30 Απρ 2013

Άπλετο φως



Όταν ήμουν μαθητής της τρίτης δημοτικού είχα ένα φίλο στην έκτη, το Δημοσθένη. Τελειώνοντας το δημοτικό ο Δημοσθένης, ο οποίος, ως μεγαλύτερος, ήταν πάντοτε πρόθυμος να με προστατεύσει αν χρειαζόταν, μου είπε «Μήτσο, του χρόνου θα έρθει στο σχολείο ο αδερφός μου ο Άγγελος˙ να τον προσέχεις».

Έτσι κι έγινε. Ο Άγγελος, ένα παχουλό παιδί με τεράστια, αφρατοκορδωτά μαγουλάκια, ήρθε πρωτάκι στο σχολείο μας, κι εγώ είχα το νου μου μην τον χτυπήσουν, να είμαι εκεί αν φοβηθεί, αν θέλει κάποιον να μιλήσει ή να παραπονεθεί. Δεν το έκανα τόσο για τον Άγγελο, άλλωστε ο Άγγελος ήταν ένα χαριτωμένο πρωτάκι μέσα στα υπόλοιπα χαριτωμένα πρωτάκια, μα το έκανα επειδή είχα δώσει το λόγο μου στο Δημοσθένη. Εικοσιπέντε χρόνια πέρασαν από τότε, άλλωστε, κι ακόμα θυμάμαι την υπόσχεση που έδωσα στο Δημοσθένη, κι ας ξέρω ότι αυτός θα την έχει πια ξεχάσει. Εγώ τη θυμάμαι γιατί έτσι θέλω να με θυμούνται: ως αυτόν που δεν έσπασε ποτέ το λόγο του.

Ένα μεσημέρι ο Άγγελος γλίστρησε κι έπεσε. Κάπου παραπέρα ήμουν κι εγώ στην αυλή κι έσπευσα αμέσως κοντά του ταραγμένος, τον βοήθησα να σηκωθεί κι άρχισα να τον παρηγορώ. Ο Άγγελος έκλαιγε δυνατά. Σε δευτερόλεπτα τον πλησίασε ο δάσκαλός μου, ο οποίος μου έκανε νόημα να παραμερίσω. «Τι έπαθες;», ρώτησε τον Άγγελο ψυχρά. Ο Άγγελος δεν αποκρίθηκε και συνέχισε να κλαίει. «Δεν έχεις τίποτα», συνέχισε ο δάσκαλός μου ψυχρά και επιτακτικά, «πήγαινε στη βρύση να πλυθείς, εμπρός». Εγώ πλησίασα τον Άγγελο ξανά, τον έπιασα από το χέρι για να τον συνοδεύσω στη βρύση, ρωτώντας τον αν πονάει πουθενά, αν είναι καλά και άλλα τέτοια. Ο Χαρίτος, ο δάσκαλός μου, γύρισε τότε ενοχλημένος προς το μέρος μου και μου είπε ψιθυριστά: «μη μου χαλάς τη δουλειά».

Ένιωσα σα να με χτύπησε κάποιος με όλη του τη δύναμη στο σαγόνι. «Μη μου χαλάς τη δουλειά». Ώστε, λοιπόν, η συμπεριφορά του δασκάλου μου απέναντι στον Άγγελο δεν ήταν αυθόρμητη. Είχε έναν αντικειμενικό στόχο. Ήταν μεγάλο μάθημα για μένα αυτό. Μεγάλο και σπουδαίο: πως πίσω από τις συμπεριφορές των ανθρώπων, υπάρχουν στόχοι. Κι είναι σοφός αυτός που τους ανιχνεύει και τους κατανοεί.

Έκτοτε έπαψα να απορώ με πολλά. Αποδέχθηκα την ύπαρξη όλων των στοχοκεντρικών συμπεριφορών των ανθρώπων. Όταν έχεις να κάνεις με ανθρώπους και συμπεριφορές, είναι εύκολο να καταδικάσεις ή να επαινέσεις. Είναι εύκολο να ταυτιστείς ή να απορρίψεις, να επαναστατήσεις ή να συστρατευθείς.

Τι γίνεται όμως όταν πίσω από μια συμπεριφορά δεν υπάρχει κανείς; Τι γίνεται όταν η καρδιά ενός νεογνού σταματά, όταν κεραυνός χτυπά ένα διαβάτη, όταν ένας δεκαεξάχρονος παθαίνει λευχαιμία; Τι γίνεται όταν δεν υπάρχει κανένας ζωντανός, καμία συμπεριφορά, καμία γνωστή νομοτέλεια να ψέξεις ή να εξάρεις;

Τότε έρχεται η ώρα που θα πιστέψεις ή δε θα πιστέψεις. Θεός είναι το σκοτάδι που ο άνθρωπος ανάβει εκεί που υπάρχει άπλετο φως. Χάος.