31 Μαρ 2009

ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΩΜΑΤΑ


ΕΝΝΟΙΕΣ ΣΩΜΑΤΑ

Στην Κική Δημουλά

Θέλατε τις έννοιες σώματα.
Καταλαβαίνω.
Πώς να νοιαστεί το σώμα
για μιαν ασώματη αθανασία;

Πού φτάσατε αγνοώ.
Μοιάζει τελευταία η ποίηση αυτή
σαν τη μνήμη του νεκρού.
Δεν έχει σώμα η οδύνη
όταν είναι σώμα που λείπει.

Μέσα στα θαμμένα χώματα
βρήκα ένα κόκαλο.
Ευάλωτος στα οξέα πέρατα
το φόρεσα στη γλώσσα˙
να σπάει κάθε που μιλώ
κι όταν το χέρι σας φιλώ
να με τσακίζει.
COPYRIGHT © ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΜΟΥΖΑΚΗΣ


30 Μαρ 2009

Ο ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΟΣ



Χρεώνουν οι:

Μαρία Ροδοπούλου
Κατερίνα Κατσίρη
Ανδρέας Καρακόκκινος
Γωγώ Πακτίτη
Μελίτα Τόκα-Καραχάλιου
Γιάννης Τόλιας
Δημήτρης Μουζάκης
Σωκράτης Ξένος




Το τραγούδι μου το θύμισε η επιστροφή.
Να είμαστε όλοι καλά.

25 Μαρ 2009

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ


Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η

H Κατερίνα Κατσίρη

"Κι ο χρόνος δε χανόταν
Έψαχνε στίχους απ’ τους στίχους μας
κι έγραφε γράμματα σε φίλους"

H Μαρία Ροδοπούλου

"Θα μπορούσα
μόνο με τα μάτια μου να σας μιλώ
αν δεν ήσαστε εκ γενετής τυφλοί"

O Γιάννης Τόλιας

"Να πέφτουν οι σταγόνες της βροχής
και να σπάζουν
σε χιλιάδες κομμάτια αιθρίας"

Kαι ο Δημήτρης Μουζάκης

"Ό,τι αγάπησα ήταν ποίηση
αλλιώς δε θα μπορούσα να το πω"

Σας προσκαλούν σε ελιγμούς
της γλώσσας και της ψυχής
την Παρασκευή 27 Μαρτίου και 19.00’
στην ανοιξιάτικη Θεσσαλονίκη.

Το συντονισμό της βραδιάς επιμελείται ο ποιητής
Ανδρέας Καρακόκκινος.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί
στην «Αίθουσα Ζώγια»
επί της οδού Κομνηνών
στον αριθμό 18.

19 Μαρ 2009

GOLDBERG VARIATIONS



Οι μάχες που εκτυλίσσονται στα σπλάχνα μου ακολουθούν μιαν ιδιότυπη κοπτική και ραπτική: κόβουν μίσχους από τα πιο απίθανα ερεθίσματα για να ράψουν αρώματα βλάσφημων, χιμαιρικών ανθέων. Ως άλλος Frankenstein αγαπώ τα τέρατά μου αλλά, αρχικώς, τα κρύβω, διότι γνωρίζω ότι αν οι άνθρωποι τα μισήσουν, θα βρεθώ ενώπιον σκληρού, μοιραίου διλήμματος: να στραφώ κατά των τεράτων μου ή κατά των ανθρώπων; Επιλέγω να στρέψω τα τέρατά μου στους ανθρώπους. Υπέρ τους, κατά τους, ας αποφασίσουν οι άνθρωποι την τύχη των τεράτων μου μέσα τους. Αν ήμουν σεμνός, θα δημιουργούσα τη σεμνότητά μου˙ όχι τέρατα.

Κατά την προσφιλή αφιέρωση των ελεύθερων ωρών μου, προσφάτως παρακολούθησα στον κινηματογράφο το φιλμ «The Day The Earth Stood Still». Πρόκειται για έργο επιστημονικής φαντασίας, στο οποίο, για πολλοστή φορά, εξωγήινοι επισκέπτονται τη γη. Τη συγκεκριμένη φορά, οι προθέσεις της επίσκεψής τους σχετίζονταν με τις οικολογικές τους ευαισθησίες: οι εξωγήινοι, εκμεταλλευόμενοι την τεχνολογική τους υπεροχή έναντι του ανθρωπίνου είδους, έρχονται με στόχο να το αφανίσουν, προκειμένου να προστατεύσουν τον πλανήτη που το φιλοξενεί. Ενδιαφέρον. Σε μια φυσιοκεντρική θεώρηση, ο από μηχανής θεός σώζει το οικείο πλανητικό οικοσύστημα.

Ο επικεφαλής των εξωγήινων, σε δεδομένη χρονική στιγμή της ταινίας, ευρίσκεται στον οίκο ενός νομπελίστα επιστήμονος, ο οποίος επιχειρεί να τον μεταπείσει. Την ώρα που ο βραβευμένος επιστήμων επιχειρηματολογεί επί του διατί ο αφανισμός του ανθρωπίνου είδους δεν αποτελεί λύση στο πρόβλημα της περιβαλλοντικής κακοποίησης, τα μεγάφωνα του οικιακού ηχοσυστήματος αναπαράγουν τις περίφημες «Goldberg Variations». Ο εξωγήινος, τότε, εστιάζει την προσοχή του στο αιθέριο άκουσμα, έχοντας τοπικές συσπάσεις συγκίνησης στο κατά τα άλλα ανέκφραστο δέρμα του προσώπου του. «Eίναι Bach», του απευθύνεται η συνεργάτιδα του βραβευμένου επιστήμονος, κι εκείνος αποκρίνεται «είναι πανέμορφο».

Παρακολουθώντας τη σκηνή, στα τελικά κομβία των νευρώνων μου εκκρίνεται η αναρώτηση περί του τι σκέπτονται τριγύρω μου οι άνθρωποι της κινηματογραφικής ομήγυρης. Αποφαίνομαι για το φάσμα των σκέψεων τους ως εξής: από το «σκάρτο το φιλμ απόψε» ως το «αχ, τέχνη» (έστω κι αν θα την προτιμούσαμε μετατοπισμένη προς το λαϊκότερο από τα ηχεία του επιστήμονος και, γενικώς, από όλα τα ηχεία). Όμως εγώ σκέπτομαι άλλα. Οι νευροδιαβιβαστές μου τρελαίνονται, υδροξύλια αντικαθίστανται, οξυγόνα αυτομολούν και συνάψεις αναδιανέμονται ετοιμάζοντάς με για το δελτίο ειδήσεων των βίαιων εκπολώσεων των άσεμνων νευρικών κυττάρων μου, που ώσεις τετριμμένες ούτε το σαββατόβραδο δεν καταδέχονται.

Παραλλάσσω το σενάριο, κρατώντας σταθερές τις προθέσεις του εξωγήινου: αφανισμός των ανθρώπων προς προστασία της γης. Καμία υπεροχή, όμως, του εξωγήινου πολιτισμού στο τεχνολογικό επίπεδο. Σαφής υπεροχή, ωστόσο, του εξωγήινου πολιτισμού στα ζητήματα της τέχνης: ουράνια λόγια μέσα στην ποίηση, καινοφανείς αστραποβόλες μορφές στα γλυπτά, ζωγραφική που καταστρατηγεί απαξάπαντα τα δεδομένα της ανθρώπινης οράσεως, γεννώντας πρωτόγνωρα ρίγη οπτικής ηδονής εξωγαλαξιακής προελεύσεως.

Η ώρα της μάχης καταφθάνει. Τη θύρα του λαβυρίνθου μου κρούει ο Valéry: «Ένας μοντέρνος καλλιτέχνης οφείλει να χάνει τα δύο τρίτα του χρόνου του προσπαθώντας να βλέπει ό,τι είναι ορατό, και κυρίως να μη βλέπει ό,τι είναι αόρατο» [1] . Ο Valéry τραβά το αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου μου, επιτακτικά ζητώντας τη συμμόρφωσή μου στη θέση της κινηματογραφικής αιθούσης, όπου το μυοχαλαρωτικό τούτο δίωρο ανήκει. Με πληροφορεί πως η σκέψη μου δεν είναι παρά μία φαιδρή, μη αξιοποιήσιμη ασυναρτησία, επιστρατεύοντας ένα σωρό λογικά επιχειρήματα για να με πείσει.

Το δεξί εγκεφαλικό μου ημισφαίριο γραπώνει, τότε, ο Γιάννης Λειβαδάς:

Ο θάνατος είναι
Ώριμες μπανάνες
Ό,τι χειρότερο
Θα μπορούσα να σκεφτώ
[2]

«Αν η χειρότερή σου σκέψη», μου λέει ο Γιάννης Λειβαδάς, «είναι οι ώριμες μπανάνες, τότε ποιητής δε λέγεσαι αν το θάνατο ντραπείς με τη χειρότερή σου σκέψη να υβρίσεις». Κοφτά τελειώνει:

Η γραφή είναι γεμάτη από τον ποιητή
σαν θαλάμη.
[3]

Ο Valéry και ο Λειβαδάς κονταροχτυπιούνται μέσα μου ανηλεώς. Είναι αδύνατον να προβλέψω την έκβαση της διαμάχης τους. Αντίθετα, γνωρίζω καλά ότι το έργο πρόκειται να τελειώσει με θρίαμβο της ανθρωπότητας. Περίεργος καθώς είμαι για τις αβεβαιότητές μου, γράφω το ποίημα, εγκαταλείποντας τις ετυμηγορίες και τα σχόλια σε σας:

ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΣ ΣΤΟ ΠΛΕΥΡΟ ΤΩΝ ΕΞΩΓΗΙΝΩΝ

Απόψε οι εξωγήινοι θα ʼρθουν ένοπλοι
αλλ’ όχι με τα συνήθη τους
εξελιγμένα πολυβόλα.
Ποιήματα, νότες και γλυπτά
θα ʼχει η υπεροχή τους
κι όλη τους η τεχνολογία
θα εξαντλείται στα περίτεχνα πινέλα τους.
Απόψε το έργο πάλι θα τελειώσει
με θρίαμβο της ανθρωπότητας
όμως οι άνθρωποι
για μια, έστω, φορά
στα σπίτια τους, του τέλους, θα γυρίσουν
κλαμένοι που κατατρόπωσαν
τους καημένους τους καλλιτέχνες.

1.Μετάφραση Χαράς Μπανάκου-Καραγκούνη
2.Λειβαδάς Γιάννης, 2008. ΑΠΤΕΡΟΣ ΝΙΚΗ, ΜΠΙΖΝΕΣ, ΣΦΙΓΞ, Ηριδανός
3.Από την ανέκδοτη ποιητική συλλογή του Γιάννη Λειβαδά ΑΤΗ

16 Μαρ 2009

ΛΥΚΟΙ ΕΝ ΑΦΩΝΙΑ



ΛΥΚΟΙ ΕΝ ΑΦΩΝΙΑ

Στον Οδυσσέα Ελύτη

Τι να τον κάνω τόσο ήλιο

ταξίδι, ανθρωπιά, τροφή;

Να δέσω χρυσαχτίδες για λουριά
στα τέσσερα σημεία του σύννεφου
να ταξιδέψω μ’ αερόστατο
που πλένει και φωτίζει;

Να σηκώσω καταμεσήμερο
το κεφάλι μου
τσουρουφλίζοντας στο πρόσωπό μου
τα βλέμματά μου που απέστρεψα;

Να βουτήξω στο μάγμα
τη βέργα του μελισσοκόμου
να δω με πόση υπομονή
επιστρέφει η ουσία στο νόημα;

Φεγγάρι θα τον πω τον ήλιο
να ’χω απ’ το πρωί πανσέληνο
κι οι λύκοι ν’ αποσβολώνονται
ανωθρώσκοντες εν αφωνία.
COPYRIGHT © ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΜΟΥΖΑΚΗΣ


ΘΑΥΜΑΤΑ

Ω πόση ευτυχία θα σύριζε στην πλάτη μου
Αν από τα θαύματα μπορούσα
Μόνο τη λάμψη να τυλίξω στο Ναό μου
Θα μπορούσα τότε στα σίγουρα
Χειρουργικά να αφαιρέσω λυτρωμένος
Απ’ το χαστούκι το κίνητρο
Και στον κάλαθο να πετάξω των αχρήστων
Όλου του κόσμου τον υποκειμενισμό
Μα δεν αντέχω τέτοιο κρίμα
Γιατί ρομαντικός επιμένω να κοιμάμαι
Με την ηθική του μέλλοντος
Στο προσκέφαλό μου

Την αισθητική της τεκμηρίωσης

Το ποίημα αναρτάται εκ νέου
διότι αρέσει στην κυρία Ροδοπούλου.

Σχολειαρόπαιδα
Αναρτούν στο σύνθημα
Σπασμένους τοίχους

COPYRIGHT © ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Γ. ΜΟΥΖΑΚΗΣ

Το δεκαεπτασύλλαβο τούτο τρίστιχο αναρτάται
επειδή είναι μάλλον επίκαιρο.





Ο Kirkpatrick αναρτάται να παίζει Bach
επειδή ο Σωτήρης Παστάκας μου απαγόρευσε
να παίζω ροκιές και ειδικώς Alice Cooper.

11 Μαρ 2009

ΟΙ ΠΙΟ ΑΓΙΕΣ ΒΡΙΣΙΕΣ ΜΟΥ

Να βρω μία γωνιά για να κουρνιάξω
να φτύσω τα φιλιά σου απ’ το στόμα
το δέρμα μου που άγγιξες ν’ αλλάξω
να πω κι όσες βρισιές δε σου ’πα ακόμα.

Να διώξω από τ’ αφτιά μου τη φωνή σου
τα λόγια σου που λες τώρα σε άλλον
το μάγουλο να γδάρει η μορφή σου
σαν στάξιμο αργό υγρών κρυστάλλων.

Και την καρδιά που σκότωσες να θάψω
μα πάλι και χωρίς αυτήν θα κλάψω.

Τα μάτια μου που σ’ είδανε να δέσω
τα χέρια που σ’ αγκάλιασαν να κόψω
τα πόδια μου γυρνώντας να πονέσω
κι αυτήν μου την ανάσα να διακόψω.

Αόρατος στο δρόμο να γυρίζω
την πόρτα σου σαν πάχνη να περνάω
λιγάκι τα μαλλιά σου να μυρίζω
και δίχως μια καρδιά να σ’αγαπάω.

Για σένα οι πιο άγιες βρισιές μου
που τώρα γίναν άγριες προσευχές μου.

Τη φωτογραφία του Καρούζου
και το εξαίρετο ποίημα του Ι.Ν. Κυριαζή
αφιερώνω στις γυναίκες
που δεν καταλαβαίνουν.

10 Μαρ 2009

STING LIKE A BEE

Όταν ο 32χρονος πρώην πρωταθλητής Muhammad Ali επρόκειτο να αντιμετωπίσει τον 24χρονο πρωταθλητή George Foreman στο Ζαΐρ, λίγοι πίστευαν στην επικράτηση του γηραιότερου. Ο Ali, όμως, ξάπλωσε στο καναβάτσο το νεαρό Foreman, ακολουθώντας μια παράξενη στρατηγική: προτίμησε να δέχεται το χτύπημα για να εξαντλήσει το νεότερο αντίπαλο, από το να το δίνει προκειμένου να τον θέσει νωρίς εκτός μάχης. O Ali ήξερε ότι αποκλείεται να συναγωνιστεί επιτυχώς τον πρωταθλητή στη δύναμη-καίτοι γηραιότερος, επέλεξε την αντοχή.
Δεν ξέρω αν αυτά έχουν σχέση με την ποίηση. Με τη δική μου, σίγουρα.


Dance like a butterfly, sting like a bee


Έχουμε και τραγουδάκι.


9 Μαρ 2009

ΟΙΗΣΗ

Προηγουμένως διάβασα ένα ενδιαφέρον κείμενο του Ανθρώπου Χωρίς Ιδιότητες, το οποίο είχε, μεταξύ άλλων, να κάνει με τη ροή οιήσεως στα ιστολόγια ποιητικού προσανατολισμού. Εξ αφορμής, επιθυμώ να διατυπώσω κάποιες πίστεις μου.
α) Όλοι (εξαιρέσεις απολύτως ανύπαρκτες) οι ποιητές αποζητούν την επιδοκιμασία. Κανείς τους δεν καθίσταται εξ αυτού αλαζόνας. Πρόκειται περί μη ικανής συνθήκης.
β) Ο αλαζόνας -όχι αναγκαστικά ποιητής- ο οποίος ευρίσκεται στο τελευταίο στάδιο της βδελυρής νόσου του είναι αυτός που προβάλλει τη σεμνότητά του. Πραγματικά σιχαμερός.
γ) Ο καταλογισμός της αλαζονείας από τους εσχατοσταδίτες νάρκισσους είναι ο συνήθης καταλογισμός (φωνάζει ο κλέφτης). Κι επειδή ο νάρκισσος δε νιώθει την ανάγκη να εξηγεί (έχει, ως γνωστό, παρεξηγήσει το ύψος του), ο συνήθης καταλογισμός του ναρκισσισμού είναι αστήρικτος.
δ) Υπάρχει στατιστικώς σημαντική συνεμφάνιση των ακόλουθων χαρακτηριστικών στους εσχατοσταδίτες νάρκισσους: (i) Αστυνόμευση του ναρκισσισμού (ii) Αυθαίρετη πεποίθηση λήψης πτυχίων ψυχολογίας και ψυχιατρικής (iii) Eφαρμογή της ανύπαρκτης (περί την ψυχολογία και ψυχιατρική) γνώσης των προς όλες τις κατευθύνσεις (από τους στενούς συγγενείς έως τους παντελώς αγνώστους συνομιλητές του διαδικτύου) (iv) Φασίζουσες συμπεριφορές (v) Ήθος κατά το δοκούν (vi) Κυκλοθυμικότητα.
Επί του θέματος μπορεί και να επανέλθω. Προς το παρόν αυτά.

7 Μαρ 2009

ΧΟΡΧΕ, Η ΕΣΩΤΕΡΙΚΗ ΑΙΜΟΡΡΑΓΙΑ ΕΝΟΣ ΑΙΜΟΦΙΛΙΚΟΥ


Ήμουν στο δημοτικό σχολείο όταν πρωτοδιάβασα το ποίημα του Κωνσταντίνου Καβάφη «Σπίτι με κήπον». Θυμάμαι καλά πως είχα σταθεί στην περιγραφική ζωολογία του ποιήματος, το μόνο, δε, λιγότερο παιδικό που μου προέκυψε ήταν το ερώτημα: «άραγε οι μεγάλοι ποιητές γράφουν επίτηδες ποιήματα που καταλαβαίνουν και τα παιδιά;».

Το ερώτημα επανήλθε συνειρμικά διαβάζοντας τον «Χόρχε» του Σωτήρη Παστάκα-όχι τυχαία. Η πρώτη μου σκέψη, ανακύψασα από τις πρώτες κιόλας σελίδες, ήταν η ανάγνωση του ποιήματος στο γειτονόπουλο του δημοτικού σχολείου ή το αγέννητο παιδί μου. Η ζωντανή αφήγηση, ο γάτος πρωταγωνιστής, το χαρίεν ύφος, το γάργαρον της ροής νομίζω πως καθιστούν το ποίημα κατάλληλο για μια τέτοια ανάγνωση. Είναι, άλλωστε, σημαντική λογοτεχνική έκπληξη για το νεαρότατο αναγνώστη (ή ακροατή) η συν τω χρόνω συνειδητοποίηση πως ο άλλοτε πρωταγωνιστής-ο γάτος εν προκειμένω-δεν είναι παρά ένα εργαλείο.

Το προσφάτως εκδοθέν ποίημα του Παστάκα είναι η αφήγηση μιας εσωτερικής αιμορραγίας- κι επειδή μ’ αρέσει ενίοτε να διολισθαίνω στο μελοδρατισμό (αν και στο ποίημα ο μελοδρατισμός αποφεύγεται με αξιοπρέπεια και επιτυχία) θα έλεγα ότι πρόκειται για την αφήγηση της αργής, αθέατης πληγής ενός αιμοφιλικού. Η συζήτηση επί της επιλογής του πρωταγωνιστή-γάτου θα μπορούσε να είναι μακρά, γι’ αυτό και θα σταθώ μόνο σε μια επισήμανση: ο γάτος διαθέτει στο τρίχωμα του τη ζέστα που απαιτεί μια εκ βαθέων εξομολόγηση (ζέστα προστασίας, κουράγιου, παρηγοριάς) και στη συμπεριφορά του τον κυνισμό που απαιτείται για το καθρέφτισμα του περιστασιακού ανελέητου.

Η αρχετυπική αντίδραση μετά από ένα σκαμπίλι είναι, φρονώ, γνώριμη στον καθένα. Το σώμα αποσύρεται όπου μπορεί για να είναι μόνο του και να κλάψει. Ο Παστάκας αποσύρεται στο ποίημα για να μιλήσει, το ποίημα αποσύρεται στο γάτο για να καταστήσει εφικτό τον εαυτό του. Η περιήγηση στη θεματική του ποιήματος, σε ό,τι με αφορά, τίθεται σε δεύτερο πλάνο. Η μοναξιά είναι παρούσα, η αυτοκαταστροφικότητα είναι παρούσα, η στοχαστική ματαιότητα επίσης- κι από την άλλη, η ελπίδα, η εσωτερική καθαρότητα, η ρεαλιστική ανακούφιση.

Επιθυμώ να σταθώ στο μεγαλύτερο, κατά τη γνώμη μου, προσόν του ποιήματος: ο ποιητής διασκεδάζει την πληγή του. Χορεύει γύρω της, τη θωπεύει με επιδέσμους, τη γδέρνει με τσουγκράνες, την καλλιεργεί με νύχια, διαλέγεται μαζί της, τη μυρίζει, την πιέζει, τη γδύνει, της τάζει, της υπόσχεται, την υβρίζει, της χαμογελά, την ξελογιάζει, της επιτρέπει να τον σκοτώσει γλυκά. Ακρότητες εκλείπουν: μπροστά το ευχάριστο παραμύθι και το γατίσιο παιχνίδισμα, υποδορίως ο σπαραγμός. Η τραγικότητα έχει μετατεθεί ολοσχερώς στον υπαινιγμό: αναδραστικό γλέντι!

Αναστάσεις ο Χόρχε δεν καταδέχεται. Ας αφήσουμε να μας το πουν τ’ ακροκόκκαλά του. Έτσι αφηγείται η αργή πληγή:

Δυο χέρια δεν κάνουν μια αγκαλιά
ένα χέρι μπορεί
όταν χαϊδεύει τη ράχη του

Κι έτσι τελειώνει τη διαθήκη της:

...σήμερα που ο γάτος μου έγινε
τεσσάρων χρόνων
μετά από τέσσερα έτη συμβίωσης
απαιτώ να τον ανακηρύξετε
ως μοναδικό μου κληρονόμο
*Δημοσιεύθηκε στο ηλεκτρονικό περιοδικό "Στάχτες"

6 Μαρ 2009

Δημήτρης Μουζάκης


Ο συμμαθητής μου στο δημοτικό σχολείο, νυν ζωγράφος Γιώργος Κ., με πληροφόρησε προσφάτως ότι διαθέτει προσωπογραφία μου από το προ 20ετίας χέρι του, το παιδικό του.
Ένιωσα περίεργα με την αποκάλυψη. Αν και δε μοιάζω, είμαι- υπό του προσώπου μου αναγράφεται το όνομά μου.
Σ' ευχαριστώ, Γιώργο. Σου βάζω τραγουδάκι της αυτής εποχής.