέσει
στο κεφάλι μου
από τα βλέφαρά της ένα χάδι.
Άνοιξε, αγάπη μου, τα μάτια σου
ν’ ανατριχιάσω πλήρης.

ΣΥΝΤΟΜΕΥΕΤΕ

2010-04-15T16:15:00.005+03:00

ΣΥΝΤΟΜΕΥΕΤΕ

Ι) ΣΤΟ ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ

Απαντώντας σε ερώτηση σχετική με την απήχηση των «συνεικόνων» του στο εξωτερικό, ο Οδυσσέας Ελύτης, μιλώντας στους Φωστιέρη και Νιάρχο, είπε: «Εκεί τα βλέπουν διαφορετικά τα πράγματα. Δίνουν σημασία και στο πιο άτεχνο σκιτσάκι, αρκεί να προέρχεται από τον ίδιο τον ποιητή».[i] Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα από την αρχή.

Το Συμπόσιο Ποίησης της Πάτρας διοργάνωσε πέρσι σειρά σεμιναρίων για εξέχουσες μορφές της ελληνικής ποίησης. Ένα από τα τελευταία σεμινάρια του κύκλου ήταν αφιερωμένο στο Μίλτο Σαχτούρη, εισηγητής, δε, ήταν ο κριτικός και ποιητής Νίκος Λάζαρης.

Προσήλθα πρώτος, πρώτος μπήκα στη μεγάλη αίθουσα του συνεδριακού κέντρου του πανεπιστημίου Πατρών και κάθισα πρώτος, έμπλεος ενδιαφέροντος, γιομάτος ελπίδα ν’ ακούσω αυτό το κάτι που θα άρει τη διαφωνία μου με την ιστορία για το νεοϋπερρεαλιστή αυτό ποιητή της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς. Οι φορές που με αποκάλεσαν ανάγωγο, αδαή, μικρό, τιποτένιο και απαίδευτο δε στάθηκαν αρκετές να μου αλλάξουν τη γνώμη, ωστόσο επέτειναν την ανάγκη μου να συμφωνήσω με την ιστορία, γιατί είναι δυσάρεστο και ενοχλητικό να διαχωρίζεις τη θέση σου από το δεδομένο των πολλών. Όσο, όμως, κι αν ορέγομαι τη συναίνεση, δεν μπορώ να την επιτύχω αν δεν έρθει το φωτεινόστομα που θα πάρει τα δάχτυλα μου να ψαύσουν την αλήθεια που αγνοούσαν. Η ευθύνη της σεισάχθειας έπεσε εκείνο το βράδυ στους ώμους του Νίκου Λάζαρη. Περίμενα τη λύτρωση με κομμένη την ανάσα, να μ’ αγκαλιάσουν, επιτέλους, ομότεχνοι και συνομιλητές καθώς δακρυσμένος θα παραδεχόμουν το λάθος.

Πού τέτοια τύχη. Το πράγμα κινήθηκε επί χιλιοπερπατημένων δρόμων τεκμηρίωσης και αξιολόγησης, γύρω από την απαράμιλλη εικονοπλαστική δύναμη του ποιητή και τη ριζοσπαστικότητα της έκφρασής του. Στιγμή με τη στιγμή απογοητευόμουν, θλιβόμουν κι έφριττα, διότι για μια ακόμη φορά θα έφευγα τσακωμένος με την ιστορία και τους υπασπιστές της. Σα να μην έφτανε αυτό, ένα κάψιμο στο λαιμό μου ερωτοτροπούσε με τις φωνητικές μου χορδές, τείνοντάς τες στο γνώριμο παλμό της ένστασης και της διαμαρτυρίας.

Τι να έλεγα, όμως; Ο βασιλεύς είναι γυμνός; Κάτι τέτοιο θα ήταν εντελώς φαιδρό μέσα στην κραυγή του, στην περίπτωση, δε, που θα δοκίμαζα να επεκταθώ, σίγουρα δε θα γλίτωνα από το σωφρονιστικό «συντομεύετε». Νευρικός, άρχισα να ξεφυλλίζω το ανθολόγιο των ποιημάτων του Μίλτου Σαχτούρη που μοιράστηκε προ της ενάρξεως της διαδικασίας, το οποίο είχε επιμεληθεί ο εισηγητής. Μέσα στα ποιήματα, πρόσεξα το εξής:

ΓΙΑ ΤΟΝ ΝΙΚΟ ΚΑΡΟΥΖΟ

Καημένε Νίκο
τι ζωή ήταν κι αυτή
κατατρεγμένος από τους Κατσιμπαλήδες
οι πλούσιοι φτύναν πάνω στη φτώχεια σου
όμως εσύ καλά έκανες
έπινες τα ουζάκια σου
κι όλους αυτούς τους μούντζωνες
και πριν φύγεις
πρόφτασες κι αρπάχτηκες
από ένα κάτασπρο σύννεφο
από ψηλά τώρα από το σύννεφο αυτό κοιτάζεις
την αθανασία σου.

«Αχ, Οδυσσέα», σκέφτηκα, «δεν ξέρω τι κάνουν εκεί με τα άτεχνα σκιτσάκια, να δεις τι κάνουν εδώ με τα άτεχνα ποιηματάκια»- κι η διαφωνία μου απλώθηκε σκέψη χταπόδι. Διαφωνώ, καταρχάς, με τον Ελύτη. Βεβαίως και δεν έχει αξία το άτεχνο σκιτσάκι μόνο και μόνο επειδή το φιλοτέχνησε ατέχνως ο ίδιος ο ποιητής (το αυτό και για το άτεχνο ποιηματάκι). Δε δίνει το πρόσωπο αξία στο έργο, αλλά το αντίστροφο. Επιπροσθέτως, ακόμη είμαστε εν αναμονή των ανθολογιών που αντί να προσφέρουν μια γεύση της ποίησης συγκεκριμένων προσώπων, θα αποπειρώνται να δώσουν μια κάποια γεύση της ποίησης κάποιας περιόδου. Πρέπει, επιτέλους, να εφευρεθεί και να τεθεί σε ισχύ ο νόμος που θα απαγορεύει την ανθολόγηση άνευ του πλήρους καταλόγου των συλλογών που ο ανθολόγος εξέτασε, προκειμένου να φθάσει στα συμπεράσματά του. Το γούστο, οι επιλογές και το εύρος της μελέτης των αποθησαυριστών πρέπει να τεθούν επί καθαρής αντικειμενοφόρου, η εξονυχιστική παρατήρηση της οποίας θα αντικαταστήσει το τρέχον ήθος της βασιλείας μεσαζόντων, παραγοντίσκων και άλλων βαρβάρων. Να το πω και με τη χάρη του παραδείγματος. Στη θέση του ποιήματος «Για τον Νίκο Καρούζο» του Μίλτου Σαχτούρη θα μπορούσε να μπει ένα άλλο του ιδίου, όπως το «Κεφάλι του ποιητή» ή, ακόμη ευστοχότερα, να μπει το ποίημα κάποιου άλλου ποιητή, όπως, ας πούμε, του σύγχρονού του Γεωργίου Λίκου, ο οποίος ήταν άγνωστος και παραμένει, για να θυμηθώ το στίχο του Μιχάλη Κατσαρού. Έλεγχος, λοιπόν, τόσο σε επίπεδο αισθητικής (αξιολόγηση ποιήματος) όσο και στο ηθικό επίπεδο (κίνητρο υποστήριξης ή αποδοκιμασίας ποιήματος). Πάσχουμε σε αμφότερα, στο δεύτερο βαριά.

Ζητώ το μικρόφωνο. Οπλισμένος με σιγουριά λέγω: «Κύριε Λάζαρη, γιατί επιλέξατε το ποιήμα που ο Μίλτος Σαχτούρης αφιέρωσε στον ομότεχνό του για το μικρό ανθολόγιο που επιμεληθήκατε στο πλαίσιο της εκδήλωσης; Μήπως για τις δυνατές του εικόνες; Μήπως για το περιεχόμενο του; Νομίζω ότι στο ποίημα αυτό δεν περιέχεται τίποτα περισσότερο από αυτό που κι ένας φίλος του Καρούζου θα μπορούσε να μας πει...»

Αργότερα, ένα κορίτσι που ήταν μέσα στην αίθουσα όπου αποπειράθηκα να διακόψω την αγιογραφία, με πλησίασε για να μου πει: «Είχες δίκιο, αυτά θα μπορούσε να μας τα πει κι ένας φίλος του...»

ΙΙ) ΕΛΕΓΧΟΝΤΑΣ ΜΙΑ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ ΕΛΕΓΚΤΗ

Το συγκρότημα Mr. Mister τραγουδούσε το 1985 «πάρε αυτά τα σπασμένα φτερά και μάθε να πετάς ξανά» πραγματοποιώντας διεθνή επιτυχία... το άσμα «Σπασμένα Φτερά» ήταν, ως γνωστό, εμπνευσμένο από το ομότιτλο έργο του Kahlil Gibran (1911), στο οποίο, άλλωστε, βρίσκουμε ανάλογες διατυπώσεις, όπως «Λυπήσου μας, Κύριε, θεράπευσε τα σπασμένα μας φτερά» ή «κανένα πουλί δεν πετά με σπασμένα τα φτερά του». Tα σπασμένα φτερά και το πέταγμα (ή η αδυναμία του εξαιτίας τους) συνιστούν μια συμπαθή εικόνα με, ενδεχομένως, προεκτάσεις (συμβολικές, υπερρεαλιστικές, ρομαντικές, beat, jazz, rock, pop ή άλλες), όμως από αυτή τη διαπίστωση ως την κατοχύρωση της ανακάλυψης της πυρίτιδας σε αυτόν που τη χρησιμοποιεί, υπάρχει μια απόσταση. Γι’ αυτόν, άλλωστε, το λόγο, όταν συναντώ ύμνους σε ιστολόγια, σχολικά εγχειρίδια και βοηθήματα, ανθολογίες και λογύδρια φιλολόγων του περιβάλλοντός μου με φόντο τον «Ελεγκτή» του Μίλτου Σαχτούρη (1958) παραπέμπομαι σε μια προσωπόπληκτη αντιμετώπιση του ποιήματος, όμοια με αυτή της ιστορίας από τους υπασπιστές της. Όσο κι αν μου είναι, όμως, δύσκολο να αποδείξω κατά τρόπο τριγωνομετρικό ότι αυτό το ποίημα δεν είναι και τίποτα το σπουδαίο, ένα μπορώ να το πω: ότι οι στίχοι εγώ/κληρονόμος πουλιών/πρέπει/έστω και με σπασμένα φτερά/να πετάω δεν περιέχουν μια εικόνα τόσο πρωτότυπη ώστε να δοξάζονται ως μνημείο σεισμικού εικονοποιητικού ρίγους. Όσο για κείνους που θεωρούν ότι οι στίχοι αυτοί έχουν σημασία επειδή γράφονται στη μετεμφυλιακή Ελλάδα, δεν μπορώ να μην αναρωτιέμαι ποια καταστροφή έχουν ανάγκη για να δώσουν στη σύγχρονη ποίηση αξία...

ΙΙΙ) ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΜΙΑΣ ΑΣΗΜΑΝΤΗΣ ΑΛΗΘΕΙΑΣ

Γουίλιαμ Γουάλας: Γιοι της Σκωτίας! Είμαι ο Γουίλιαμ Γουάλας!
Νεαρός στρατιώτης: Ο Γουίλιαμ Γουάλας είναι πάνω από δυο μέτρα!
Γουίλιαμ Γουάλας: Ναι, το έχω ακούσει. Σκοτώνει με τις εκατοντάδες. Κι αν ήταν εδώ, θ’ αφάνιζε τους Εγγλέζους με φωτιά απ’ τα μάτια του και κεραυνούς απ’ τον πισινό του!

Ο παραπάνω διάλογος εκτυλίσσεται σε κάποια σκηνή της ταινίας “Braveheart”, παραπέμποντάς μας στη συχνάκις ιλαρή μυθολογία που ακολουθεί ένα πρόσωπο που, για κάποιους λόγους, διακρίθηκε, ηγήθηκε ή, τελοσπάντων, αγαπήθηκε πολύ από πολλούς (ή, έστω, από κάποιους, μιας και το ποιοι έχει σημασία). Στο σεμινάριο για το Μίλτο Σαχτούρη άκουσα για πολλοστή φορά την περιγραφή της γνωστής, ατμοσφαιρικής, συγκλονιστικής, αποφασιστικής πράξης του ποιητή που εγκαταλείπει τις νομικές του σπουδές για να αφοσιωθεί στην τέχνη του: το κάψιμο των πανεπιστημιακών του συγγραμάτων. Αν δε με είχε γειώσει το «συντομεύετε» της έδρας, θα είχα αποκαστήσει την αλήθεια μες στην αίθουσα. Δεν πειράζει, όμως, μπορώ να την αποκαταστήσω και από εδώ. Πράγματι ο Μίλτος Σαχτούρης εγκατέλειψε τις σπουδές του μετά το θάνατο του πατέρα του. Τα βιβλία του, όμως, δεν τα έκαψε (το κάψιμο δεν είναι παρά ένας προτιμητέος τρόπος του λέγειν). Τα περισσότερα τα πούλησε και κάποια τα αντήλλαξε [ii]. Όσο κι αν το γεγονός αυτό δεν είναι κατάλληλο για εισηγήσεις, παραμένει εξίσου αληθές μες στην ακαταλληλότητά του.

[i] Περιοδικό Η Λέξη (190): 544
[ii] Δάλλας Γ., 1997: 254. Ο Ποιητής Μίλτος Σαχτούρης, Κέδρος

ΤΟ ΣΩΜΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

2010-04-13T02:17:00.003+03:00

ΤΟ ΣΩΜΑ ΤΟΥ ΧΡΙΣΤΟΥ

Βρέθηκε το σώμα του Χριστού στην Ιερουσαλήμ.
Ασήκωτες οι επιπλοκές της αθεΐας του σώματος.

Δίχως το ένθεο σώμα του
ο Χριστός θα ξαμολύσει τους μεθυσμένους οδηγούς
να λιώνουν βρέφη και περαστικούς στην άσφαλτο.
Θα εξαπολύσει νεοπλάσματα
σ’ ανύποπτους φτωχούς
και ξένους κι αδερφούς και πλούσιους
καταξεσκίζοντας αδιακρίτως σάρκες και μάνες.
Στο πεδίο της μάχης δε θ’ ανακατεύεται
θ’ αφήνει κάποιους ν’ αποφασίζουν
την αιματοχυσία
και τους στρατιώτες να καρδιοχτυπούν
σα διαμπερείς μυρμηγκοφωλιές
σαν τραυματιοφορείς της πιο αυτονόητης θέλησης.

Δίχως το ένθεο σώμα του
σα να ’χει μεγαλύτερη σημασία
το αγαπάτε αλλήλους.
Φανταστείτε.

Το αγαπάτε αλλήλους έξω απ’ τους ναούς
από τους εαυτούς το αγαπάτε αλλήλους έξω
μήπως και θνητό πάψει να περιφρουρεί
το σταυρωμένο σώμα του, τον τόσο βιασμό του
τον τόσο άνθρωπο στο σώμα του ανθρώπου.

ΚΑΦΕΤΙΑ

2010-03-22T01:18:00.002+02:00

ΚΑΦΕΤΙΑ

Τα μαλλιά σου είναι καφετιά
όπως το πρωινό μου ρόφημα
που τόσο δείχνεις να σε νοιάζει.
Τα μαλλιά σου θα ’ναι καφετιά
ακόμα κι όταν νεκρός
θα ψαύω μες στον τάφο μου
την πρωινή μου κούπα
ανήμπορος να θυμηθώ τα χρώματα.
Τα μαλλιά σου είναι καφετιά
όπως το πρωινό μου ρόφημα
και μέσα σε τόσα άλλα
εξίσου καφετιά
τα μόνα απαραίτητα
της πρωινής μου δίψας.

ΤΩΡΑ ΠΟΥ Η ΠΟΙΗΣΗ ΕΧΕΙ ΤΗ ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ...

2010-03-16T17:48:00.011+02:00

...ένας φίλος μπορεί να έρθει να με βρει

την Παρασκευή 19/03/10 ώρα 19:00

στο βιβλιοπωλείο "Ιανός" (Σταδίου 24) στην Αθήνα

το Σάββατο 20/03/10 ώρα 12:30 στο βιβλιοπωλείο

"Πολύεδρο" (Κανακάρη 147) στην Πάτρα

.............και

την Κυριακή 21/03/10 ώρα 21:30

στο "Λουλούδι" (Γερμανού 18) στην Πάτρα.

Όλο και κάποιο ποίημα-αν θέλει-θα του διαβάσω, δικό μου ή ξένο, πάντως αγαπημένο.

ΑΓΡΙΜΙ

2010-03-16T02:55:00.005+02:00

ΑΓΡΙΜΙ

Αγρίμι μου πώς ημέρεψες
όταν σε είπα αγρίμι
όσο σε έβριζα αρνί
βρυχόσουν από κίνητρο.

Αρνί μου πώς αγρίεψες
όταν σε είπα αγρίμι
όσο σε έβριζα αρνί
κατέβαζες τα μάτια
και με πίστευες.

Άντε, τώρα, δάσκαλε
και πώς να τους διδάξεις.

ΑΛΕΚΟΣ ΚΑΙ ΦΩΤΕΙΝΗ

2010-03-12T01:03:00.002+02:00

ΑΛΕΚΟΣ ΚΑΙ ΦΩΤΕΙΝΗ

Κουβέντα δε θα ξαναπώ
στο φίλο μου τον Αλέκο
όσο, τουλάχιστον, θρηνεί
η Φωτεινή.
Η στάση μου αυτή
τη βοηθά ν’ αντέξει την πληγή της.
Εφόσον εκείνη δεν μπορεί
από μένα περιμένει
(που μπορώ)
να τον πονέσω
το φίλο μου τον Αλέκο

τον αναίσθητο
τον ελεεινό.

Μακάρι να ’χα σαν κι εμένα έναν
ή μία
να πονέσει τη Λυδία
όταν αναίτια μ’ εγκατέλειψε
αίροντας υποσχέσεις.
Είχε και κείνη φίλους
(και πολλούς)
που γνώριζαν τα πάντα
αλλά σιώπησαν.

ΜΙΝΙΚΕΙΜΕΝΟ ΓΙΑ ΝΑ ΚΛΕΙΣΕΙ ΕΝΑ ΘΕΜΑ

2010-03-12T00:02:00.006+02:00

Είχε αδυναμία στη μάνα και στον πατέρα. Μπορούσε να ερμηνεύσει κωδικούς του στρατού, διεθνείς συνωμοσίες, τη γλώσσα των ξωτικών, το θεώρημα του Φερμά κι εκείνο του παπαγάλου, χάρη στη βαθιά και αποκλειστική γνώση του Βουδδισμού και του Φροϋδισμού. Ήξερε όλη την παθολογοανατομία της οικογένειας όλων απόξω και ανακατωτά. Η δική του οικογένεια έσφυζε από υγεία. Τα είχε βάλει με το σύστημα. Έβριζε όσα από τα λαμόγια δεν τον αναγνώριζαν ως πατέρα. Τα υπόλοιπα τα έγλειφε. Τους μαθητευόμενους λαμογιστές τους έγλειφε ανεξαιρέτως. Θα αναγνώριζαν αυτοί τον πατέρα μέσα του. Είχε αυτοδιοριστεί αρχιδιδάσκαλος της νουθεσίας, της ψυχιατρικής και της φαλλομετρικής παλινδρομικής ταπεινότητας. Ήταν περσόνα και δημοσίευε ως τέτοια χολή και συγγνώμη. Ως περσόνα εννοούσε τη συγγνώμη, ως πρόσωπο ίσως και όχι. Τη χολή την εννοούσε έτσι κι αλλιώς. Μορφωμένος, δε γνώριζε μόνο στη θεωρία τι θα πει flames, trolling και off topic, αλλά τα έκανε πράξη καθημερινά, γιομίζοντας ατμοσφαιρικά, ποικιλόχρωμα σχόλια τα κουτάκια και τα χαρτιά υγείας. Ήταν πολυεθνιστής, διεθνιστής και αλχημιστής. Ήταν νικητής.

ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΩΝ ΙΝΔΙΑΝΩΝ

2010-03-10T02:45:00.006+02:00

ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΩΝ ΙΝΔΙΑΝΩΝ

Ο καθείς μπορεί να σκεφτεί
μες στο πηχτό, ξερό σκοτάδι

το κελάηδημα των πουλιών
μες σε πλεξούδες φύλλων

το μαρκαδόρο του παιδιού
που αστερόφως μουτζουρώνει
μες στη θάλασσα της νύχτας.

Απελπισία το κελί
εξόν κι αν έχεις τις άχρηστες αυτές
μουσούδες των αισθήσεων
να κλείσεις αεροστεγώς τον αγέρα
π’ αναπνέεις γύρω απ’ το κεφάλι σου
ώσπου άλλο οξυγόνο να μην έχει
η μοναξιά σου να σου δώσει.

Ω πώς ξαποσταίνεις σ’ ίσκιο κελαηδισμών
πώς στ’ αλήθεια παρηγορείσαι
εκ παφλασμού φωτοκυμάτων
πώς τα μαλλιά σου τετραπληγικός
στη μελάνη σου βουτάς
με το σώμα σου πινέλο, τους τοίχους σου
καμβά
μολυβοθήκες σου τις κάρες
των ιπτάμενων Ινδιάνων!

ΔΕΝ ΠΡΟΛΑΒΑΙΝΩ ΕΙΝΑΙ ΝΩΡΙΣ

2010-03-09T15:15:00.002+02:00

ΔΕΝ ΠΡΟΛΑΒΑΙΝΩ ΕΙΝΑΙ ΝΩΡΙΣ

Κροκίδωση λογισμών στην άκρη
του φαγητού μου˙ μπουκιά δεν πάει κάτω.
Το πηρούνι κρούει στο πιάτο.
Σφιχτές μπουνιές μες στα μηλίγγια
δυναμώνουν και ξεσηκώνονται.
Να κοιμηθώ; Δεν προλαβαίνω.
Να φύγω τώρα; Είναι νωρίς.
Έτσι όπως στριμώχτηκα
θα κλείσω πέντε λεπτά τα μάτια μου
κοινότοπα
κι εργάτης μιας παρατείνουσας
έκλειψης ηλίου
........................θ’ αναστενάξω.

ΣΤΑ ΧΙΟΝΙΑ ΤΩΝ ΚΑΛΠΕΩΝ

2010-03-08T12:47:00.000+02:00

ΣΤΑ ΧΙΟΝΙΑ ΤΩΝ ΚΑΛΠΕΩΝ

Όταν οι συμμαχικές δυνάμεις
έφθασαν στο δωμάτιο επιχειρήσεων
του Αδόλφου Χίτλερ
εκείνος θαρραλέα ξύρισε
το μουστάκι του.
Τόσο ικανοποίησε η ενέργειά του
αυτή
που οι σύμμαχοι επέτρεψαν
στον παρανοϊκό στρατάρχη
να ζήσει ελεύθερος σε κάποια
γειτονιά της Κολωνίας˙ εκεί
ψιλικατζής, αλλού αρχηγός κράτους.
Με τόσες τρίχες και καραμέλες
στις βιτρίνες
θα ’πρεπε ταχυδακτυλουργός
να ’ν’ ο πρόεδρος της εφορευτικής
επιτροπής
προκειμένου να βγάλει περιστέρια
από τους πίλους των ειρηνοποιών.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

2010-03-05T15:22:00.004+02:00

Του Γιάννη Πλιώτα

Έχουμε αρκετό καιρό να μιλήσουμε για ποίηση και σκέφτηκα σήμερα να προσεγγίσω το θέμα μέσω μιας συνέντευξης. Με τον έναν ή με τον άλλο τρόπο αισθάνομαι ότι στις μέρες μας η ποίηση ως λογοτεχνικό είδος έχει απαξιωθεί, τουλάχιστον για το μεγαλύτερο μέρος του αναγνωστικού κοινού.
Αναρωτιέμαι αν τις περασμένες δεκαετίες ο κόσμος διάβαζε ποίηση. Δεν ζούσα πριν από τριάντα ή σαράντα χρόνια για να έχω μνήμες, αλλά έχω την αίσθηση ότι η κατάσταση τότε ήταν διαφορετική. Ήταν κι εκείνα τα νόμπελ, ήταν και άλλες εποχές. Τι έχει μεσολαβήσει, όμως από τότε; Γιατί κύλησε τόσο παράξενα ο χρόνος; Σίγουρα γύρω μας υπάρχει μια γενικότερη απαξίωση των τεχνών ή τέλος πάντων υποβάθμισή τους. Ναι ξέρω, ακούγεται σαν γκρίνια, αλλά συμβαίνει. Όπως και να ‘χει η ποίηση είναι σαν να μην υπάρχει. Είναι διάφανη, αόρατη, το ίδιο και οι δημιουργοί της. Ψιθυρίζουν, αφήνουν τους στίχους τους να μιλήσουν, μα λίγοι ακούνε. Και τελικά σχεδόν όλοι όσοι διαβάζουν ποίηση, είναι και οι ίδιοι ποιητές.
Πάμε σε μία αφανή φωνή. Γνώρισα τον Δημήτρη Μουζάκη στις λογοτεχνικές συναντήσεις που διοργανώνει κάθε Πέμπτη ο Φυσιολατρικός Όμιλος Πατρών (στην οδό Κοραή, σε περίπτωση που σας φέρει ο δρόμος σας, υπεύθυνη η ποιήτρια Άννα Νιαράκη). Ο Δημήτρης Μουζάκης γεννήθηκε το 1979 στην Αθήνα, κατάγεται απ’ την Άνδρο και είναι Βιολόγος. Τα δύο πρώτα του βιβλία ήταν η «Αδελφότητα της Θλίψης» και ο «Υδροβάτης» (2006 και 2007, εκδ. Δωδώνη), ενώ πρόσφατα κυκλοφόρησε το τελευταίο του έργο με τίτλο «Αυτάρεσκη Σιωπή» (εκδ. Ενδυμίων). Από την πρώτη στιγμή μου έκαναν εντύπωση όχι μόνο τα ποιήματα, αλλά και η προσωπικότητά του. Έτσι αποφάσισα σήμερα να σας τον συστήσω και να ακούσουμε όσα ενδιαφέροντα έχει να πει. Κατ’ αρχάς κλέψτε λίγο χρόνο, απομονωθείτε από το περιβάλλον και διαβάστε την «Αυτάρεσκη Σιωπή», το ποίημα που έδωσε και το όνομα του στη συλλογή:
Μας άφησε ο ασθενής· πράξτε τα δέοντα./ Σκάψτε το λάκκο, ανοίξτε το φέρετρο/ αγοράστε χαλί./ Όποιος πονά, ας ανέβει επάνω./ Οι υπόλοιποι/ σκουπιστείτε από κάτω με την οδύνη σας/ να με διαμεσολαβεί/ το βάθρο των αληθινών δακρύων./ Έτσι όπως προικίστηκα με αυτάρεσκη σιωπή/ πάνω από παγωμένο θα γυμνάζομαι/ πρόσωπο νεκρού/ με λέξεις πασχίζουσες τα μάτια του ν’ ανοίξουν/ στους τροπικούς που κι αυτός ακόμη/ κάποτε τους απέρριψε/ Κι εσάς/ ούτε να σας πατήσω δεν θα καταδέχομαι.
Και ήρθε η ώρα για τις ώριμες κουβέντες. Η συζήτηση που έκανα με το Δημήτρη μου άρεσε πολύ, ίσως είναι η μέχρι στιγμής αγαπημένη μου συνέντευξη. Ας ανοίξει η αυλαία λοιπόν.

- Υπάρχει ποίηση για τις μάζες ή η ποίηση απευθύνεται αποκλειστικά σε μια κλειστή ελίτ;

Ας φέρουμε στην απάντηση της ερώτησης αυτής το «μέσο άνθρωπο» ή, ακριβέστερα, το μέσο νεοέλληνα, ως ένα μέγεθος ευρισκόμενο σε δυναμική κατάσταση, τουτ’ έστιν μεταβαλλόμενο. Ο μέσος νεοέλληνας, μεταξύ άλλων, ερωτεύεται, συγκινείται και διασκεδάζει. Όταν ερωτεύεται, μπορεί να στείλει ένα SMS στο κορίτσι του που θα λέει «σε θέλω, μωρό μου». Όταν συγκινείται, μπορεί να κλάψει με τον τηλεοπτικό πόνο ενός αναξιοπαθούντος σε μια από τις εκπομπές του είδους. Όταν διασκεδάζει, μπορεί να πιει λίτρα και λίτρα αλκοόλ, μετά την πόση των οποίων δε θα μπορεί ούτε ν’ ακούσει ούτε να νιώσει ούτε καν να περπατήσει. Σε ένα εναλλακτικό σενάριο, ο μέσος νεοέλληνας θα μπορούσε να γράφει στο SMS «χαράματα πως σ’ αγαπώ στις φλέβες μου όλ’ η νύχτα ρέει», να συγκινείται (ενθυμούμενος τα νιάτα του ή τη δοξασμένη του στιγμή) στη σκιά του «θα μου πεις/και πού δεν ήταν τότε θάλασσα» ή να διασκεδάζει με το «χόρεψε πάνω στο φτερό του καρχαρία». Αν μας ενδιαφέρει η μετακίνηση (ή μήπως προώθηση;) του μέσου νεοέλληνα προς το εναλλακτικό σενάριο που περιέγραψα (των Ελυάρ, Δημουλά και Καββαδία), οφείλουμε να την προάγουμε. Η ποίηση είναι για όλους.

- Γιατί ο κόσμος δεν διαβάζει ποίηση στις μέρες μας; Μήπως τα παιδιά προκαταλαμβάνονται αρνητικά από τον τρόπο διδασκαλίας στο σχολείο; Αλήθεια, διδάσκεται η ποίηση;

Ο κόσμος έχει αφεθεί σε εμπειρίες αποχαύνωσης (ή και εκτόνωσης). Όσο, μάλιστα, εντονότερος είναι ο αποχαυνωτικός (ή ο εκτονωτικός) χαρακτήρας της εμπειρίας, τόσο πιο δημοφιλής είναι η εμπειρία αυτή. Αναζητήστε τα στοιχεία που επισημαίνω σε συνήθεις χώρους διασκέδασης μετά μουσικής, στο τηλεοπτικό τοπίο ή και σε συνωμοσιολογικά πεζογραφήματα. Είναι πολύ φυσικό η στοχαστικότητα, η υπαινικτικότητα, οι γλωσσικοί πειραματισμοί και τα λοιπά προσδιοριστικά της ποίησης να την καθιστούν ακατάλληλη προς διψώντες για αποχαυνωτικά θεάματα, ημιάγρια διασκέδαση μετά μουσικής ή βίαιες εκτονώσεις σε στάδια. Σχετικώς με τα παιδιά, νομίζω ότι τα προκαταλαμβάνει αρνητικά η ζωή, τα πρότυπά της και οι δυσκολίες της προτού αποτελειώσει την ποίηση μέσα τους η αρτηριοσκληρωτική διδασκαλία της στο σχολείο. Σε ό,τι με αφορά, πιστεύω ακράδαντα στη ζωτικότητα της επαφής με την ποίηση κατά την εκπαιδευτική διαδικασία. Μια τέτοια επαφή, όμως, δεν είναι δυνατό να αναπτύσσεται στη βάση της αηδιαστικής αποστήθισης, της βαθμοθηρίας και του ψυχαναγκασμού, αλλά της ομορφιάς, των χρωμάτων, της φύσης, του έρωτα και της συνείδησης, όπως απαιτεί η ποίηση όλων των αιώνων.

- Υπάρχουν σύγχρονοι σπουδαίοι Έλληνες ποιητές; Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας;

Δεν ξέρετε πόσο έχει υποφέρει η ποίηση από την ανάγκη των ποιητών να χαρακτηρισθούν «σπουδαίοι», γι’ αυτό με ρωτάτε. Θα σας δώσω, όμως, κάποια ονόματα σύγχρονων ποιητών, μόνο και μόνο για να τοποθετηθώ απέναντι σε κατεστημένες στο λογοτεχνικό σινάφι αντιλήψεις: Δημήτρης Κάββουρας, Κώστας Σοφιανός, Διονύσης Καψάλης, Σωτήρης Παστάκας, Γιάννης Κυριαζής, Γιάννης Στίγκας, Δημήτρης Σολδάτος, Γιάννης Λειβαδάς, Γιάννης Πατίλης, Γιάννης Τόλιας, Αργύρης Χιόνης, Θεοδόσης Βολκώφ, Ιωάννης Τσίρκας, Σοφία Κολοτούρου. Αγαπημένοι μου ποιητές είναι ο Κωνσταντίνος Καβάφης, ο Οδυσσέας Ελύτης και η Κική Δημουλά.

- Πόσο δύσκολο είναι για έναν ποιητή να μεταγγίσει τα γραπτά του στους αναγνώστες; Οι μεγάλοι εκδοτικοί οίκοι δεν εκδίδουν ποίηση, πολλοί μικροί προσπαθούν απλώς να εκμεταλλευτούν τους δημιουργούς, υπάρχει αχτίδα ελπίδας; Είναι το διαδίκτυο μια κάποια λύσις;

Οι αναγνώστες είναι ανύπαρκτοι. Οι ιθύνοντες απαθανατισμού της ποίησης (ανθολόγοι, μεγαλοεκδότες, επιμελητές εκδόσεων, περιοδικάρχες, διοικητικά συμβούλια ιδρυμάτων, επιτροπές απονομής βραβείων) συνιστούν ένα σχετικώς κλειστό, αναξιοκρατικό, εσωστρεφές και ακάθαρτο κύκλωμα. Οι έμποροι είναι έμποροι και ως τέτοιοι λειτουργούν. Το διαδίκτυο είναι ένας χώρος ελεύθερης έκφρασης, αλλά τούτο το χαρακτηριστικό του δεν επαρκεί για μια σημαντική αλλαγή στα λογοτεχνικά δρώμενα. Δεν είμαι αισιόδοξος, αλλά είμαι επίμονος.

- Θεωρείτε ότι η ποίησή σας ανήκει σε κάποιο ρεύμα; Ποια στοιχεία τη χαρακτηρίζουν;

Η ποίησή μου δεν ανήκει σε κανένα ρεύμα. Χαρακτηρίζεται από την απόπειρα ανάδειξης του σώματος και των εκφράσεών του, τη σημασία του ελαχίστου στην άντληση εσωτερικής δύναμης, την από δωματίου αντίληψη του κόσμου, την προσέγγιση της συμπεριφοράς μέσα από τη βιολογία του σώματος, τη φυσιολατρεία, την καχυποψία απέναντι σε διανοητικά και ψυχολογικά αντανακλαστικά, την αναπαρθένευση της στοχαστικότητας μέσα από τη βλάσφημη αμφισβήτηση, την αέναη σκέψη ως το δραστικό συστατικό της επαναστατικής κυοφορίας, την εμπεδωμένη ματαιότητα μες στο άπειρο σύμπαν της τυχαιότητας, τη μέθη της αχαλίνωτης φαντασίας. Παρασύρθηκα, προφανώς, και σας μίλησα για τις μεγάλες μου φιλοδοξίες. Όπως και να ’χει, έτσι θέλω την ποίησή μου.

- Λίγοι αγαπημένοι σας στίχοι; Τι διαβάσατε πρόσφατα και σας έκανε εντύπωση;

«Αν όλος ο χρόνος είν’ διαρκώς παρών/ τότε όλος ο χρόνος παραμένει αλύτρωτος». Πρόκειται για δυο στίχους του Τ.Σ. Έλιοτ. «Θέλω της ξέσκεπης όρθιας θάλασσας τον καλπασμό», ένας στίχος από το «Μονόγραμμα» του Οδυσσέα Ελύτη. Να μην ξεχάσω, όμως, και την αγαπημένη Κική Δημουλά: «Αν η φαντασία δε σκηνοθετούσε/ Υπαρκτόν θηριώδη τον έρωτα/ Ποτέ καμιά πραγματικότης/ Δε θα μας είχε αγαπήσει». Προσφάτως διάβασα το εξής (μιλάει ο Νάνος Βαλαωρίτης σε Αθηναϊκή εφημερίδα), το οποίο μου έκανε εντύπωση: «Με έπεισαν μαζί με τον Μίνω Αργυράκη να δεχτώ την υποψηφιότητα, αν και λόγω της σχέσης μου με την ομάδα του Μπρετόν δεν έβλεπα με καλό μάτι τα βραβεία. Υποψήφιος ωστόσο ήταν και ο Μίλτος Σαχτούρης, και όταν τελικά βγήκαν τα αποτελέσματα οι ψήφοι διαιρέθηκαν ανάμεσα στον Σαχτούρη και σε μένα και δεν δόθηκε το βραβείο. Μέχρις εκεί καλά, αλλά ο Ελύτης είχε ψηφίσει υπέρ του Σαχτούρη. Μετά μου είπε πως είχε δεχθεί πιέσεις.» Φαίνεται πως ούτε οι μυθικές φυσιογνωμίες γλίτωσαν τις πιέσεις.

- Ποιοι είναι οι στόχοι ενός ποιητή στη σύγχρονη ελληνική, πεζή πραγματικότητα;

Ενός ποιητή, αγνοώ. Η ποίηση με βαπτίζει καθημερινά στην εσωτερική ηρεμία, στη δημιουργική ηδονή, στην απόλαυση της δροσιάς των πετάλων και του απαλόπνοου πρωινού ανέμου, στις γεύσεις που απειρίζονται πάνω από μια κούπα ζεστού, μυρωδάτου καφέ, στο πείσμα κάποιας αλλαγής εαυτού που ’ναι του κόσμου αλλαγή. Η γραφή επιστρέφει ως ανάγκη παρουσίασης αυτής της διαβίωσης.

- Μπορεί να μεταφραστεί ένα ποίημα; Μπορεί να μεταφερθεί στον κινηματογράφο; Μπορεί να γίνει πίνακας ζωγραφικής ή γλυπτό;

Μπορεί. Το ποίημα είναι ποίημα και έχει φτιαχτεί με λέξεις, όμως η ποίηση μπορεί να ταξιδέψει και σ’ άλλα μέσα έκφρασης.

- Αν ζούσατε πριν πενήντα χρόνια θα γράφατε έμμετρα; Ποια είναι η άποψή σας για την ομοιοκαταληξία στη νεοελληνική ποίηση;

Ο Βωδελαίρος έγραψε ότι ο ρυθμός και η ρίμα καλύπτουν τις προαιώνιες ανάγκες του ανθρώπου για μονοτονία, συμμετρία κι έκπληξη. Ο δρόμος, όμως, ικανοποίησης των αναγκών αυτών δεν περνά αποκλειστικώς από το ρυθμό και τη ρίμα. Ο Ελύτης, γράφοντας «Όλα τα κυπαρίσσια δείχνουνε μεσάνυχτα/ Όλα τα δάχτυλα/ Σιωπή» σίγουρα εξυπηρετεί τη συμμετρία και την έκπληξη με τον αισθησιασμό του. Συμμετρία κι έκπληξη, για να αναφέρω ένα ακόμη παράδειγμα, βρίσκουμε και στο προσφάτως εκδοθέν ποίημα του Σωτήρη Παστάκα (από τη συλλογή Όρος Αιγάλεω την οποία και διάβασα πρόσφατα): «Να στρίψω ένα τσιγάρο/ και να το πιω τώρα ή να στρίψω/ ένα τσιγάρο και να το πιω μετά;/ Το στρίβω τώρα, το αποφάσισα,/ για να τ’ ανάψω όταν ο ιδρώτας/ από τις μασχάλες σου θα μπορεί/ να ξεγελάσει και τους μπάτσους.» Συμμετρία κι έκπληξη και εδώ, λοιπόν, όχι μόνο δια του αισθησιασμού αλλά και δια της συμπλοκής εικονικών διπόλων που ενυπάρχουν στο υποσυνείδητο (μασχάλη/μπάτσος ή ιδρώτας/μπάτσος ή μπάτσος/έρωτας). Η ρίμα και το μέτρο, βεβαίως, δημιουργούσαν και δημιουργούν εντελώς φαιδρούς οπαδισμούς τύπου εικονολατρών και εικονομάχων, με τους πλειοψηφούντες ελευθερόστιχους να υποτιμούν ως ιλαρούς τους θιασώτες των παραδοσιακών μορφών και τους δεύτερους να αμύνονται με την αδιαφορία τους απέναντι στην ελευθερόστιχη ποίηση, σα θαρραλέοι και Θερμοπυλοφύλακες της γνήσιας ποιητικής. Σε ό,τι με αφορά, προτιμώ ως γραφιάς τον ελεύθερο στίχο και ως αναγνώστης προτιμώ την ποίηση σε όλη της την ποικιλομορφία. Αν ζούσα πριν από πενήντα χρόνια δεν ξέρω αν θα έγραφα, αλλά θα ήθελα να γνωρίσω πολλούς που έγραφαν τότε.

- Για να γράψει κάποιος χρειάζεται μόνο έμπνευση και συναίσθημα ή και τεχνική; Πόσο δουλεύετε τα ποιήματα σας;

Χρειάζεται να έχεις στο μυαλό σου τον αναγνώστη, όχι για να του πεις αυτό που θέλει ν’ ακούσει, αλλά για να θυμάσαι πόσο δύσκολο είναι να πεις κάτι πόχει τόση σημασία, ώστε ο αναγνώστης να ερωτευθεί από το στόμα σου. Τα ποιήματά μου δεν τα δουλεύω όσο θα έπρεπε.

- Μερικοί στίχοι σας;

Δοκιμάζεται των τεράτων η υπομονή/ Όταν απ’ τη βροχή περιμένεις/ Να στρώσει ό,τι το χιόνι.
Και κυρίως: Σβήστε τ’ όνομά μου/ για να γράψετε ένα στίχο./ Ό,τι αγάπησα ήταν ποίηση/ αλλιώς δε θα μπορούσα να το πω.

Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα "στη μπρίζα".

Η ΜΑΓΕΙΑ ΤΗΣ ΚΛΙΣΗΣ

2010-03-04T17:55:00.001+02:00

ΦΩΤΟ: ΝΙΚΟΣ ΚΟΝΔΥΛΗΣ

Η ΜΑΓΕΙΑ ΤΗΣ ΚΛΙΣΗΣ

Στις συνεδρίες πήγαινε πάντοτε
απροετοίμαστος
ήταν αφόρητα ανοργάνωτος
νωθρός, κατηφής, δυσκίνητος
αργός
μόνιμα κυνηγημένος από ληγμένους
λογαριαμούς και διαμαρτυρημένα
γραμμάτεια, ιδέες και σπουδαίες
εργασίες που δεν έγιναν.
Όταν, όμως, σηκωνόταν όρθιος
για να μιλήσει για το νόημα
όταν τ’ αγγεία του φούσκωναν
υπερτροφικά
κι άλλαζαν θέση μες στο σώμα του
ταξιδεύοντας στο αίμα
όταν η γλώσσα του εκπτυσσόταν
σα χαρά πάνω στο έλκηθρο
(Χριστούγεννα)
και τ’ ακροδάχτυλά του έραβαν
των κωφών τη μουσική
(τύμπανα)
γεννιόντουσαν Θεοί δίχως
προοπτική ανάστασης
γερά ριζωμένοι στη μαγεία της κλίσης
αρκετοί της στιγμής για να πιστέψεις
άνθρωπο.

ΤΑ ΤΡΙΑ ΛΥΚΑΚΙΑ

2010-03-03T11:50:00.001+02:00

ΤΑ ΤΡΙΑ ΛΥΚΑΚΙΑ

Ο αέρας που στροβιλίζεται
ανάμεσα στα κέρατα του τρομαγμένου ελαφιού
μυρίζει λύκο.
Στις παλιές αφηγήσεις των ανθρώπων
ο λύκος ήταν η αηδής νόσος
της ευτυχίας του ελαφιού.
Με τη βοήθεια, όμως, του οξυδερκούς
φυσιοδίφη
απενοχοποιήθηκε ο νοσηρός και αιμοβόρος
θηρευτής.
Τώρα συνειδητοποιείται η αξία και στη θήρευση.
Ισχύει. Δίχως το φόβο της εκτέλεσης
το ελάφι θα πέθαινε από ακινησία
μες στην ευμάρεια μιας αδιάλειπτης χορτοφαγίας
κι ούτε για μια φορά δε θα σήκωνε το τηλέφωνο
όλο το πρωινό στη δημόσια υπηρεσία.
Εγώ δεν κινδυνεύω. Όταν ο πολίτης δεν τηλεφωνεί
τηλεφωνώ εγώ να τον ενημερώσω.
Είμαι περίγελως συστήματος για γέλια.

ΑΚΡΟΠΟΛΗ

2010-03-01T23:58:00.003+02:00

ΑΚΡΟΠΟΛΗ

Ένα πρωί
η Ακρόπολη χάθηκε απ’ τον ιερό βράχο˙
έγινε χρόνος.
Ο χρόνος δεν είναι μάρμαρο.
Είναι από σάρκα και οστά
κι όταν αλλάζει ο καιρός
ξεροσταλιάζει.
Με πατερίτσες στο ταμείον περιθάλψεως
ένα μνημείο μού κλέβει τη σειρά.

ΠΗΡΑΜΕ ΤΟ ΛΟΥΤΡΟ ΜΑΣ ΑΤΡΩΤΟΙ ΗΔΗ

2010-02-25T02:03:00.001+02:00

ΠΗΡΑΜΕ ΤΟ ΛΟΥΤΡΟ ΜΑΣ ΑΤΡΩΤΟΙ ΗΔΗ

Τέλειωσε του ρολογιού η μπαταρία.
Κοκκάλωσαν οι δείκτες σε μιαν ώρα.
Τους αποσύρω πάραυτα απ’ τη μέτρηση˙
δεν είναι οι ρυτίδες
που σε θρέφουνε σοφό.

Τώρα θα θάψω τα οστά του χρόνου
στο οστεοφυλάκιο μιας στιγμής
τούτη την ώρα που η έμπνευση αφρίζει
γυρεύω μιαν εικόνα
γυρεύω μιαν εικόνα.

Μάσα, σκύλε, τη λιχουδιά σου
γάβγισε τον έρωτα
πώς μπόρεσα μέσ’ από τοίχους
να σ’ αγαπώ σ’ απέραντα χορτάρια λιβαδιών
το σκήνωμά μου θα το πει
κι ο τρόπος που το βλέπω
μες στο στόμα σου.

Στόμα που τρώει την ώρα υγρό
μύτη υγρή που θεραπεύει τον αέρα
πίστη στη θρησκεία του φθόγγου
και το ναό του ασώματου σώματος
γίνεστε εικόνα˙ εικονολάτρες προσκυνήστε
ξύστε, λάβετε ολίγο υλικό
και τηγανήστε μέσα του
τις καθημερινές πληγές σας.

Θάλασσα θα ευωδιάσει, το υπόσχομαι.
Η σάρκα του ποιήματος ζει
φιλτράροντας το ύδωρ˙ πιείτε.
Τα πανιά της τελετής μου
θα φουσκώσουν τις ωδίνες σας˙ γεννήστε.
Τα παιδιά του ποιήματος δεν έχουν φτέρνες
να χτυπήσει ο καιρός.

ΧΡΩΜΑ ΕΣΩΡΟΥΧΟΥ

2010-02-23T16:19:00.002+02:00

ΧΡΩΜΑ ΕΣΩΡΟΥΧΟΥ

Συγκέντρωσα ροδοπέταλα
προς επίδοσιν ερυθρής ομορφιάς
σε ορφανούς μίσχους.
Έμαθα να χορεύω στολισμούς
από φιλόξενο βάζο ανθέων
μιμούμενος τις κινήσεις του τεχνίτη
πάνω στον υγροστρεφόμενο πηλό.
Η πλαστικότητα των υλικών
μ’ έκανε να κλαίω αβέβαιος
όποτε πήγα να χαρώ.
Στους μοναχικούς περιπάτους του κάστρου
με κυνήγησαν πεινασμένα σκυλιά
τρελαμένα απ’ τις βουές των ψυγείων.
Η ψύχρα της νύχτας αντήλλαξε μπροστά μου
σταγονίδια με το χόρτο
φυτρώνοντας πράσινη στα μάρμαρά μου.
Τα μνημεία μου έριξαν κάτω κίονες
όλων των ρυθμών
κι έγιναν μούμιες εποχών με γάζες.
Στις γάζες των νεκρών σωμάτων
έσυρα κάρβουνο˙ τις μαύρισα
με γράμματα. Τα δόντια μου
έπεσαν όλα μες στο στόμα μου
για να ρητορεύσω σωστά.
Με τα κόκκαλά μου έφτιαξα έπιπλα.
Πάνω τους έκατσε γυναίκα σταυροπόδι.
Τόση ευτυχία σ’ ό,τι ζήτησα.
Περιέργεια για το χρώμα εσωρούχου.

ΦΤΑΙΕΙ ΠΟΥ ΚΟΙΜΑΣΑΙ

2010-02-21T13:01:00.003+02:00

ΦΤΑΙΕΙ ΠΟΥ ΚΟΙΜΑΣΑΙ

Φταίει που κοιμάσαι
και δεν μπορώ να κοιμηθώ.
Πώς μπορώ να ονειρευτώ
όταν θέλω
τ’ όνειρό σου να ’μαι;
Στις μύτες των βλεφάρων
παρακολουθώ
το χείλος που συσπάται
από δίψα
μα δε χρειάζεται να σηκωθώ
για το νερό
αφού με βλέμμα υγρό
σε φιλώ μέσα στη νύχτα.

ΤΟΥ ΒΟΤΑΝΙΚΟΥ Ο ΜΑΓΚΑΣ

2010-02-18T11:12:00.004+02:00

ΤΟΥ ΒΟΤΑΝΙΚΟΥ Ο ΜΑΓΚΑΣ

Το πλήθος όρθιο˙ χειροκροτούσε.
Τα μπουζούκια έπαιζαν Της Δικαιοσύνης
την εισαγωγή. Μα ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης
είχε άλλα σχέδια˙ άλλο ήθελε να πει.
Σηκώθηκε απάνω χαμογελαστός
και χόρεψε Του Βοτανικού ο Μάγκας.

Το πλήθος όρθιο˙ απορούσε.
Μέσα στα χειροκροτήματα, αλλιώτικο
το δικό μου
βούρκωνε γι’ αυτό το λίκνισμα
και μέχρι να εκπνεύσω θα βουρκώνει.

Όσα ξένα τραγούδια και να πεις
όσες πυραμίδες ερμηνείας κι αν ανέβεις
στο τέλος το δικό σου θα θυμάσαι
και θα θέλεις να χορέψεις.
Ακόμα και στο σκαμνί της δημιουργίας
βολεύεσαι καλύτερα.

ΦΙΔΙ ΣΤΟ ΜΠΑΛΚΟΝΙ

2010-02-16T16:21:00.004+02:00

ΦΙΔΙ ΣΤΟ ΜΠΑΛΚΟΝΙ

Όταν μου μιλάς γίνομαι η φωνή σου.
Πέφτω σουσάμι στο πρώτο κουλούρι
που έφαγες
αναρριγώ δέρμα στην πλάτη
των δέκατων έκτων γενεθλίων σου
απλώνομαι άσφαλτος στους δρόμους
που περπάτησες
και πάχνη στις πόλεις
που είδες περαστικός.
Γίνομαι η φωνή σου. Μιλάς και ξέρω
πόσος ιδρώτας τύλιξε τα δάχτυλά σου
όταν πρώτη φορά περιπλανήθηκαν
στο ζεστό γυναικείο κορμί
τί τύψεις ένιωσες μέσα στις εκκλησίες
προτού σταματήσεις να πηγαίνεις
πώς έκλεψες χρήματα από ξένα παντελόνια
κι από κείνο του πατέρα σου
κοιτάζοντας τριγύρω αγχωμένος.
Έτοιμη στο στόμα μου η φωνή σου
με προτρέπει ν’ αποκριθώ
κι υπόσχεται την ευτυχία και των δυο μας.

Οραματίζομαι τον εαυτό μου στα μπαλκόνια
και σιωπώ. Δεν είμαι εγώ αυτό
που θα ’θελες ν’ ακούσεις. Αν πρέπει
έτσι να με θυμάσαι, ξέχασέ με.
Δεν είμαι φίδι εγώ να διοικώ.

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΠΟΥΜΠΟΥΚΙΟΥ

2010-02-09T05:57:00.003+02:00

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΜΠΟΥΜΠΟΥΚΙΟΥ

Θραύση, διεκδικώ το μερτικό μου
απ’ τα σπασίματα:
είμαι το ποτήρι
μες στο οποίο αφηνιάζει το κρασί.
Διαλύομαι πριν καν γεμίσουν
οι γουλιές
και ποτίζω τα τραπεζομάντηλα
μ’ εκείνο τ’ άλικο της μέθης.
Στα ορεινά χωριά
μ’ απλώνουν στα μπαλκόνια
οι μανάδες των γαμπρών.
Είμαι η τουφεκιά
της αδιάλειπτης διακόρευσης.
Είμαι ο καθρέφτης
που κρεμάστηκε ανάποδα στους τοίχους.
Όσο κι αν πλησιάσεις
είδωλο δε θα δεις
αν δε γυρίσουνε τα μάτια σου
στο εσωτερικό μου.
Είσαι και μέσα μου όμορφη
αλλά όχι ίδια.
Μόνο μέσα στο ποίημα
αμάραντο δωρίζεται το μέλλον
μπουμπουκιού.

ΘΗΚΕΣ

2010-02-08T16:53:00.004+02:00

ΘΗΚΕΣ

Στη βιβλιοθήκη μου έχω πιάτα
στην πιατοθήκη μου βιβλία.
Πάνω στα βιβλία μου τρώω
κι ύστερα, χορτάτος, σας σερβίρω.
Κυρίως γεύμα ο εαυτός μου
ο εαυτός μου επιδόρπιο
πηρούνι μια κατάσταση
μαχαίρι μια αλήθεια.
Διαιτητικός. Ασκητική τροφή.
Βίος κουτάλι διαρκώς ν’ ανακατεύομαι.

ΠΑΡΑΘΥΡΑ

2010-02-06T11:28:00.002+02:00

ΠΑΡΑΘΥΡΑ

Κανένα παράθυρο δεν έχει κλειδαριά.
Όλα τους ανοίγουν από μέσα.
Αν ξεχάσεις το κλειδί
παραμένεις ιδιοκτήτης
και για πρώτη σου φορά
τα βλέπεις είσοδο
δίχως το φόβο του διαρρήκτη.
Επιχειρώντας να τα παραβιάσεις
δε θέλεις ν’ αποτύχεις.
Θέλεις μέσα στο σπίτι σου να μπεις
γιατ’ είναι δίκαιο να έχεις σπίτι.

Paul Polansky, Αγάπη και άλλα ποιήματα

2010-02-06T11:19:00.006+02:00

Ο ΦΟΒΟΣ

είναι μέσα σ’ όλους μας.
Ακόμα και στους πυγμάχους.
Γι’ αυτό, άλλωστε, πυγμαχούμε.
Για να ξορκίσουμε αυτή την αμαρτία.

Οι άνδρες, υποτίθεται, δεν πρέπει να φοβούνται.
Φοβόμαστε όμως.
Γι’ αυτό και πρέπει πάντοτε
ν’ αποδεικνύουμε την αξία μας.

Πριν από κάθε αγώνα
έτρεμα άσχημα.
Τα χέρια μου ίδρωναν,
μύριζαν χειρότερα απ’ τα πόδια μου.

Ολάκερος, όμως, ο φόβος
ξεχνιόταν
με την πρώτη γροθιά.
Ειδικά αν την έτρωγα πρώτος.

Τότε κάτι μέσα μου
αναλάμβανε
κι ήμουν σ’ έναν άλλον κόσμο
γευόμενος

το πιο μεγαλειώδες
παραδείσιο συναίσθημα
που ένας άνδρας μπορεί να νιώσει
καταστρέφοντας

το είδος του.

ΤΟ ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ ΜΑΣ

Θέλουμε ελευθερία.

Ελευθερία να στέλνουμε τα παιδιά μας στο σχολείο
χωρίς να τα δέρνουν οι Αλβανοί.

Ελευθερία να βρίσκουμε δουλειά
χωρίς να μας δέρνουν οι Αλβανοί.

Ελευθερία να πηγαίνουμε για ψώνια
χωρίς να μας δέρνουν οι Αλβανοί.

Ελευθερία να ξαναχτίζουμε τα σπίτια μας
χωρίς να μας δέρνουν οι Αλβανοί.

Ελευθερία να ταφούμε πλάι στους προγόνους μας
δίχως τους Αλβανούς, τους αδελφούς μας Μουσουλμάνους,

να βεβηλώνουν τους τάφους μας.

ΠΕΙΝΑ

Δεν ανησυχώ
για το
αυριανό φαγητό

το στομάχι μου
δε μου
επιτρέπει
τέτοιον μακρόπνοο σχεδιασμό.

ΣΒΑΣΤΙΚΑ

Αφού είχαμε ξεθάψει
τους πρώτους τάφους
ενός εργάτη ο γιος
σκάλισε μια σβάστικα
σε μια ταφόπλακα

τον έπιασα επ’ αυτοφώρω
ούρλιαξα ώσπου μου ’φυγε το κεφάλι
δεν ήξερε
τι είχαν πάθει
στο δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο
οι Εβραίοι
οι δικοί του άνθρωποι

δεν είχε ακούσει
για το Ολοκαύτωμα
ούτε γνώριζε η σβάστικα
τι ήταν

ούτε αυτός ήξερε
τη σημασία της
ούτε και
ο πατέρας του

ήταν απλώς ένα σύμβολο
που κάποιοι, κουρεμένοι γουλί,
ψέκασαν στον τοίχο
του σχολείου του.

Ο ΔΟΝ ΚΙΧΩΤΗΣ ΣΤΟ ΚΟΣΟΒΟ

Οι μάχες του Δον Κιχώτη
ήταν φανταστικές.
Οι δικές μου πραγματικές.

Παλεύοντας με την αδικία
και το ρατσισμό
κατά των Τσιγγάνων.

Παλεύοντας με τις οργανώσεις αρωγής
που εξυπηρετούν πολιτικές σκοπιμότητες,
όχι ανθρωπιστικούς σκοπούς.

Ο Δον Κιχώτης κι εγώ
έχουμ’ ωστόσο ένα
κοινό:

κανείς από τους δυο μας
δεν κέρδισε ποτέ του
μάχη.

Ο ΜΩΥΣΗΣ ΚΑΙ Ο ΚΥΒΕΡΝΗΤΗΣ

Όταν ήμουν στο Ντένβερ
ήρθε ο Μωυσής απ’ το Μάλιμπου Μπητς
ντυμένος Τσάρλτον Χέστον
να πείσει τους συνέδρους
της Εθνικής Εταιρείας Όπλων
ότι τα πιστόλια δε σκοτώνουν τους ανθρώπους.

Τα λόγια του απ’ την εξέδρα
ενός πολυτελούς ξενοδοχείου του Ντένβερ
δεν παρηγόρησαν τις θλιμμένες οικογένειες
π’ έχασαν, μαθητές ακόμη, τα παιδιά τους
από πυροβολισμούς, δυο βδομάδες πριν, στο κοντινό Λίτλτον.

Οι πενθούσες οικογένειες δεν παρηγορήθηκαν
ούτε όταν ένας πρώην επαγγελματίας παλαιστής
ντυμένος ως ο κυβερνήτης της Μινεσότα
διακήρυξε αργότερα μες στη βδομάδα
ότι η τραγωδία του Κολουμπάιν
θα είχε αποφευχθεί
αν επιτρεπόταν στους δασκάλους
η οπλοφορία εντός των αιθουσών διδασκαλίας.

ΣΑΚΟΙ ΓΙΑ ΠΤΩΜΑΤΑ

Οι σάκοι για πτώματα
που η αστυνομία χρησιμοποίησε
για να βγάλει έξω
τους νεκρούς μαθητές
έμοιαζαν να είναι
οι ίδιοι πλαστικοί σάκοι
που ο στρατός χρησιμοποιούσε
για να φέρει απ’ το Βιετνάμ
τα πτώματα
των κολλητών μου συμμαθητών
ένα χρόνο μετά
την αποφοίτησή μας
απ’ το Λύκειο.

Δυστυχώς
δε νομίζω ότι
οι σάκοι για πτώματα
θα ’ναι ποτέ εκτός μόδας
στην Αμερική
για τους μαθητές
Λυκείου.

ΑΓΑΠΗ

Η αγάπη σπανίως διαρκεί.

Για μια γυναίκα
ένα φίλο, τους γονείς σου,
τα παιδιά σου- όχι.
Σίγουρα όχι για το Θεό.

Κάποιοι λένε
ότι είναι ως το τέλος εκεί
γι’ αυτό που
κάνεις καλύτερα.

Έχω δει ανθρώπους
να εγκαταλείπουν
το ταλέντο τους
μετά από πενήντα χρόνια.

Έχω δει επαγγελματίες
ν’ αφήνουν το βιολί,
τους πίνακές τους,
την επιστημονική τους έρευνα.

Ουδέποτε, όμως, είδα
πραγματικό πυγμάχο
να εγκαταλείπει
αγώνα.

Αυτό είναι αγάπη.

(Μεταγραφή: Δημήτριος Μουζάκης)

ΑΙΜΟΡΡΑΓΩ ΝΑ ΡΕΥΣΕΙΣ ΜΕΣΑ ΜΟΥ

2010-01-27T05:40:00.003+02:00

ΞΑΝΑΔΑΓΚΩ ΚΙ ΟΛΟΜΑΣΩΝΩ

Στο λεύκωμά μου κόλλησα φωτογραφία
του τάφου μου
π’ άλλο βέβαια δε δείχνει
απ’ το κρεβάτι μας
όπου σαν κτήνος σ’ αγαπώ
φονεύοντας την ηδονή.

Μ’ όλα τα μουγκρητά της ζούγκλας
μπήγομαι στο κορμί σου
μ’ όλα τα ρετσίνια των δένδρων
πασαλείβομαι στο τραύμα σου
κι εφευρίσκω όλο νεώτερους
αιμάτων μυζητήρες
να μη χάσω σταγόνα πόνου κι ουρλιαχτού
στα ρημαγμένα μέλη σου
π’ ολοτρυγώ με λόγια και με τρόπους
ώσπου φτάνει μη φτάνει μη
ψελλίζει η σακάτική σου γλώσσα
μες στο στόμα μου
όταν εγώ ακόρεστος ξαναδαγκώ
κι ολομασώνω διάπυρος σπερμάτων
το καθετί που είσαι.

Θα σου το πω και το γιατί
σταλήλιακτη λιακάδα λιοστεργόσπορη:
μόνο στην όψη σου πετάλων κι ωοθήκης
(τέτοια καμπυλωτά καρπόφυλλα
μεστολομελωμένα)
αν μείνουν έστω και λεπτόνιά σου
αγονιμοποίητά μου
θα εκραγώ πυρηνικός μέσ’ απ’ το σώμα μου
ουτιδανός κι ατιμασμένος μάγος.

Ενώ έτσι˙ θα δεις
ξαπλώνοντας μετά πάνω στο στήθος μου
πόσο διαφανής είναι αυτή η βουλιμία μου
και πόσα χρώματα το στρώμα μας αλλάζει

όπως με την αυγή αχνίζει απ’ το δέρμα μου
η στρατόσφαιρα της βόλτας μας αυτής.

ΠΡΩΙΝΟ ΞΥΠΝΗΜΑ

Αντί να φορέσω το μαλλί του
ενσωμάτωσα τον αμνό.
Κατόπιν άδειασα το μαξιλάρι μου
απ' τα πούπουλα
κι έβαλα μέσα του λίμνη με πάπιες.

Τα πούπουλα τα πήρα μαζί μου
στη δουλειά.
Δεν άφησα συνάδελφο
να μην τα δείξω.

Δεν είμαι σίγουρος γιατί.
Ίσως είναι ο τρόπος μου
να προτείνω κάτι καλύτερο
μέσ’ απ’ αυτό που ζούμε.
Ποιος θα τα βάλει με τα πούπουλα
αν δεν του πεις πώς είναι να κοιμάσαι
πάνω στη λίμνη με τις πάπιες;

Ο ΓΕΙΤΟΝΑΣ Ο ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟΣ

Όταν φωνάζει ο γείτονας
στη γυναίκα του, στο παιδί του
στο άτακτο, παχύ σκυλί του
μου ’ρχεται ν’ αρπάξω
τη σιδερώστρα
να του χτυπήσω το κουδούνι
και με το που θ’ ανοίξει
να του φέρω στο κεφάλι
άπλυτα, πλυμένα, σίδερα
κι ατμούς. Δεν το κάνω.

Ο λόγος δεν είναι
το δικαίωμα που θα του δώσω
να μ’ ανοίξει το κεφάλι
όποτε φωνάξω εγώ. Όχι.
Ξέρω καλά πόσο ενοχλείται
ο γείτονας
έτσι που είμαι μόνιμα μουντός
απρόσιτος, αμίλητος, σκυφτός.

Εάν ενδώσω στη φωνή του
θα ενδώσει στη σιωπή μου
ο γείτονας ο διαφορετικός.

ΔΩΡΗΤΗΣ ΣΠΕΡΜΑΤΟΣ

Αν το παιδί μου γίνει
γιατρός ή δικηγόρος
πρόεδρος κάποιας κυβέρνησης
ή καθηγητής πανεπιστημίου
πείτε του, σας εκλιπαρώ
ποιος ήταν ο πατέρας του.
Αλλιώς
ούτε να το ξέρω δε θέλω.

ΟΙ ΤΟΜΕΣ

Ξεχάστε τις εποχές
με τις αυξητικές στήθους
και τις λιπαναρροφήσεις
των γνωστών μοντέλων.
Εφεξής κι
ανεξαιρέτως όλες οι γυναίκες
ως και τις αιμορροΐδες τους
θα χειρουργούν
στους πλαστικούς χειρουργούς.
Μόνο το επιδέξιο νυστέρι
μπορεί στο σκύψιμο να κρύψει
τις τομές.

ΓΙΑ ΛΥΠΗΣΗ

Μπορώ ν’ ανταλλάξω λέξεις
κρατώντας τη σημασία τους˙
να πω την αγάπη όρνεο
την πίστη μου λευχαιμία.
Μ’ όρνεο στα σωθικά
στο νου μου λευχαιμία
κανείς δε θα καταλαβαίνει
κι όλοι θα με λυπούνται˙
θ’ απομείνω μοναχός, αόρατος
εξόν ενός ή δυο ανθρώπων.
Αυτοί θα ξέρουν το μυστικό μου.
Θα ’ναι κι αυτοί για λύπηση
ένοικοι των σκιών
όπου το φως ευφραίνεται
ασφαλές κι ακοινοποίητο.

ΟΙ ΜΕΣΑ ΜΑΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ

Όταν μ’ αποτεφρώσουν
να σκορπίσεις τις στάχτες μου
στον αέρα του σπιτιού˙
να μ’ αφήσεις να σου κάνω
συντροφιά
όπου αναπνεύσαμε
αέρα δωματίου.
Καταλαβαίνεις πόσο χώρο φυτέψαμε
με τις μέσα μας εκτάσεις
ή πρέπει ν’ αναστηθώ για να δακρύσεις;

ΜΠΟΥΓΑΔΟΝΕΡΟ

Η καλοσύνη μου
αεροπλάνο που δεν απογειώνεται
κι όλο στην άσφαλτο σφαδάζει
κει που οάσεις βλέπουνε
οι διψασμένοι του καιρού μου.
Ήρως δεν είμαι να δροσίσω.
Στον άνθρωπο τάζω την άρση
του κόσμου που άνθρωπος έφτιαξε.
Στον κόσμο τάζω την άρση
ανθρώπου που έφτιαξε κόσμο.
Μεθάω συχνά και ντρέπομαι.
Στη μύτη μου σπάζουν αγγεία
γιομάτα μπουγαδόνερο.

ΜΗΔΕΝ ΡΕΖΟΥΣ ΑΡΝΗΤΙΚΟ

Όλο το προηγούμενο δευτερόλεπτο
χαμογελούσες. Είναι βαρύς ο εθισμός
κατάλαβέ με
ιδρώνω και πονώ, πίνω
μα δε μεθώ
έχεις τη δόση μου στα χείλη σου
τις φλέβες μου όλες άδειες
αιμορραγώ να ρεύσεις μέσα μου
δίχως σου ξεψυχώ.

T.S. ELIOT, ΜΙΑ ΑΦΙΕΡΩΣΗ ΣΤΗ ΓΥΝΑΙΚΑ ΜΟΥ

2010-01-27T02:57:00.007+02:00

Σ’ εκείνη που οφείλω το άλμα της απόλαυσης
Καθώς ταχύνει τις αισθήσεις μου με την αφύπνισή μας
Και το ρυθμό που κυβερνά του ύπνου την ανάπαυλα,
Ενιαία αναπνοή, σιαμαία ανάσα

Εραστών που αντήλλαξαν τη μυρωδιά του σώματος
Που σκέφτοντ’ όμοια χωρίς να λένε λόγια
Και φλυαρώντας όμοια, νόημα δε γυρεύουν

Κανείς ενοχλητικός άνεμος δε θα παγώσει
Κανείς ήλιος κατηφής δε θα μαράνει
Τα ρόδα στο ροδόκηπο που ’ναι δικά μας, δικά μας μόνο

Κι ας είν’ η αφιέρωση αυτή γι’ άλλους να τη διαβάσουν:
Aυτά είναι λόγια προσωπικά που σ’ απευθύνω δημόσια.

(μεταγραφή: Δημήτρης Μουζάκης)

Ο ΤΟΙΧΟΣ

2010-01-26T06:36:00.004+02:00

Κάποτε, σε μια παράξενη πόλη ενός σκοτεινού πλανήτη, ζούσε ένας τοίχος. Ο τοίχος αυτός, λευκός και σκληρός κι ενίοτε υγρός για κάποιες μέρες του Xειμώνα, δεν ήταν σαν όλους τους κουφούς τοίχους όλων των συνηθισμένων πόλεων των φωτεινών πλανητών: ήταν ένας τοίχος που άκουγε. Το δωμάτιο που περιέκλειε φιλοξενούσε συχνά επισκέπτες και ενοίκους, προσωρινούς και μόνιμους, ανθρώπους όλων των θυμικών και χνώτων. Άλλοτε, πάλι, το δέρμα του ξεφλούδιζε απʼ τη σιωπή και την ακινησία, κι ο τοίχος έμενε μόνος του με τις φωνές του παρελθόντος, ανυπόμονος να υποδεχτεί νέες ομιλίες, ολοκαίνουριους ψιθύρους μα κι υγρούς, γιομάτους πίκρα, αναστεναγμούς.

Και πόσα δεν είχε ακούσει ο τοίχος στο δωμάτιο! Στριγγλιές, αναφιλητά, γρήγορες ανάσες μα κι αργές, συζητήσεις ως τα χαράματα, παιδικά κι ενήλικα κλάματα κι ασυγκράτητες χαρές με ξεφωνητά και ποδοβολητά! Ο τοίχος τα παρακολουθούσε όλα με μεγάλη λαιμαργία, τα ρουφούσε, στενοχωριόταν με τη θλίψη των ανθρώπων, χαιρόταν με τη χαρά τους, γινόταν φίλος, αδελφός τους, μάνα τους, πατέρας τους… ώρες ώρες ευχόταν να μην ήταν τοίχος, να ήταν και κείνος άνθρωπος, να μπορούσε να περπατήσει ανάμεσα στους ανθρώπους, να χορέψει μαζί τους, να τους αγκαλιάσει, να ζήσει κι αυτός τη ζωή τους μʼ όλα τα συναισθήματα, τα δάκρυα, την ελευθερία και την ομορφιά.

Κάτι τέτοιες ευχές, όμως, πραγματοποιούνται μόνο στα παραμύθια όπου οι τοίχοι είναι ψεύτικοι κι οι άνθρωποι που ζουν μέσα σʼ αυτούς αληθινοί. Έτσι, ο τοίχος μας παρέμενε τοίχος, σιωπηλός σύντροφος των ανθρώπων, ακούραστος προστάτης και φύλακας της καθημερινότητάς τους στιγμή με τη στιγμή, μέρα τη μέρα, χρόνο το χρόνο. Καμιά επανάληψη δεν τον εξαντλούσε, καμιά συμφορά δεν τον τρόμαζε, καμιά χαρά δεν τον λίγωνε ώστε να προσευχηθεί στο Θεό των τοίχων να χάσει την ακοή του. Οι ήχοι των ανθρώπων αποθηκεύονταν στα σπλάχνα του ως το μεγαλύτερο και μελωδικότερο δώρο, για το οποίο αισθανόταν ευγνωμοσύνη βαθιά.

Ένα βράδυ –βράδυ θα πρέπει να ʼταν, μιας και τοίχος που δε νιώθει το φεγγάρι δεν υπήρξε ποτέ– το δωμάτιο του τοίχου επισκέφθηκε για πρώτη φορά ένας άνθρωπος που δεν έμοιαζε με κανέναν απʼ τους ανθρώπους που ως τώρα είχε ακούσει. Ο άνθρωπος αυτός φερόταν αλλόκοτα, ανακάτωνε το δωμάτιο, ψαχούλευε το καθετί που υπήρχε μέσα του, ανοιγόκλεινε συρτάρια, περιεργαζόταν θήκες και θηκούλες, ψηλαφούσε τον ίδιο τον τοίχο σπιθαμή προς σπιθαμή και τον αναστάτωνε. «Κλέφτης», σκέφτηκε ο τοίχος και τρομοκρατήθηκε– και τότε, συνέβη κάτι το καταπληκτικό. Ο άνθρωπος που ψαχούλευε με τόση μανία το δωμάτιο είπε: «Ναι, κλέφτης». «Ακούστηκα;», αναρωτήθηκε σαστισμένος ο τοίχος. «Ναι», αποκρίθηκε πανήρεμος ο κλέφτης, συνεχίζοντας, ταυτόχρονα, την επιδρομή του.

«Αν δε φύγεις, κλέφτη», σκέφτηκε θυμωμένα και αποφασιστικά ο τοίχος, «θα τρίξω τα τούβλα μου με όλη μου τη δύναμη. Οι άνθρωποι που ζουν μέσα μου θα νομίσουν ότι γίνεται σεισμός, θα ξυπνήσουν και τότε…». Ο κλέφτης δε φάνηκε να ταράζεται. Με ξεκάθαρη φωνή και, δίχως να πάψει στιγμή να αναζητά, είπε στον τοίχο: «Κανείς δε ζει μέσα σου». «Χα», κάγχασε ο τοίχος με τη σκέψη του. «Και ποιοι είναι όλοι αυτοί που ακούω ολημερίς –και καμιά φορά το βράδυ– να μιλούν και να στενάζουν, να κλαίνε και να γιορτάζουν, να γεννούν, να μισούν και νʼ αγαπούνε;». «Απʼ έξω σου έρχονται, καημένε, όλες οι φωνές», είπε ο κλέφτης, «εδώ μέσα μήτʼ έζησε μήτε θα ζήσει κανείς ποτές».

Ο τοίχος δεν πίστεψε τον κλέφτη. Πήρε βαθιά ανάσα από τα ρουθούνια της επιφάνειάς του κι έτριξε μʼ όση δύναμη είχε τα τούβλα του για να ξυπνήσει τους ανθρώπους, μια και δυο και τρεις φορές. Αποκαμωμένος, περίμενε νʼ ακούσει την αφύπνιση που θα έδιωχνε τον κλέφτη. Όμως δε σάλεψε κανείς. Κρύος ιδρώτας περιέλουσε, τότε, τον τοίχο. Ώστε ήταν αλήθεια; Όλα έρχονταν απʼ έξω; Μέσα στο δωμάτιο, το δικό του το δωμάτιο, δεν έζησε ποτέ κανείς; Κι ετούτος, ο κλέφτης, τι γύρευε με τέτοια επιμονή μες στο δωμάτιο;

Ο κλέφτης άκουσε τις ερωτήσεις του τοίχου μα δεν αποκρίθηκε. Συνέχισε για ώρες κι ίσως μέρες πολλές την αναζήτησή του μέσα στο δωμάτιο που, αν και ποτέ του δε φιλοξένησε ανθρώπους, θα πρέπει να ʼχε μέσα του πολύτιμα αντικείμενα, πετράδια, ίσως, μεγάλης αξίας ή ράβδους χρυσού.

Κάποτε ο κλέφτης τέλειωσε το ψάξιμο κι έκαμε να φύγει. «Μη», σκέφτηκε ο τοίχος, «πες μου τʼ όνομά σου, πες μου τι γύρευες μες στο δωμάτιο τόσον καιρό». «Είμαι ο Στίχος», απάντησε ο κλέφτης, «και μάζεψα τα φλούδια». «Ποια φλούδια;», αναρωτήθηκε ο τοίχος. «Τα φλούδια από το δέρμα σου, τοίχε, τα φλούδια που χύνονταν παντού μες στο δωμάτιο όταν κανένας ήχος δεν έφτανε στʼ αυτιά σου, καμιά ευτυχία, καμιά ομιλία, καμιά αγάπη ή ψέμα ή μίσος ή γέννα˙ τα φλούδια της μοναξιάς σου, τοίχε, τα πάω στους ανθρώπους για να ερωτευθούν». Μʼ αυτές τις κουβέντες ο κλέφτης έφυγε.

Ο τοίχος σωριάστηκε στα πόδια της γυναίκας και προσκύνησε.

FILIOQUE

2010-01-26T06:30:00.003+02:00

Η σκόνη που έχω σήμερα στον αυχένα είναι από τη στέκα του Καρούζου. Οι κρούσεις που έχουν πραγματοποιηθεί επί των τοιχωμάτων μιας του ρήσης –ρήση το τραπέζι του μπιλιάρδου, μπίλια, εννοείται, το κεφάλι μου- είναι περισσότερες από τις σκέψεις που μπορώ να καταγράψω. Ας διασώσω κάποιες, αφού αναφέρω τη ρήση:

Ο ποιητής έχει όλα του ποιηματογράφου. Ο ποιηματογράφος δεν έχει τίποτα του ποιητή.(1)

Σκέφτομαι έτσι, για αρχή, ότι τόσο ο ποιητής όσο και ο ποιηματογράφος συνθέτουν ποιήματα. Γνωρίζω, άραγες, κάποιον ορισμό του ποιήματος; Όχι ο αγράμματος, ο ενδεής κι απαίδευτος, ορισμό του ποιήματος δε γνωρίζω. Καθότι αυτάρεσκος, δεν παραιτούμαι: επιθυμώ να σκαρώσω έναν. Ποίημα, λοιπόν, είναι κάθε λεκτική σύνθεση που, όταν ολοκληρωθεί, ο συνθέτης της ομολογεί στον εαυτό του πως αυτό που συνέθεσε είναι ποίημα (ή, έστω, διερωτάται). Έχω την αίσθηση πως αν ο συνθέτης λέξεων διακατέχεται από μια γνήσια, ανυπόκριτη βεβαιότητα πως η σύνθεσή του δε συνιστά ποίημα, δεν πρόκειται ποτέ να τη φανερώσει στην ανθρωπότητα ως ποιητική σύνθεση. Πρόκειται, λοιπόν, για μια σύνθεση με την οποία ουδέποτε θα ασχοληθούν άνθρωποι, επομένως ουδέποτε θα σχηματιστεί άποψη για την ποιητική της αξία, πέραν αυτής του συντάκτη της και του Θεού της ποίησης.

Όρισα, λοιπόν, το ποίημα στο επίπεδο των προθέσεων του συντάκτη. Τοιουτοτρόπως συμπεριέλαβα στα άπαντα της παγκόσμιας ποίησης όλα τα ποιήματα που συνετέθησαν υπό τη σκέπη του «τώρα συνθέτω ποίημα» ή «ίσως είναι ποίημα αυτό που τώρα συνθέτω». Σύμφωνα με τη ρήση του Καρούζου, άλλα από αυτά τα ποιήματα είναι ποιήματα ποιητών και άλλα ποιήματα ποιηματογράφων. Όλα τους, δε, διαθέτουν τον ιστό που απέκτησαν κατά την αυλάκωση του ορισμού μου: τα συνέχει η (ασθενική, έστω) πεποίθηση του συνθέτη τους, η απαραίτητη για να παρουσιασθούν στην ανθρωπότητα ως ποιήματα.

Ερχόμαστε στο κρίσιμο ερώτημα. Πώς ξέρουμε ποια ποιήματα είναι ποιήματα ποιητών (για να τα στολίσουμε με δαφνόφυλλα και να τʼ αγαπάμε ως δια χειρός των όλα κατεχόντων) και ποια ποιήματα ποιηματογράφων (για να τα πτύουμε απαξιωτικώς και να τα μισούμε ως δια χειρός των τίποτα κατεχόντων);

Ούτε ξέρω τρόπο ούτε μπορώ να σκαρώσω. Σχεδίασα έναν ορισμό για το ποίημα προσπαθώντας να διατηρήσω την πληθυσμιακή ακεραιότητα του συνόλου των ποιημάτων. Αποδέχτηκα ότι όλα τα ποιήματα είναι ποιήματα, στη βάση του ότι συνετέθησαν ως τέτοια, με τον ίδιο τρόπο που αποδέχομαι ότι όλα τα τραγούδια είναι τραγούδια επειδή συντίθενται ως τραγούδια (και όχι ως συνηχήσεις απώθησης σκύλων, μυοκτονίας ή απεντόμωσης). Από εκεί και πέρα, αδυνατώ να ξεχωρίσω ποιητές από ποιηματογράφους.

Μέσα στην απελπισία του αδιεξόδου, προκύπτει το εξής ερώτημα: είμαι υποχρεωμένος να αποδεχθώ το διαχωρισμό των ποιητών από τους ποιηματογράφους; Ας αναρωτηθώ κατάτι ευστοχότερα. Τι λόγους έχω να αποδέχομαι το διαχωρισμό των ποιητών από τους ποιηματογράφους; Ένας λόγος ενδεχομένως είναι το πρόσωπο που πραγματοποίησε το διαχωρισμό: ο Νίκος Καρούζος. Από μόνο του το γεγονός αυτό φρονώ ότι για σημαντική μερίδα ανθρώπων συνιστά απόδειξη, αποτελεί απολύτως αντισεισμικό οίκο αυθεντίας. Σε εμένα δεν επαρκεί. Άλλος λόγος θα μπορούσε να είναι η συμπεριφορά της ιστορίας απέναντι στα ποιήματα: άλλα τα απαθανατίζει και άλλα τα απαλείφει, περιορίζει την ύπαρξή τους στο ότι, απλώς, κάποτε συνετέθησαν. Θα μπορούσε, λοιπόν, κάποιος να ισχυριστεί ότι τα μεν εγράφησαν από ποιητές και τα δε από ποιηματογράφους. Σουρωτήρι και ο λόγος αυτός. Μπάζει από παντού: α) Δεν είναι ενιαία η τοποθέτηση των ανθρώπων απέναντι στα ποιήματα που απαθανατίζει η ιστορία, β) Οι μηχανισμοί απαθανατισμού δεν εξασφαλίζουν σε καμία περίπτωση την έκφραση της λαϊκής αποδοχής, την ισότιμη προβολή όλων των ποιημάτων ή την εφαρμογή κάποιων κοινώς αποδεκτών συνιστωσών αισθητικής, γ) Η ιστορία δεν έχει γραφτεί για τα ποιήματα που συντίθενται σήμερα, επομένως δεν μπορεί να προσφέρει τίποτα ως προς το αν θα τους αποδοθεί κύρος ποιητή ή απαξίωση ποιηματογράφου, δ) Από πουθενά δεν προκύπτει κάποιο «κοσμικό», «μεταφυσικό» αλάθητο της ιστορίας. Ένας τρίτος λόγος θα μπορούσε να είναι η αποδοχή μιας υπεριπτάμενης ποιητικής ιδέας ή προτύπου, προφήτες της οποίας είναι μόνον οι ποιητές και όχι οι ποιηματογράφοι, έστω κι αν αδυνατούμε ημείς οι θνητοί να διατυπώσουμε το σύνολο των κανόνων που γρήγορα, άμεσα και αδιαμφισβήτητα θα εφαρμοζόταν, απομονώνοντας σαφώς τις δύο ομάδες. Είναι, πράγματι, πειρασμός, φύσει εκπορευόμενος ίσως, να πνευματοποιεί κανείς το σωματικό του ρίγος, να παράγει μια μεταφυσική υπόσταση τοποθετημένη εκτός χωροχρόνου, χαρακτηριζόμενη από πλασματική τελειότητα και αφθαρσία. Κάπως, έτσι, άλλωστε, φθάνουμε και στο filioque της Ποίησης: το Άγιο Πνεύμα (η ποίηση) εκπορεύεται μόνο από τον Πατέρα (το Θεό της Ποίησης) ή και τον Υιό; Στα θεολογικά συγκλονιζόμαστε αιώνες τώρα δίχως να αμφιβάλλουμε για το πρόσωπο του Υιού. Στα ποιητικά, μαίνονται τα χειρότερα: ούτε καν ξέρουμε τον Υιό. Διεκδικούν ποιητές και ποιηματογράφοι.

Δε βρίσκω να μου προσφέρει τίποτα ο διαχωρισμός ποιητών και ποιηματογράφων. Τον εγκαταλείπω στο αίνιγμά του. Προσπαθώ να βυθιστώ σε ύπνο ηδύ και δια τούτο ενθυμούμαι τον Μάρκο Αυρήλιο: Σήμερα ξέφυγα από καθετί βασανιστικό ή μάλλον έδιωξα καθετί βασανιστικό˙ γιατί δεν ήταν έξω αλλά μέσα μου, στη φαντασία μου.(2) Στρατιές ποιητών, αναγνωστών και θεωρητικών της λογοτεχνίας ερίζουν γύρω από εκφράσεις όπως «τούτο είναι ποίημα, κείνο δεν είναι ποίημα», «κείνος είναι ποιητής, τούτος δεν είναι ποιητής», υπό τας επιταγάς μιας αποπροσανατολισμένης αίσθησης του υπηρετείν την υπεριπτάμενη Ποίηση. Λες και η συγγραφή ποιήματος ταυτίζεται με την άσκηση του ιατρικού επαγγέλματος: χρειάζεται άδεια (εκ Θεού, κράτους ή θεοκρατούμενου κράτους;) και ο παραβάτης φυλακίζεται ως απειλών τη δημόσια υγεία.

Μήπως-διερωτώμαι-θα ήταν καλύτερα αν ορίζαμε γενναιόδωρα πως ποίημα είναι ό,τι γράφεται με την αυτή πρόθεση, αποφορτίζοντας τη λέξη από το μεταφυσικό κίνδυνο της βλασφημίας, ταυτίζοντας τους ποιηματογράφους με τους ποιητές και, εν τέλει, συμφωνώντας σε έναν εφαρμόσιμο, κυριολεκτικό ορισμό;

Μήπως-διερωτώμαι-θα ήταν καλύτερα αν αποφλοιώναμε την ποιητική πράξη από την ανάγκη προσδιορισμού φυλετικής ανωτερότητας κάποιων στιχοπλόκων έναντι κάποιων άλλων;

Μήπως-διερωτώμαι-θα ήταν καλύτερα αν στοχεύαμε σε ένα ευρύ, πεπαιδευμένο περί τα ποιητικά κοινό, το οποίο θα επιλέγει μόνο του τα ποιήματά του, δίχως την προληπτική διαλογή των «επαϊόντων», τουτʼ έστιν ακαδημαϊκών, περιοδικαρχών και άλλων ηγεμόνων;

Μήπως-διερωτώμαι-θα ήταν καλύτερα αν μετουσιώναμε το σεβασμό απέναντι στην ποιητική τέχνη σε σεβασμό απέναντι σε όλους εκείνους που την υπηρετούν και όχι σε εκείνους που καταλαμβάνουν το θώκο μιας-συχνότατα αμφίβολης ποιοτικά-αναγνώρισης, αναγνωρισιμότητος και δημοφιλίας;

Μήπως-διερωτώμαι-θα ήταν καλύτερα αν τοποθετούσαμε όλα τα ποιήματα στο ίδιο ράφι, αναγνωρίζοντας πως πρωτεύει η συγκίνηση που δυνητικά μπορούν να προκαλέσουν στον άνθρωπο εντός του ευρέος χωροχρόνου και όχι η όποια συγκυριακή, υψηλή ή χαμηλή δημοτικότητά τους;

Μήπως δε διαφέρουμε από τους καννιβάλους όταν είτε ως μονάδες είτε ως σύνολο λοιδωρούμε έναν άνθρωπο που έγραψε στίχους;

Στην αγκαλιά, πια, του Μορφέα, δε διερωτώμαι διόλου.

1. Καρούζος Νίκος, 1998: 115. Πεζά Κείμενα, Ίκαρος Εκδοτική Εταιρεία
2. Μετάφραση Ν. Μ. Σκουτερόπουλου