27 Ιαν 2013

ΠΡΟΝΟΜΙΟ ΒΙΩΣΗΣ



Συχνά μιλούμε έχοντας την αίσθηση ότι δεν αποδίδουμε την αλήθεια, μόνο και μόνο επειδή αδυνατούμε να μιλήσουμε αλλιώς. Λέμε, για παράδειγμα, ότι πίστη σε μία πολιτισμένη και δημοκρατική κοινωνία σημαίνει προσήλωση στο νόμο και αναγνώριση της αποκλειστικότητας της περιφρούρησής του στα όργανα της τάξεως. Καλώς λέμε μεν, μα κι ένα δωδεκάχρονο πιτσιρίκι αντιλαμβάνεται την ηθική ουσία, την αυτοθυσία και το καλό στο Σκοτεινό Ιππότη που βλέπει στον κινηματογράφο, μολονότι η δράση του μασκοφόρου εκδικητή κινείται εκτός νόμου και πολιτισμένων, δημοκρατικών διαδικασιών.

Φυσικά δεν ανακαλύπτω την πυρίτιδα. Η φιλοσοφία έχει εξετάσει συστηματικά την ποιότητα και τη φύση αυτής της αντίφασης˙ εγώ ενδιαφέρομαι να ασχοληθώ μ’ ένα συγκεκριμένο πλοκάμι της. Λέμε, λοιπόν, ότι ο ποιητής έχει προνόμιο έκφρασης, όχι βίωσης. Είναι όμως έτσι τα πράγματα;

Κατ’ αρχάς να ξεκαθαρίσουμε ότι ορθώς το θέτουμε έτσι. Αλίμονο αν ανοίξουμε τον ασκό του Αιόλου πιστώνοντας στον ποιητή προνόμιο βίωσης. Ο ελλοχεύων υποκειμενισμός, η λογοτεχνική αυταρέσκεια, η εσφαλμένη γενίκευση θα καταστρέψουν κάθε απόπειρα άρσης της προτάσεως η οποία περιχαρακώνει τη λογοτεχνική επιτυχία στις δονήσεις ρίγους που επάγουν τα όμορφα λόγια στους αναγνώστες τους.

Ο ποιητής, όμως, το ξέρουμε καλά, δεν κινείται ανάμεσα στους ανθρώπους ως κάποιος που χρησιμοποιεί τις λέξεις όπως ο τεχνίτης χρησιμοποιεί το αλφάδι του. Η συναισθηματική και διανοητική κατάσταση που η ποίηση προϋποθέτει ξεφεύγει κατά πολύ από την επιδέξια εφαρμογή μιας τεχνικής ή τη δυνατότητα αποπεράτωσης μιας απαιτητικής έστω εργασίας. Για να παραφράσω τον Λεοντάρη, η ποίηση συμβαίνει. Η ποίηση συμβαίνει πάνω στη γυναίκα που ο ποιητής αγγίζει. Η ποίηση συμβαίνει πίσω από τα γεγονότα που διαθλώνται και αναλύονται στο μυαλό του ποιητή. Η ποίηση συμβαίνει μέσα στις ταξιανθίες που ο ποιητής επιστρατεύει για να παράγει το μέλι του. Η ποίηση συμβαίνει γύρω από τις μυρωδιές που τυχαία συναντούν τον οσφρητικό βλεννογόνο του ποιητή. Η διεργασία αυτή είναι τρομακτική μα τρομακτικό είναι και το ταυτόχρονο αίτημα της προσφοράς μιας νέας οπτικής του κόσμου, του Θεού, του πόνου και του μέλλοντος. Η ζωή του ποιητή είναι γεμάτη από την υποχρέωση της υποδούλωσης και της ισχνότερης καθημερινής παράστασης στην ανθρώπινη εξύψωση. Το σώμα του ποιητή είναι ο χώρος εντός του οποίου διυλίζονται, αποδομούνται, ανασυνδυάζονται και ανασυνθέτονται τα συναισθήματα, οι σκέψεις, οι εικόνες, η ιστορία.

Βεβαίως, εσύ που τον συνάντησες, του ζήτησες να σου γράψει μία εργασία, μια διαφημιστική ατάκα, μια έκθεση για το παιδί σου που πάει στο σχολείο ή έναν τίτλο για το θέμα που κλήθηκες να αναπτύξεις- και πήγες παρακάτω. Η ποίηση δε σε άγγιξε, σε άφησε να ξύνεις το δόντι σου με ένα μαργαριτάρι, να νομίζεις ότι όλα είναι μια εξυπηρέτηση ή μια φτωχή κι απλούστατη, αναλώσιμη κλίση.

Όμως αυτό που δεν καταλαβαίνεις δεν είναι τα όμορφα λόγια.

Πρώτη δημοσίευση στο Ποιείν.