30 Απρ 2013

H γυναίκα και το κελί



Κάποτε ο Θεός φώναξε τους τρεις μηχανικούς του και τους παρήγγειλε: "φτιάξτε μου τον ποιητή". Ο πρώτος, ο γεωμέτρης, πήρε όλες τις λέξεις, τις έβαλε στο μαγικό του εργαστήριο, κι άρχισε να τις ανακατεύει και να τις συνταιριάζει τυχαία ώσπου κάποιος συνδυασμός τους να φέρει δάκρυ σε κάποιο μάτι, προκειμένου, δάκρυ το δάκρυ, κλάμα το κλάμα, να πληθύνει το συναίσθημα και η συγκίνηση και να αποπνεύσει το σώμα του ποιητή μέσ’ από τις άπειρες λέξεις των φθόγγων και των αναπνοών. Ο δεύτερος, ο οικιστής, πήρε σβάρνα τα καπηλειά και τα μέρη όπου οι αμαρτίες σκοτώνουν τους ανθρώπους και τους ταπεινώνουν κι έστησε αυτί να δει ποιος μπορεί να μιλήσει τον πόνο που οι άλλοι σιωπηλά υπομένουν μέσα στο αίμα και τους καπνούς. Κι όπως και με το γεωμέτρη, τσιμουδιά, βλέπετε, οι θαμώνες, και κανένας συνδυασμός της τύχης δε γεννοβολά σώμα ποιητή, απέτυχε οικτρά ν’ ακούσει ποίημα στα μέρη όπου συχνάζει η κατάρα. Ο τρίτος μηχανικός, ο κυνηγός, ζήτησε ένα κελί και μια γυναίκα. Ποιο ανθυπόκλασμα του δευτερολέπτου δεν μπορούμε να μετρήσουμε που συνώστισε τον ποιητή μέσα στο κελί, δίπλα στη γυναίκα- κι ευχαριστημένος ο Θεός έπνιξε στους κεραυνούς του ό,τι υποδύεται το ποίημα έξω από το κελί με τη γυναίκα, όπου ο ποιητής διοικεί τον υπόλοιπο κόσμο των αισθήσεων με έρωτα και απομόνωση. Και μολονότι ο Θεός συνέχισε να αγνοεί την προέλευση του ποιητή, προστατεύει κι ευλογεί τη γυναίκα και το κελί με ζωή και λουλούδι.

Άπλετο φως



Όταν ήμουν μαθητής της τρίτης δημοτικού είχα ένα φίλο στην έκτη, το Δημοσθένη. Τελειώνοντας το δημοτικό ο Δημοσθένης, ο οποίος, ως μεγαλύτερος, ήταν πάντοτε πρόθυμος να με προστατεύσει αν χρειαζόταν, μου είπε «Μήτσο, του χρόνου θα έρθει στο σχολείο ο αδερφός μου ο Άγγελος˙ να τον προσέχεις».

Έτσι κι έγινε. Ο Άγγελος, ένα παχουλό παιδί με τεράστια, αφρατοκορδωτά μαγουλάκια, ήρθε πρωτάκι στο σχολείο μας, κι εγώ είχα το νου μου μην τον χτυπήσουν, να είμαι εκεί αν φοβηθεί, αν θέλει κάποιον να μιλήσει ή να παραπονεθεί. Δεν το έκανα τόσο για τον Άγγελο, άλλωστε ο Άγγελος ήταν ένα χαριτωμένο πρωτάκι μέσα στα υπόλοιπα χαριτωμένα πρωτάκια, μα το έκανα επειδή είχα δώσει το λόγο μου στο Δημοσθένη. Εικοσιπέντε χρόνια πέρασαν από τότε, άλλωστε, κι ακόμα θυμάμαι την υπόσχεση που έδωσα στο Δημοσθένη, κι ας ξέρω ότι αυτός θα την έχει πια ξεχάσει. Εγώ τη θυμάμαι γιατί έτσι θέλω να με θυμούνται: ως αυτόν που δεν έσπασε ποτέ το λόγο του.

Ένα μεσημέρι ο Άγγελος γλίστρησε κι έπεσε. Κάπου παραπέρα ήμουν κι εγώ στην αυλή κι έσπευσα αμέσως κοντά του ταραγμένος, τον βοήθησα να σηκωθεί κι άρχισα να τον παρηγορώ. Ο Άγγελος έκλαιγε δυνατά. Σε δευτερόλεπτα τον πλησίασε ο δάσκαλός μου, ο οποίος μου έκανε νόημα να παραμερίσω. «Τι έπαθες;», ρώτησε τον Άγγελο ψυχρά. Ο Άγγελος δεν αποκρίθηκε και συνέχισε να κλαίει. «Δεν έχεις τίποτα», συνέχισε ο δάσκαλός μου ψυχρά και επιτακτικά, «πήγαινε στη βρύση να πλυθείς, εμπρός». Εγώ πλησίασα τον Άγγελο ξανά, τον έπιασα από το χέρι για να τον συνοδεύσω στη βρύση, ρωτώντας τον αν πονάει πουθενά, αν είναι καλά και άλλα τέτοια. Ο Χαρίτος, ο δάσκαλός μου, γύρισε τότε ενοχλημένος προς το μέρος μου και μου είπε ψιθυριστά: «μη μου χαλάς τη δουλειά».

Ένιωσα σα να με χτύπησε κάποιος με όλη του τη δύναμη στο σαγόνι. «Μη μου χαλάς τη δουλειά». Ώστε, λοιπόν, η συμπεριφορά του δασκάλου μου απέναντι στον Άγγελο δεν ήταν αυθόρμητη. Είχε έναν αντικειμενικό στόχο. Ήταν μεγάλο μάθημα για μένα αυτό. Μεγάλο και σπουδαίο: πως πίσω από τις συμπεριφορές των ανθρώπων, υπάρχουν στόχοι. Κι είναι σοφός αυτός που τους ανιχνεύει και τους κατανοεί.

Έκτοτε έπαψα να απορώ με πολλά. Αποδέχθηκα την ύπαρξη όλων των στοχοκεντρικών συμπεριφορών των ανθρώπων. Όταν έχεις να κάνεις με ανθρώπους και συμπεριφορές, είναι εύκολο να καταδικάσεις ή να επαινέσεις. Είναι εύκολο να ταυτιστείς ή να απορρίψεις, να επαναστατήσεις ή να συστρατευθείς.

Τι γίνεται όμως όταν πίσω από μια συμπεριφορά δεν υπάρχει κανείς; Τι γίνεται όταν η καρδιά ενός νεογνού σταματά, όταν κεραυνός χτυπά ένα διαβάτη, όταν ένας δεκαεξάχρονος παθαίνει λευχαιμία; Τι γίνεται όταν δεν υπάρχει κανένας ζωντανός, καμία συμπεριφορά, καμία γνωστή νομοτέλεια να ψέξεις ή να εξάρεις;

Τότε έρχεται η ώρα που θα πιστέψεις ή δε θα πιστέψεις. Θεός είναι το σκοτάδι που ο άνθρωπος ανάβει εκεί που υπάρχει άπλετο φως. Χάος.

22 Απρ 2013

Knights of an exquisite moment


Out of the many ways to love, I choose to love people through the music they teach me. All of them knights of an exquisite moment, they have brought some melody in my head that reminds me diversity lies above beauty and ugliness. Timo Kesti of Finland has taught me this.


George Mouzakis of Greece has taught me this.


Mara Madalina of Romania has taught me this.


Different melodies, yes, different worlds, perhaps, but my love binds them all, as I am constantly all the people I have loved throughout time, space and dream- and no one is like me nor anyone will ever be.

21 Απρ 2013

Το όνομα των πραγμάτων



"Οι άνθρωποι δεν μπορούν να κρίνουν την αισθητική αξία ενός έργου, το κρίνουν από μία σκοπιά σεμνοτυφική, όχι σεμνότητας ή ηθικής, σεμνοτυφία˙ αυτά που έχουν μάθει ότι δεν είναι σωστά, ότι δεν επιτρέπεται να τα πουν. Αυτά τα έχουν πει οι αρχαίοι Έλληνες με τη μεγαλύτερη... ένας Αριστοφάνης είπε... και τι δεν είπε. Αυτό είναι μια τόλμη. Να πεις τα πράγματα με το όνομά τους. Κι ένας καλλιτέχνης είναι υποχρεωμένος  κάποτε να ξεπεράσει αυτούς τους φραγμούς κι αυτά τα εμπόδια της ψεύτικης σεμνοτυφίας, της εξωτερικής ηθικής, του savoir vivre, της ευπρέπειας, δήθεν, του λόγου. Η ευπρέπεια είναι αναξιοπρέπεια του λόγου που πρέπει να ακουστεί όπως γίνονται τα πράγματα.Τα γεννητικά όργανα, να τα πεις με το όνομά τους, όπως τα λες εσύ με τη γυναίκα σου, όπως τα λες με τη φίλη σου, με την ερωμένη σου, κι όχι μόνο δεν ντρέπεσαι, αλλά εξεγείρεσαι, εξάπτεσαι, ερεθίζεσαι περισσότερο με το να τα πεις με το όνομά τους..."

Έτσι είπε κάποτε ο Γιάννης Ρίτσος σε μία του συνέντευξη. Σωστά διαπίστωσε την έξαψη, τον ερεθισμό, τη διέγερση που προκαλεί η επίκληση των γεννητικών οργάνων όταν αυτή συμβαίνει με τη φίλη, την ερωμένη, τη γυναίκα. Αναρωτιέμαι, όμως: είναι η επίκληση των γεννητικών οργάνων με το όνομά τους που εξάπτει, ερεθίζει και διεγείρει ή μήπως το ότι το αληθινό όνομα των γεννητικών οργάνων έχει επενδυθεί από την ψεύτικη σεμνοτυφία, την εξωτερική ηθική και το savoir vivre με την αναξιοπρέπεια και την ντροπή;

Ένας καλλιτέχνης, ταπεινά φρονώ, οφείλει να γνωρίζει ότι χάρη στην αναξιοπρέπεια αυτή του λόγου (τη σεμνοτυφία, δηλαδή, της περιρρέουσας ατμόσφαιρας), το να πεις τα γεννητικά όργανα με το όνομά τους (αυτό το απλό, απλούστατο και ασήμαντο πράγμα) προσδίδει λειτουργικότητα στην εκφορά αυτή. Για να το κάνω φραγκοδίφραγκα, ουδεμία στύση θα προκαλούσε ένα μουνί ή ένας πούτσος μέσα σε μία πρόταση ενός άνδρα μιας κοινωνίας  που δεν είναι σεμνότυφη.

Σε μία τέτοια κοινωνία, θα μας «έφτιαχνε» ο σεμνότυφος λόγος- διότι το αληθινό όνομα των πραγμάτων είναι, σε απώτατη ανάλυση, η παράβαση. Και ναι, ένα αληθινό ποίημα δεν εκμεταλλεύεται την παράβαση για να πάρει αξία. Το αληθινό ποίημα αγνοεί την παράβαση και κοιτάζει την πάρτη του. Γι’ αυτό και η τέχνη δεν περιορίστηκε ποτέ σε μία έκφραση, μία στρατηγική ή ένα δρόμο αλλά συχνάζει σε όλες τις εκφράσεις, όλες τις στρατηγικές και όλους τους δρόμους.

14 Απρ 2013

O Δεσμώτης Του Ιλίγγου



Ο Τζον "Σκότι" Φέργκιουσον (James Stuart) είναι αστυνομικός που έχει αποσυρθεί πρόωρα από την ενεργό δράση, αφού αντιμετωπίζει προβλήματα ακροφοβίας και κατάθλιψης. Ένας φίλος του από το κολέγιο, ο Γκάβιν Έλστερ, τον προσλαμβάνει για να παρακολουθήσει τη σύζυγό του Μάντλιν (Kim Novak). Η Μάντλιν, κατά τα λεγόμενα του συζύγου της, συμπεριφέρεται ως η μετεμψύχωση μιας γυναίκας, της Καρλότας Βαλντέζ, που πέθανε πολλά χρόνια πριν. Ο Σκότι παρακολουθεί τη Μάντλιν και την σώζει από απόπειρα αυτοκτονίας. Έπειτα οι δυο τους γνωρίζονται κι ο ντέτεκτιβ την ερωτεύεται. Το ζευγάρι ξεκινά μαζί τις έρευνες προκειμένου να συγκεντρώσει πληροφορίες για την Καρλότα, της οποίας η ψυχή έχει κυριεύσει το σώμα της Μάντλιν. Οι πληροφορίες οδηγούν τον Σκότι και τη Μάντλιν σε ένα μοναστήρι, όπου η Μάντλιν, κυριευμένη από το πνεύμα της Καρλότας, ανεβαίνει τις σκάλες για να φτάσει στο καμπαναριό. Ο Σκότι παθαίνει κρίση ιλίγγου και δεν καταφέρνει να σταματήσει τη Μάντλιν στην πορεία της προς την κορυφή του καμπαναριού. Η νεαρή γυναίκα αυτοκτονεί πέφτοντας από ψηλά. Ο Σκότι κυριεύεται από τύψεις, νοσηλεύεται για μικρό χρονικό διάστημα σε ψυχιατρική κλινική αλλά δεν καταφέρνει να ξεχάσει τη Μάντλιν. Μερικούς μήνες αργότερα κι ενώ έχει βγει από την κλινική συναντά την Τζούντη Μπάρτον, μια γυναίκα που έχει την ίδια εμφάνιση με τη Μάντλιν. Ο Σκότι πλησιάζει την Τζούντη, τη φλερτάρει, την επιθυμεί. Εκείνη ανταποκρίνεται. Και τότε αρχίζουν οι απαιτήσεις: να φορέσει το ίδιο ταγέρ με τη Μάντλιν, να βάψει τα μαλλιά της ξανθά, όπως ξανθά ήταν τα μαλλιά της χαμένης του αγάπης. Η «μεταμορφωμένη» Τζούντι επισκέπτεται τον Σκότι. Οι αλλαγές έχουν γίνει πλην μιας: τα μαλλιά της δεν είναι πιασμένα όπως ήταν τα μαλλιά της γυναίκας που ερωτεύθηκε και που έχασε. Η Τζούντη πηγαίνει στο μπάνιο για να του κάνει και το τελευταίο χατίρι. Βγαίνοντας έξω, όλα είναι αριστούργημα: το θαμπό πλάνο, η ηδονική κλιμάκωση, το πλησίασμα, η μουσική, το φιλί των εραστών. Ο Σκότι ανέστησε τη Μάντλιν. Κι ενώ μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν μπορούσε να κάνει έρωτα στην Τζούντη, επιτέλους το καταφέρνει.

Αυτός είναι ο έρωτας. Αποκλειστικός, άρρωστος, σχιζοφρενής, πυρηνικός, μανιοκαταθλιπτικός, νευρωτικός, κοσμογονικός, γιομάτος εμμονές, πάθος, προσκόλληση, ζήλεια, παράδεισο, φρίκη. Ο έρωτας σημαδεύει την ψυχή όπως η πυρακτωμένη ατσάλινη σφραγίδα το δέρμα του νεογνού. Κάποιοι γνωρίζουν, κάποιοι όχι. Κάποιοι δε θα μάθουν ποτέ.

Προς μεγάλη μου απορία και απογοήτευση, ο πολύς Hitchcock παρατείνει το φιλμ μετά τη σκηνή του φιλιού. Θέλει να μας δείξει την κατάληξη της σχέσης του Σκότι και της Τζούντη, θέλει να μας δείξει το αν ο Σκότι θα πληροφορηθεί τελικώς την πηγή της ομοιότητας της Τζούντη και της Μάντλιν, θέλει να μας δείξει τι ένιωθε η Μάντλιν για τον Σκότι και άλλα επουσιώδη.

Στην πραγματικότητα, το μόνο που ενδιαφέρει είναι ο έρωτας του Σκότι. Το ανυπέρβλητο στοιχειό. Ο ίλιγγος της μίας και μοναδικής γυναικός. Η βαθιά κατάρα. Η αποσύνθεση της στέρησης. Το φιλμ έπρεπε να τελειώσει σε αυτό το φιλί. Η πλοκή φλυαρεί μες στην αλήθεια του.

3 Απρ 2013

Nothing can bring back the hour...


Though nothing can bring back the hour of splendour in the grass
of glory in the flower
we will grieve not
rather find strength in what remains behind.


William Wordsworth




hey dad, this is your movie and your song... I play them for you...