15 Οκτ 2008

Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΕΝΟΣ ΝΟΗΜΑΤΟΣ


Όταν καμιά φορά με ρωτάνε «τι εννοείς;» παρεξηγούμαι σε βάθος. Σήμερα θα αποπειραθώ να εξηγήσω γιατί. Στο ταπεινό μου σπιτάκι-διεθνώς γνωστό Soul for Poetry-έχω κατά το παρελθόν παραθέσει τη στροφή (την εξέθεσα στην Αδελφότητα της Θλίψης):



Πόσο διαφορετική
Θα ’ταν άραγε η ανάγκη
Αν αντί νερό απ’ το τηγάνι
Σου πετούσα λάδι απ’ το σταχτοδοχείο


Την αξία της μπορεί ο καθείς να την κρίνει-μα μόνο εγώ μπορώ να μιλήσω, με μια ειλικρίνεια που μου σπάει τα δόντια, για την καταγωγή της στροφής αυτής. Ξεσκονίζοντας παλαιά χαρτιά, ξέθαψα το ακόλουθο δεκαετές κείμενο:

Ένας άνθρωπος σαν όλους τους άλλους μάθαμε ότι φυλακίστηκε εντός κατάλευκου κελιού, με ολίγα μπλε ράφια για τα βιβλία και τους δίσκους του. Η φυλάκιση ήταν μονάχα προσωρινή-τουλάχιστον αυτό πίστευαν οι φιλεύσπλαχνοι αναγνώστες του και ο ίδιος-και το σφουγγαράκι του λουτρού που του προσφέρθηκε, ήταν ποτισμένο με τα υγρά και τις τρίχες του μοναδικού σ’ αυτόν γνώριμου εφηβαίου. Μέσα στο κελί του ο εκκολαπτόμενος ποιητής έμαθε όλα τα μυστικά της σύνθεσης, μετέχοντας σε σατανιστικές τελετές απίστευτης λαγνουργίας, τρίβοντας στην επιδερμίδα του λαίμαργα με το ίδιο αυτό ροζ σφουγγαράκι, που συχνά πυκνά αναρωτιόταν αν θα ’βρισκε κάτι για την επόμενη μέρα να πει. Η Eρασμία, βεβαίως, εξακολουθούσε να έχει τη συχνά απαντώμενη διάθεση καλλιέργειας των σχέσεων με τον έξω κόσμο, αφού συχνά τη συναντούσε στην οθόνη του οικιακού του κινηματογράφου, πότε να περπατά αγέρωχη προς το σπίτι της σηκώνοντας τη φούστα της ψηλά για όλους τους θαυμαστές-διμοιρίτες, πότε να χάνει τις αισθήσεις της αποκαμωμένη απ’ τις γευσιδοκιμές των απανταχού εμπειριών και ερωτικών αποκλίσεων. Ήταν κάθε μέρα, συνεπώς, και πιο σίγουρος πως η Ερασμία μεγάλωνε εκεί έξω, μα ο στίχος που του είχε ψιθυρίσει εκείνο το βράδυ του Ιουνίου τυχαία είχε διαπεράσει ευηχώς τους πόρους του τοίχου του, ξεπλένοντας τον από καιρό ατροφικό ομφάλιό του λώρο˙ τον αλυσιδωτό αυτό σωλήνα που τον συνέδεε με την αλλόκοτη κίνηση των κοινών θνητών. Η αληθινή ποίηση-είχε καταστεί πλέον προφανές-βρισκόταν αλλού. Καθώς τριβόταν ξανά και ξανά με το ίδιο εκείνο σφουγγαράκι, μοιραία άρχισε να μονολογεί για εκείνο το μορφασμό των μισάνοιχτων χειλέων. Πόσο διαφορετικός θα ήταν εκείνος ο μορφασμός, αν το πρωί δεν της είχε δώσει το γάλα της μέσα στο κουτί αλλά το ’χε σερβίρει μέσα σ’ ένα γυάλινο-ή, καλύτερα, κρυστάλλινο-ποτήρι, μ’ ένα καλαμάκι περιβεβλημένο από αγνό κακάο. Πόσο διαφορετικός, στ’ αλήθεια, θα ’ταν ο κόσμος, αν αντί να την καταβρέξει με το νερό απ’ το τηγάνι, της έριχνε λάδι απ’ το σταχτοδοχείο. Ίσως, τότε, να μη γυρνούσε την πλάτη της τα βράδια. Ίσως τότε να χανόταν νωρίτερα εκεί έξω στο πλήθος ή να κοιμόταν κάθε βράδυ ολοένα και πιο χαμογελαστή. Πάνω στο στήθος του. Στο στήθος του, που όταν το τρίβει στο λουτρό θυμάται πόσο γλιστερή γινόταν η γλώσσα της πάνω του και τότε η καρδιά του χτυπά δυνατά. Και τότε ο ποιητής, φορώντας το στέμμα του αδιακρίτως, γράφει για το ένα ακόμη νεύμα της θύμησης που μετέωρο κρέμεται απ’ τους στίχους. Κι η θύμηση κι η αμφιβολία γίνονται δίδυμες αδελφές που διαποτίζουν τα χαλιά του και γαργαλούν τις πατούσες του. Τα κβάντα του ερωτισμού της μιας στιγμής γίνονται τόμοι. Κι η Ερασμία εκεί έξω, μ’ όλους αυτούς γύρω της, κοιμάται ανυποψίαστη.
Το παραθέτω αυτούσιο κι ουχί λογοτεχνικό. Το πράγμα έχει την πλάκα του-μ’ αρέσει να χαλαρώνω. Αυτά επί της καταγωγής ενός νοήματος.

ΥΓ: Το καλύτερο που έχω ακούσει για τη στροφή είναι το εξής: αν ρίξεις νερό απ’ το τηγάνι, θα κάψεις. Το λάδι από το σταχτοδοχείο δε θα κάψει. Κατά τα άλλα, να θυμόμαστε ότι το αριστουργηματικό πιάνο κονσέρτο Νο 1 αφιερώθηκε, αρχικώς, σε κάποιον που αηδίασε-οπότε, εν συνεχεία, αφιερώθηκε αλλού.

2 σχόλια:

Fuji είπε...

Διεισδυτικό το κείμενό σου σα χρώμα κατακόκκινο
Σα λαβύρινθος σαγηνευτικό...

"Λαβύρινθος χρωμάτων η πρώτη μου απόκριση"...

Churchwarden είπε...

Χάριν γούστου το παρέθεσα, Fuji. Άλλο έψαχνα κι έπεσα πάνω του. Διεισδυτικό δεν ξέρω αν είναι, πάντως είναι χαριτωμένο (ιδιαιτέρως αν συνυπολογίσουμε και την ηλικία του). Σε ευχαριστώ πολύ.